कधीकधी लोक अश्रू ढाळतात, गातात, घाम गाळतात आणि हसतात. ते खाली वाकून उभे राहतात आणि एक जागेवरून दुसऱ्या जागी जातात. कधी दिवसा आकाशात गंधर्वांचे नगर दिसते, किंवा तारे दिसतात. गंधर्व धुराने शरीर झाकले जाते, पृथ्वी दिवसा किंवा रात्री थरथर कापते. इंद्रधनुष्याचा किंवा रात्री बेडकाचा दर्शन, एखाद्या शिखरावर पांढरा कावळा दिसतो. दोन किंवा तीन डोकी असलेली प्राणी जन्माला येतात, किंवा गर्भातही दिसतात. गावात कोल्हे राहतात, धूमकेतू प्रकट होतात. झाडे ऋतूच्या बाहेर फुलतात किंवा फळे येतात. अशा प्रकारे, अनेक मोठ्या अपशकुनांची चिन्हे प्रकट होतात, जी त्या प्रदेशाचा नाश घडवतात. मध्यभागातून भीती, कीर्तीचा मृत्यू, हानी, कीर्ती, सुख आणि दुःख येते. म्हणून, द्विजश्रेष्ठा, अशा सर्व अपशकुनांमध्ये हे लक्षात ठेव. हे ज्ञानी, मी तुला अपशकुनांचे शास्त्र संक्षिप्तपणे सांगितले. आता मी तुला छंदशास्त्राचे परम ज्ञान सांगतो. अक्षर आणि वर्ण यांच्या फरकाने छंद पुन्हा दोन प्रकारचे असतात. छंदाचा हेतु छंदशास्त्रज्ञांनी सांगितला आहे. मध्यभागी लघु असलेला समूह 'रगण' म्हणून ओळखला जातो; समूहाच्या शेवटी असलेला 'सगण' मानला जातो. तीन लघु अक्षरांचा समूह 'नगण' म्हणतात; तीन स्वतंत्र अक्षरे, हे 'वर्णसमूह' आहेत. संधी, विसर्ग आणि अनुस्वार हे पुढे आल्यास लघु मानले जातात. पाद म्हणजे काव्याचा चौथाही भाग; त्याचे विभाजन 'यमक' (विराम) म्हणतात. चारही पाद समान गुणांचे असतील तर 'सम' म्हणतात. चारही पाद वेगवेगळ्या गुणांचे असतील तर 'विषम' म्हणतात. एक पाद जास्तीत जास्त छब्बीस अक्षरांचा असतो, प्रत्येक स्वतंत्रपणे मोजला जातो. श्लोक तीन किंवा सहा पादांचे असतात; त्यांची नावे ऐक. गायत्री, उष्णिक, अनुष्टुप्, बृहती आणि पंक्ति, तसेच शक्करि, साती, पूर्वा, अष्टि, आणि अष्टी अशी नावे स्मरणात ठेवावीत. फरक, संयोग, अधिकता आणि उच्चता हे प्रकार आहेत. ओळीत लघु अक्षर सर्व गुरु अक्षरांपूर्वी ठेवावे, आणि लघु हे गुरुच्या खाली ठेवावे. ही मांडणी फक्त लघु अक्षरे उरलेपर्यंत सांगितली आहे. दिलेल्या दुहेरी गणनेतून, जी निश्चित आहेत ती गुणाकाराने घ्या. जी अक्षरे पुन्हा येतात, ती वर आणि खाली अनुक्रमे ठेवा. शेवटच्या आधीच्या स्थानापासून परत या, प्रत्येक वरच्या स्थानावरून सोडा. लघु अक्षरांच्या गुणांची बेरीज मिसळली की, गणना तयार होते. गणना दुप्पट करून एकाने वाढवली की, ज्ञानी तीच मार्ग मानतात. या मांडणीत वर्णिलेल्या विभागांची नावे आता सांगतो. हे सर्व उपदेश मी तुझ्या कमलासारख्या मुखातून ऐकले—संक्षेपाने आणि विस्ताराने. एकदा, मेरूच्या शिखरावर, कर्णिकार वृक्षांच्या वनात, पर्वतराजाची कन्या, ती देवी, तेथे निवास करत होती. योगाच्या साधनेत तल्लीन होऊन, योगाभ्यासात मग्न होती. तिच्या सभोवताली अग्नी, पृथ्वी, वायू आणि आकाश यांचा वेढा होता. मग तिच्या दृढ संकल्पाने, ज्यांचे मन अस्थिर आहे त्यांना जे अप्राप्य आहे, ते तिने साध्य केले.