ऋषींच्या संवादात, संस्कृत भाषेच्या व्याकरणातील गूढ आणि सूक्ष्म नियमांची चर्चा सुरू झाली. निर्जीव वस्तूंना दोन विभक्तींचा वापर मनाच्या कृती किंवा उपेक्षेच्या अर्थाने केला जातो, असे सांगितले गेले. चौथी विभक्ती उद्देशाच्या अर्थाने आणि 'तुम' प्रत्ययाने व्यक्त होणाऱ्या अर्थासाठी वापरली जाते. वेळ आणि स्थिती दर्शवण्यासाठी सातवी विभक्ती वापरली जाते, आणि अशा संदर्भात सहावी विभक्तीही लागू होते. स्पष्टीकरणासाठी दोन विभक्ती वापरल्या जातात; कारण दर्शवण्यासाठी सहावी विभक्ती वापरली जाते. जेव्हा क्रियापदांनी इजा किंवा हानी दर्शविली जाते, तेव्हा कृती साधनाने किंवा करणाने केली गेली असल्यास त्या विभक्तींचा वापर केला जातो. 'भू' पासून सुरू होणाऱ्या क्रियापदांच्या रूपात दहा काळ आणि विधी, ज्यांना 'लकार' म्हणतात, मान्य आहेत. 'मि', 'वस', 'मस', आणि 'सः' हे आत्मनेपदाचे प्रत्यय आहेत, तर 'पा', 'ना', 'म', 'प', 'ने', आणि 'दम' हे परस्मैपदाचे आहेत. 'ए', 'वहे', आणि 'मह' हे पर्याय विशेषतः इच्छार्थी विधीपासून लागू आहेत. मध्यम पुरुष 'युष्मद' ने दर्शविला जातो, आणि प्रथम पुरुष 'अस्मद' ने. 'लट्' लकार वर्तमान काळासाठी आणि आजच्या दिवसाचा नसलेला भूतकाळासाठी वापरला जातो. इच्छार्थी आणि तत्सम विधी, तसेच आशीर्वादार्थी विधी, हे दोन प्रकारचे आहेत, हे ऋषींना सांगितले गेले. भविष्य काळासाठी 'लिट्' लकार वापरला जातो, पण जर धातूनेच भविष्य दर्शविले, तर वेगळा नियम लागू होतो. परिपूर्ण काळाचे उदाहरण संहितादि ग्रंथांमधून दिले गेले आहे. 'होत्र', 'कार', 'सेयं', 'लाङ्गली', आणि 'षा' हे रूप परंपरेने स्थापित आहेत. 'शीतार्त', 'सेन्द्र', आणि 'सौकार' ही रूपेही तशीच मानली जातात. या आरंभिक रूपे विष्णूसाठी आहेत; म्हणून गुरुच्या खाली अर्पण ठेवले जाते. 'शौरी' आणि 'एतौ' विष्णूला सूचित करतात; 'इमौ' दुर्गेला; 'अमू' आपल्याला; 'अर्जुनः' देखील तसा आहे. 'षड्' म्हणजे सहा; 'षण्मातरः' म्हणजे सहा मातांचा समूह; 'वाक्चुर' आणि 'वाक्धस्रिथा' ही शब्देही तशीच आहेत. 'प्रश्न' हा हरिचा सहावा रूप आहे; 'कृष्णष्टिका' देखील तसा शब्द आहे. तू चक्रधारी आहेस; तू चोर आहेस; तू बलवान आहेस. ती शक्तींना गंगा मानते; हरि कापले तर मृत्यू; शिव कापले तर विनाश. केस दिसतात; येथे दुर्बल झोपले आहेत; ते इच्छित आहेत, त्यामुळेच. हा शार्ङ्गधारी आहे; हा राम आहे; अशा प्रकारे संग्रह सांगितला जातो. माझे मन रामात रमते, निर्मळ आणि स्वच्छ; हे राम, मी तुला नमस्कार करतो. गोपाळांपासून सर्व मित्र आहेत; आणि हरि पती आहे. दोषरहित, गायीचे अंग असलेले, आणि दोन, तीन, चारही आहेत. आठ, हे ऋषी, हा सम्राट आहे, अस्थिर रूप आणि मन असलेला. उशनस आणि आवि मनात आहेत; ते लाल आहेत, आणि त्यांच्यावर समाप्तीचा चिन्ह आहे. गाय, होडी, रूपे, दूध, भूक, आकाश, आणि कधी कधी ज्ञान. नेता, पाणी, वाणी, तसेच करण, अतिरेक, आणि वायू. हा ब्रह्मा आहे, दंडधारी आहे, रक्त आहे, थोडे आहे, आणि आरंभ आहे. बाजूने हालचाल, कठीण, आणि देणे; होणे, खाणे, आणि मारणे. मी सांगतो की किती गुण, पदार्थ, कृती, संयोग, आणि लिंग आहेत. कुशल, स्वयंभू, कर्ता, आणि माता, पण पिता नाही. संपत्ती, चंद्र, गायीचा हात; रथ, सोनं, आणि अनेक इतर. कड्यावरून जन्मलेले, विष, वज्र, साप; अशा प्रकारे सर्व, विश्व, दोन्ही, आणि परस्पर इतर. पूर्वीचा, नंतरचा, दक्षिणेकडील, वरचा, आणि खालील. पहिला, शेवटचा, कमी, आणि अर्धा, तुझ्याशी आणि आमच्याशी संबंधित. तसेच, स्वतःच्या आणि दुसऱ्याच्या विरोध, उलट, आणि अविनाशी. गार्ग्य, नाडायन, आत्रेय, आणि गांगेय हे मातृबंधू आहेत. अशा प्रकारे व्याकरणातील विविध नियम, रूपे, आणि अर्थांच्या गूढतेचे ऋषींनी मनन केले, आणि ज्ञानाच्या प्रवाहात पुढे गेले.