हंस, तेजाने युक्त, आणि वराह, रात्रिशी एकरूप, असे हे दिव्य स्वरूप प्रकट झाले. नारायण ऋषी हे केशव आणि इतरांच्या मातृमूळ मानले जातात. हरी, आपल्या हातात चक्र, कुंभ आणि आरसा घेऊन, विविध आयुधांनी सज्ज आहे. अशा प्रकारे ध्यान करून, इच्छित समृद्धीसाठी लिहिलेल्या अक्षरावर शक्ती स्थापन करावी. मग त्वचा, स्नायू, मांस, मेद, हाड, मज्जा आणि वीर्य यांचे अर्पण करावे. एक शीर्षावर, एक तोंडात, दोन डोळ्यांत, आणि दोन कानांत — अशी ही शक्ती स्थापन केली जाते. एक जिभेच्या मुळाशी, आणि एक मानेलाही ठेवावी. ट आणि ट हे अक्षरे पायांवर, प आणि फ दोन्ही नितंबांवर स्थापन करावीत. जर ही सातही शक्ती तत्त्वांत स्थापन केली, तर ह अक्षर श्वासात आणि ल अक्षर आत्म्यात ठेवावे. पूर्ण पोट असलेला, तेजस्वी कंठाचा हा अनंत आणि वृद्धत्वरहित आहे. गोल डोळ्यांचा, लांब नाकाचा महेश्वर हा प्रभू आहे. स्थावर प्राण्यांचा अधिपती, लांब जिभेचा, द्वययुक्त आणि पोकळ पोटाचा आहे. सद्य, ज्वलंत तोंडाने युक्त, उल्कांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्यांवर कृपा करणारे आहेत. क्रोधीश महाकाळीसोबत, चंडेश सरस्वतीसोबत आहेत. त्रैलोक्यज्ञानसंपन्न, मंत्रशक्तीचा एकमेव रुद्र आहे. लंबोदरी, चार मुखांचा, अजन्मा स्वामी, द्रविणीसोबत आहे. योग्य रीतीने, लांगलीश, दारुकेश आणि रुपिणीसोबत आहे. काकोदरी आणि अशाढी, पूतनेसोबत जोडलेले मानले जातात. मिनेश शंखिनीसोबत, मेषेश तर्जयनीसोबत आहे. चलगंड कपर्दिनीसोबत, द्विरंडेश वज्रासोबत आहे. भुजंग रेवतीसोबत, पिनाकी माधवीसोबत आहे. श्वेतोरस्क विदारिणीसोबत, भृगु सहजासोबत आहे. संवर्तकात, महामाया ही श्रीकंठमातृका म्हणून घोषित केली आहे. ऋषी म्हणजे दक्षिणामूर्ती; छंद गायत्री आहे. बीजाक्षरे ‘हलो’ अशी सांगितली आहेत; स्वर हे शक्ती म्हणून घोषित आहेत. बांधूक व सुवर्णवर्णाचे शरीर, सुंदर डोळा, अंकुश व पाश धारण केलेला — असे हे स्वरूप आहे. अशा शिव-शक्तीचे ध्यान करता करता, चौथे म्हणजे हृदयाचा अंत आहे. विघ्नेश लज्जेसोबत, विघ्नराजा लक्ष्मीसमेत आहे. विघ्नकृत शुभतेसोबत, विघ्नहर्ता सरस्वतीसोबत आहे. तेजाने युक्त द्विदंत; कामिनीसोबत गजवक्रक. दीर्घजिह्वा पार्वतीसोबत, ज्वालिनी शंकुकर्णकासोबत आहे. गजेन्द्र कामरूपिणीसोबत, शूर्पकर्ण ओमासोबत आहे. महानंदा विघ्नेशीसोबत, चतुर्मुख मूर्तिरूप आहे. डुमुखा भूतीसोबत, सुमुखा भौतिकीसोबत आहे. द्विजिह्वा महिषीसोबत, जब्हीचे नाव शूर आहे. वरदायक, लज्जेसह, वामदेवाचा अंश, लांब नाकाचा आहे. सेनापती रात्रिशी एकरूप, कामनेने अंध, ग्रामप्रमुखासोबत आहे. मद्यधारी, चंचल, जटा असलेला, तेजस्वी आहे. उत्तम, शिवाशी एकरूप, लक्ष्मीसमेत, वृषध्वज आहे. मेघनाद, महान सौभाग्यसंपन्न, सर्वव्यापी आणि कालरात्रीसोबत आहे.