महर्षे, जेव्हा कोणत्यातरी कृतीत विशेष सुलभता किंवा उत्कृष्टता दाखवायची असते, तेव्हा त्याबद्दल स्पष्टपणे सांगितले जाते. उदाहरणार्थ, जेव्हा भात आपोआप शिजतो, तेव्हा त्या कृतीला कर्तृवाच्य अर्थ प्राप्त होतो. कृदंत धातूपासून, स्थिती किंवा कर्मणि अर्थाने, 'ला' प्रत्यय देखील वापरला जातो. कृती आणि तिचा परिणाम यांच्यात एकत्व असताना, त्याला स्वतंत्र फळ नसलेली कृती असे म्हणतात. दुय्यम कृतीत, मुख्य कृती प्राधान्याची समजली जाते, तर उपकृती, जसे की विश्वासघात, ती दुय्यम ठरते. इतरांनी केलेल्या कृतींमुळे मिळणारे लाभ मुख्य कर्त्याच्या नावावरच जमा होतात. परिणामी, मुख्य कृतीच प्रधान राहते, तर 'पार करणे' हे एक विशेषण ठरते. एखादी कृती अस्तित्वाच्या स्थितीत असली की तिला 'कृत्या' म्हणतात; पूर्ण झाली की ती कर्त्याशी संबंधित मानली जाते. 'ज्याच्याकडे जायचे आहे' अशा वाक्यात उरलेला भाग आधुनिक मतानुसार ठरवला जातो. तत्पुरुष समासात 'रामावर अवलंबून', 'धान्यासाठी', 'यूपकाष्ठ' असे अनेक उदाहरणे दिली जातात. 'पंचगव्य', 'दशग्राम', 'त्रिफळा' हे शब्द प्रचलित वापराने सिद्ध झाले आहेत. ब्राह्मण नसल्यास 'ञि' प्रत्यय वापरला जात नाही; 'कुंभार' इत्यादींसाठी 'कृत' वापरला जातो. 'पंचगू', 'सुंदर पत्नी असलेला', 'मध्यान्ह', 'पुत्र असलेला' असे शब्दही अशाच प्रकारे बनतात. 'भिक्षा आणा' आणि 'गाय आणा' हे दोन्ही वाक्य पूर्ण वाक्यरचनेसारखे मानले जातात. 'रामकृष्ण', 'द्विज', 'दोन दोन', आणि 'एक ब्रह्म' अशी संज्ञा समजाव्यात. या प्रकारे, वेदातील पाच प्रकारच्या क्रियापदांचा विस्ताराने निर्देश केला गेला आहे. कधी कधी ध्वनीत बदल होतो, तर कधी एखादा ध्वनी गळून पडतो. धातूपेक्षा अधिक मोठा संयोग विशेष संयोग मानला जातो. लपलेला अर्थ, ध्वनीत बदल किंवा ध्वनीचा एक भाग याला 'पृषोदर' म्हणतात. अशा प्रकारचे शब्द वेदाच्या छंदात अनेकदा आढळतात; येथे त्याचे स्पष्टीकरण वारंवार दिले जाते. याशिवाय, जे दूरस्थ आहेत त्यांना 'गती' असेही म्हटले जाते. जे निर्णय घेता येत नाहीत किंवा 'गर्भारंभ' पासून सुरू होणारे शब्दही याच प्रकारात येतात. धर्मनिर्मात्याला यामध्ये कोणताही अपवाद हवा असेल, तर तो समृद्धीच्या बळावर साधता येतो. 'रात्र', 'विंबी', 'कद्रू', 'अविष्टु' हे शब्द वाजसनेयीय शाखेत येतात. देवता आणि सर्व देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेला देखील यामध्ये समाविष्ट आहे. 'तुम्ही दोघे आम्हाला शुद्ध करा; आमच्या तोंडातून काही अपाय होऊ नये' अशी प्रार्थना केली जाते. तसेच 'सोन्याने युक्त', 'परमस्वर्गातील पुरुष' असेही शब्द येतात. 'त्याच्यासाठी यज्ञ', 'आम्ही जवळ जातो', 'स्नान करून, जाऊन, हाडे शिजवा' असेही वाक्यरूपे आहेत. 'तो पाहू शकतो', 'ठेवू शकतो', 'होऊ शकतो', 'मोजू शकतो', 'वाढवू शकतो' अशी क्रियापदांची रूपे आहेत. 'तो आधार देतो', 'तो उत्पन्न करतो', 'ठेव' अशी रूपे, 'सारथी', 'सारथी नसलेला', 'नसत' पासून सुरू होणारे, 'अम्नर्भुव', 'रथ' इत्यादी शब्दही येथे येतात. 'दिल्यावर', 'असलेला', 'स्वतःचा', 'पुत्रांसह', 'पुरुषांनी स्तुत केलेला' असेही शब्द आहेत. या सर्वातून चार प्रकारच्या समृद्धीतून कृती आणि अकृती दोन्ही उद्भवतात. 'भू' पासून सुरू होणारे धातू परस्मैपदी आहेत, असे स्मरणात ठेवायचे. 'अत' पासून सुरू होणारे आणि इतर अडतीस धातूही परस्मैपदी आहेत. 'फक्' पासून सुरू होणारे पन्नास धातू उदात्त स्वराचे आहेत. 'गुप्' पासून सुरू होणारे बयाळीस धातू, 'अण्' पासून सुरू होणारे सत्तावीस, 'मव्य' आणि 'मुखा' पासून सुरू होणारे बहात्तर धातूही उदात्त स्वराचे आहेत. 'क्षुधा' पासून सुरू होणारे बावन्न धातू अनुदात्त स्वराचे म्हणून ओळखले जातात. या प्रकारे, महर्षे, वेदातील शब्दरचना, त्यांचे अर्थ, आणि त्यातील विविधता यांचे गूढ आणि सुंदर स्पष्टीकरण येथे दिले गेले आहे.