या संहितेच्या दिव्य वचनांमध्ये, स्वरांचे रहस्य आणि त्यांचे विविध प्रकार सुंदरपणे उलगडले गेले आहे. अंध जन्मलेले आणि पितर हे चौथ्या स्वरावर आधारलेले असतात. खूपच नीच स्वरात, सर्व स्थावर आणि जंगम जीव अस्तित्वात असतात. जे तेजस्वी, विस्तारलेले आणि दयाळू आहेत, तसेच सौम्य आणि मध्यम स्वरांचेही स्वरूप असते. तेज खालील, दुसऱ्या आणि चौथ्या स्वरात आढळते. दुसऱ्या स्वरातील अंतर हे सौम्य, मध्यम आणि विस्तारलेले असे स्मरणात ठेवावे. विस्तार हा नीच स्वरात असतो, तर सौम्यता त्याच्या विरुद्ध स्वरात दिसते. दुसऱ्या स्वरात जे संयमित असतात, त्यानंतर उच्च स्वर येतो. येथे, संयमित स्वर चौथ्या स्वरासोबत पुढे जातात. अत्यंत उच्च अंतर किंवा स्वरांमधील अंतर निर्माण करू नये. चाल दोन प्रकारची असते: शब्दाच्या शेवटी येणारा संधि आणि उच्चारणातील प्राण. स्वरांमधील संयमित अंतर हे लहान, मोठे आणि झपाट्याने संपणारे असते. विद्वान जसे तेज उच्च स्वरात ओळखतात, तसेच स्वरितातही तेज असते. स्वरांचे प्रकार—उत्थान (raised), अनुत्थान (unraised), आणि स्वरितासोबत संचित—असे तीन प्रकार आहेत. आता मी तीन प्रकारच्या उच्चारणातील स्वरांचे स्पष्टीकरण देतो. जो स्वर उदात्त (udātta) म्हणून ओळखला जातो, त्यानंतर लगेच स्वरित येतो. जेव्हा अक्षराचा स्वर पुढे जातो, तेव्हा त्याला स्वरित म्हणतात आणि तो दोन प्रकारचा असतो. हा स्वर सात प्रकारांनी ओळखावा, संदर्भानुसार. उजव्या कानाने ऐकण्यानुसार हे सात स्वर लावावेत. उच्च स्वरापेक्षा काहीच उच्च नाही, आणि नीच स्वरापेक्षा काहीच नीच नाही. उच्च आणि नीच यांच्या मध्ये असलेला स्वर 'मध्यम' म्हणून परंपरेत ओळखला जातो. उदात्त स्वरात निषाद आणि गांधार येतात; अनुदात्त (anudātta) स्वरात ऋषभ आणि धैवत येतात. जिथे कंठ्य, श्वासी (sibilants), आणि जिभेच्या मुळाशी उच्चारले जाणारे स्वर येतात, तेथे हे स्वर नैसर्गिकरित्या जन्मतात, लवकर, स्पष्टपणे आणि स्थिर व्यंजनांसह उच्चारले जातात. आता मी या स्वरांचे गुणधर्म वेगळे सांगतो. 'क' किंवा 'व' असलेल्या अक्षरास स्वरित होऊ शकते. जिथे 'इ' स्वर उदात्त होतो, कधी कधी 'प' आणि 'व' मध्येही, तिथे हे लागू होते. जिथे 'ए' किंवा 'ओ' हे दोन उदात्त स्वरांपासून निर्माण होतात, किंवा जिथे 'अ' स्पष्टपणे उच्चारला जातो, तिथेही हे दिसते. छंदात उदात्तानंतर येणारे सर्व स्वर स्वरित होतात. जिथे अवग्रहानंतर लगेच स्वरित येतो, जिथे 'इ' स्वर दुसऱ्या 'इ' सोबत जोडला जातो, किंवा जिथे स्वरात स्वरित येतो—मोकळा किंवा संयोगाने—तो स्वर, त्याच्या स्वभावानुसार, गाण्याच्या सुरुवातीला मुख्य स्वर म्हणून ओळखला जातो आणि जलद उच्चारला जातो. कधीकधी विराम दडपला जातो, म्हणजे आवाज लुप्त होतो, आणि मिश्र स्वर 'हीगोवर्ण' म्हणून ओळखला जातो. जर एका उच्च स्वरापूर्वी दुसरे कोणतेही अक्षर आले, तर त्या स्वरांचे चार प्रारंभिक प्रकार असतात—कंष, पुं, आणि स्फुटी—हे ग्रंथानुसार ओळखले जातात. जेव्हा एखाद्या शब्दाचा शेवट 'इ' ने होतो आणि पुढील शब्द 'उ' ने सुरू होतो, किंवा 'इ' नंतर दोन 'उ' पुढील शब्दात येतात, तेव्हा तीन दीर्घ स्वर ओळखावेत, तसेच अक्षरांच्या संधीत येणारे स्वरही. अनेक उच्च स्वरांमध्ये, जर त्यानंतर अनुत्थान स्वर येतो, किंवा जिथे दोन किंवा अधिक उच्च स्वर असतात, तिथेही हे नियम लागू होतात. अशा प्रकारे, या संहितेने स्वरांचे, त्यातील सूक्ष्मतेचे, आणि त्यांच्या उच्चारणातील विविध प्रकारांचे रहस्य सुंदरपणे उलगडले आहे; त्यांचे पालन केल्यानेच वेदपठण शुद्ध आणि प्रभावी होते.