वेदपठणाच्या पवित्र परंपरेत, प्रत्येक क्रिया आणि उच्चाराला विशिष्ट नियम आणि संकेत आहेत. विभागाच्या शेवटी, तसेच सामन आणि ऋचांच्या श्लोकांमध्ये, वाचकाने तिळाच्या आकाराचा विराम ठेवावा, म्हणजेच थोडा थांबा घ्यावा. या वेळी, ज्ञानी व्यक्तीने शरीराचा कोणताही भाग किंवा अंग हलवू नये; स्थिर आणि शांत रहावे. वेदपठणात उच्चार आणि स्वर हे आकाशात चमकणाऱ्या विजेसारखे, किंवा मण्यांच्या माळेसारखे दिसतात—ते अत्यंत सुंदर आणि आकर्षक असतात. वाचकाने आपली सर्व अंगे कासवाप्रमाणे आत ओढून, मन आणि दृष्टी पूर्णपणे एकाग्र करावी. नाकासमोर हात धरावा, तो गायीच्या कानासारखा ठेवावा. शब्दांचा उच्चार हात आणि तोंड यांच्या सहाय्याने शुद्ध आणि स्पष्ट करावा. पठण करताना ना फार मोठ्याने बोलावे, ना फार हळू; ना गाणे करावे, ना शरीर हलवावे. जसे मासे पाण्यात सहजपणे मार्गक्रमण करतात, पण त्यांचा मार्ग दिसत नाही; तसेच, जसे दहीमध्ये तूप असते किंवा लाकडात अग्नि असतो, तसा स्वराचा प्रवास असतो—अत्यंत सूक्ष्म आणि अदृश्य. स्वरांमध्ये बदल होताना, त्या जोडणीवर स्वरांचा प्रवास सहज आणि गुळगुळीत असावा. जो स्वर अजून उमटलेला नाही, किंवा ओलांडला आहे, किंवा तुटलेला आहे, किंवा असमानपणे उमटला आहे—तसे स्वर टाळावे. स्वर आपली जागा सोडून किंवा मर्यादा ओलांडून जाऊ नये. अभ्यासासाठी वेदपठण जलद गतीने करावे, पण प्रत्यक्ष गायन किंवा पाठासाठी मध्यम गती योग्य आहे. जे शास्त्र शिकले आहे, ते विद्यार्थी आणि पठण करणाऱ्यांनी योग्य पद्धतीने म्हणावे. स्वरांच्या स्थानाबद्दल सांगितले आहे: उच्च स्वर डोक्याच्या शिरावर, पहिला स्वर कपाळावर, चौथा स्वर जिव्हेवर असतो. अंगठा सर्वात वर ठेवला असता, अंगठ्याने पहिला स्वर निर्माण होतो. सहावा स्वर अनामिकेवर, आणि सातवा स्वर—धैवत—लहान बोटावर असतो. स्वरांमध्ये विराम नसणे, मध्यभागी असणे, आणि सतत बदलत असणे हे कायमचे आहे. देवता उच्च स्वरावर जीवन जगतात, मानव पहिल्या स्वरावर, जन्मतः अंध आणि पितर चौथ्या स्वरावर, तर अत्यंत नीच स्वरावर स्थिर आणि चल प्राणी अस्तित्वात असतात. जे स्वर तेजस्वी, विस्तारित आणि करुण आहेत, तसेच मृदू आणि मध्यम स्वरही आहेत. तेजस्विता तारा स्वरात, दुसऱ्या आणि चौथ्या स्वरात असते. दुसऱ्या स्वराचे अंतर मृदू, मध्यम आणि विस्तारित असे स्मरणात ठेवावे. विस्तारणे नीच स्वरात होते, तर मृदूता त्याच्या विरुद्ध स्वरात. दुसऱ्या स्वरात संयमित स्वर असतात, आणि त्यानंतर उच्च स्वर येतो. संयमित स्वर चौथ्या स्वरासह पुढे जातात. अत्यंत उच्च स्वर किंवा स्वरांमध्ये अत्यंत अंतर निर्माण करू नये. स्वरांचा प्रवास दोन प्रकारांचा असतो: शब्दाच्या शेवटी जोडणी, आणि उच्चारातील प्राण. संयमित स्वरांचे अंतर लहान, मोठे आणि अचानक असते. उत्क्रांत स्वरात तेजस्विता ओळखावी, आणि स्वरित स्वरातही तेजस्विता असते—ज्याप्रमाणे ज्ञानी लोक करतात. स्वर तीन प्रकारचे असतात—उत्क्रांत, अनुत्क्रांत, आणि स्वरितासह संचित. आता मी पठणातील तीन स्वरांचे उच्चार स्पष्ट करतो: जो स्वर उदात्त आहे, त्यानंतर लगेच स्वरित येतो. अक्षराचा स्वर, जेव्हा तो पुढे जातो, स्वरित म्हणतात, आणि त्याचे दोन प्रकार आहेत. हा स्वर सात प्रकारांचा असतो, आणि संदर्भानुसार ओळखावा. सात स्वर योग्य कानाने ऐकण्याच्या दृष्टीने लावावे. उच्च स्वरापेक्षा काहीही उच्च नाही, आणि नीच स्वरापेक्षा काहीही नीच नाही. उच्च आणि नीच यांच्या मधला स्वर, परंपरेनुसार 'मध्यम' म्हणतात. अशा प्रकारे, वेदपठणातील प्रत्येक नियम आणि स्वरांची माहिती, आदरपूर्वक आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने पाळावी, कारण हेच शास्त्राचा आत्मा आहे.