एकदा नारद ऋषीला एक महान विद्वान, शास्त्रज्ञ, विविध गोष्टींची रहस्ये सांगू लागला. तो म्हणाला, “हे नारद, ब्रह्मा, दंडधारी, रक्त, लहान आणि प्रारंभ — हे सर्व सृष्टीच्या मूलभूत घटकांपैकी आहेत. काही गोष्टी बाजूला हलतात, काही कठीण असतात, काही देतात; काही निर्माण होतात, खातात, आणि आघात करतात. मी आता सांगतो, किती गुण, पदार्थ, क्रिया, संयोग आणि लिंग आहेत. कुशल, स्वयंभू, कर्ता आणि माता — पण पिता नाही. धन, चंद्र, गायीचा हात, रथ, सोनं आणि अनेक इतर गोष्टी सृष्टीत आहेत. काहींचा जन्म कडा पासून, काही विष, काही वज्र, काही साप — हे सर्व विश्वातील विविधता दर्शवतात; दोन्ही बाजू, परस्पर संबंध आणि इतर अनेक गोष्टी. पूर्व, पश्चिम, दक्षिण, वर, खाल — दिशा आणि स्थानांची विविधता आहे. प्रथम, अंतिम, लहान, अर्ध — तुझ्या आणि आमच्या संदर्भात. स्वतःच्या आणि दुसऱ्याच्या विरोध, उलट आणि अविनाशीपणा — हेही आहे. गर्ग्य, नाडायन, आत्रेय आणि गांगेय — हे सर्व मात्रीबंधू आहेत. दोनजण एकत्र क्रियेत, कर्ता आणि स्थिरता, तसेच केशरी रंग. स्वहितासाठी चोर; समहितासाठी, चेहरा चंद्रासारखा दिसतो. गाय म्हणजे धन; धनाढ्य, संकटात, किती मोजता येईल? हार घालणारा, तपस्वी, बुद्धिमान, फसवणारा — हे सर्व फक्त संबंधित विषयात आहेत. काही गोष्टी थोड्या अपूर्ण असतील, तर ‘जवळपास’ किंवा ‘अर्धवट’ म्हणतात. पटू जातीतील दोष; वैद्याचा फास, स्तुतीत. अधिक प्रमाणात आणि इतर विविधता — अन्नापासून बनलेले, मातीपासून, सोन्यापासून बनलेले. काळा, पांढरा — नावाने काय म्हणतात? अविनाशी गोष्टी. मोजण्यात, ‘गुडघ्यापर्यंत’, ‘दोन्ही गुडघ्यांइतका’ — अशी मोजणी. ‘कोण’, ‘दोनपैकी कोण’ — संख्या सांगण्यासाठी. ‘इतके’, ‘काही’, ‘किती वेळा’, ‘किती’ — हे सर्व, हे नारद. ‘दोन प्रकारे’, ‘द्वैत’, ‘दोन भाग’ — हे संख्या दर्शवण्याचे प्रकार आहेत, हे उत्तम ऋषी. ‘जोडी’, ‘त्रिक’, आणि संख्या — ‘दोन’, ‘तीन’. त्रैण, पौष्ण, तुंडिभ, वृंदारक, कृषीवल; अवटीट, वनाट, निबिड, चेक्शुशाकिन; विद्याथुंचु, बहुतीथ, पर्वत, श्रिंगीण; चिल्ला, सिपिटा, चिक्व, वातुल, कुतप; ऊर्णायु, मरुत, एकाकी, चर्मण्वती; आसंदी, वंच, चक्रिवत, तुष्णिका, जलपतकी; शांत, शांती, शम्यशांत, शम्योहंयु, शुभंयु — ही विविध नावे आहेत. भवती, बगभूव, भविता, भविष्यति, भवत, अभवत, भगवत, भवेक्का; अत्ति, जग्हासा, अत्तात, स्यति, अत्त्वा, ददत, द्विरघासा, दात्स्यत; दिदेवा, देविता, देविष्यति, अदीव्यत, दिव्येत, दिव्यात; सुनोत, असुनोत, सुनुयात, सूयात, अशावित, असोष्यत, उतुदति; अतौत, सीदत, ओत्स्यत, इति, रुणद्धि, रुरोधा, रोध्दा, रोत्स्यति; तनोति, ततान, तनिता, तनिष्यति, तनोत, अतनोत, तनुयात; अक्रिणात, क्रीणात, क्रीणियात, क्रीयात, अक्रैषीत, अक्रेष्यात, चोरयति, चोरयामास, चोरयिता, चोरयिष्यति, चोरयतु — ही विविध क्रियापदांची रूपे आहेत. कर्मांच्या संग्रहात, हे ऋषी, शास्त्रज्ञाला ‘बोभूयते’ म्हणतात. मूळ अक्षर अनुदात्त असेल, तर क्रियांच्या बदलातही ते लागू होते. व्याकरणज्ञांच्या मतानुसार, परस्मैपद क्रियापद कर्त्यासाठी वापरतात, इतरांसाठी नाही. अशा प्रकारे, शास्त्रज्ञाने नारदाला सर्व गुण, पदार्थ, क्रिया, संयोग, लिंग, संख्या, विविध नावे आणि क्रियापदांची रूपे सांगितली; हे सर्व विश्वातील विविधता आणि नियम दर्शवतात.