त एव साधनीयाः स्युश्चतुर्वर्गफलाप्तये
चार पुरुषार्थांचे फळ मिळवण्यासाठी ह्याच गोष्टी आचरणात आणाव्यात.
शाक्ताः सौराश्च गाणेशाः शैवाः प्रोक्ताः शुभावहाः
शाक्त, सौर, गाणेश आणि शैव या विधी शुभ फल देणारे सांगितले आहेत.
देवताराधनं भक्त्या किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
देवतांची भक्तीपूर्वक पूजा याबद्दल तुला अजून काही ऐकायचे आहे का?
पुनरप्याह सुप्रीतो जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम्
तो पुन्हा अत्यंत आनंदी होऊन आणि श्रेष्ठ कल्याण जाणून घेण्याची इच्छा धरून बोलू लागला.
महातन्त्रं त्वया प्रोक्तं सर्वतन्त्रोत्तमोत्तमम्
तू महान तंत्र, सर्व तंत्रांमध्ये श्रेष्ठ असे तंत्र सांगितले आहेस.
तत्सर्वं मे समाचक्ष्व सर्वज्ञस्त्वं यतो मतः
हे सर्व मला सविस्तर सांग, कारण तू सर्वज्ञ म्हणून मानला जातोस.
पुराणाख्यानसंप्रश्नं कुमारः प्रत्युवाच ह
पुराणकथेबद्दल विचारले असता कुमाराने उत्तर दिले.
नानाकथासमायुक्तमद्भुतं बहुविस्तरम्
त्यात विविध कथा आहेत, अद्भुत आणि अत्यंत विस्तृत आहेत.
न वेद तस्मात्पृच्छ त्वं बहुकल्पविदां वरम्
तो ते जाणत नाही; म्हणून तू अनेक परंपरा जाणणाऱ्यांपैकी श्रेष्ठ अशा व्यक्तीकडे विचारावे.
प्रणम्य विनयोपेतः सनातनमथाब्रवीत्
विनयाने नमस्कार करून त्याने त्या सनातन परमेश्वराला विचारले.
पुराणानां विभागं मे साकल्ये नानुकीर्तय
माझ्यासाठी पुराणांचे सर्व विभाग पूर्णपणे सांगू नकोस.
यस्मिञ् श्रुते श्रुतं सर्वं ज्ञातं कृते कृतम्
जे ऐकल्यावर सर्व काही ऐकले जाते, जे जाणल्यावर सर्व काही कळते, जे केल्यावर सर्व काही साध्य होते.
कियन्ति च पुराणानि कियत्संख्यानि मानतः
पुराणे किती आहेत, त्यांची संख्या व प्रमाण किती आहे?
चातुर्वर्ण्याश्रया नानाव्रतादीनां कथास्तथा
चार वर्णांशी संबंधित आणि विविध व्रते इत्यादींच्या कथा देखील.
त्वत्तो ऽधिको न चान्यो ऽस्ति पुराणाख्यानवित्प्रभो
हे प्रभो, तुझ्यापेक्षा पुराणकथांचे ज्ञान असलेला दुसरा कोणीही नाही.
ततः सनातनो विप्राः श्रुत्वा नारदभाषितम्
मग, ब्राह्मणांनो, नारदाने सांगितलेले शब्द ऐकून सनातनाने...
साधु साधु मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकोपकारिका
छान, छान! मुनीमध्ये श्रेष्ठ, सर्व लोकांचे उपकार करणारे!
तुभ्यं समभिधास्यामि यत्प्रोक्तं ब्रह्मणा पुरा
मी तुला ते सांगतो, जे पूर्वी ब्रह्मदेवांनी सांगितले होते.
एकदा ब्रह्मणः पुत्रो मरीचिर्नाम विश्रुतः
एकदा ब्रह्मदेवांचा सुप्रसिद्ध मुलगा मरीचि,
उपसृत्य स्वपितरं ब्रह्मणं लोकभावनम्
त्याने आपल्या वडिलांना, म्हणजे लोकांचे सर्जन करणाऱ्या ब्रह्मदेवांना, जाऊन भेटले.
पुराणाख्यानममलं यत्त्वं पृच्छसि मानद
मान देणाऱ्या, तू जे निर्मळ पुराणकथा विचारतो आहेस,
सर्वज्ञ सर्वकल्याण सर्वाध्यक्ष नमो ऽस्तु ते
सर्वज्ञ, सर्व शुभाचा मूळ, सर्वांचा देखरेख करणारा — तुला माझा नमस्कार!
लक्षणं च प्रमाणं च प्रमाणं चं वक्तारं पृच्छकं तथा
त्याचे गुण, त्याची प्रमाणता, प्रमाण काय, सांगणारा आणि विचारणारा —
यस्मिञ्ज्ञाते भवेज्ज्ञातं वाङ्मयं सचराचरम्
जे जाणल्यावर सर्व बोल, जिवंत आणि निर्जीव, ओळखता येतात —
चतुर्वर्गस्य बीजं च शतकोटिप्रविस्तरम्
आणि धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष या चार पुरुषार्थांचे बीज, जे शंभर कोटीपर्यंत पसरले आहे —
कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुरामस्य महामतिः
काळानुसार ते लक्षात ठेवले जात नाही असे पाहून, त्या महात्म्याने पूर्वी —
चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा
द्वापरयुगात, नेहमीच द्वापरयुगात, ते चार लक्ष ओळींचे होते.
अद्यापि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम्
आजही, देवांच्या लोकात, ते शंभर कोटीपर्यंत पसरले आहे.
ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च वायवीयं तथैव च
ब्राह्म, पाद्म, वैष्णव आणि तसेच वायवीय —
आग्नेयं च भविष्यं च ब्रह्मवैवर्त्तलिङ्गके
आग्नेय, भविष्य, ब्रह्मवैवर्त आणि लिंग,