मृकंदु ऋषीने गृहस्थाश्रम स्वीकारला, निर्धारपूर्वक, शांत, संयमित आणि पूर्णत्वाने. त्याची पत्नी, मन, वाणी आणि शरीराने, पतीप्रती पूर्णपणे समर्पित होती. दहा महिन्यांच्या शेवटी, तिने अत्यंत तेजस्वी पुत्रास जन्म दिला. त्या पुत्राच्या जन्मानंतर, त्यांनी सर्व शुभ आणि शास्त्रानुसार विधी पार पाडले. पाचव्या वर्षी, त्या बालकाचा उपनयन संस्कार झाला आणि तो आनंदाने भरला. त्याच्या वडिलांनी त्याला शिकवले: “पुत्रा, द्विजांना नेहमी आदराने नमस्कार करावा, जसा विधी सांगतो. वेदाध्ययनाने पूर्वी, वेदकर्मे करावी. निषिद्ध गोष्टी, जसे अनुचित वाणी, टाळाव्या. कोणावरही द्वेष ठेवू नये; सर्वांच्या हितासाठी वागावे.” अशा प्रकारे, वडिलांनी महान ऋषी मार्कंडेयाला उपदेश दिला. मार्कंडेय, अत्यंत सौभाग्यवान, करुणाशील आणि धर्मनिष्ठ, आत्मसंयमी, शांत, महान बुद्धिमान आणि सर्व तत्त्वांचा अर्थ जाणणारा होता. त्या ज्ञानी मार्कंडेयाने विश्वाच्या प्रभूची भक्तीपूर्वक पूजा केली. म्हणूनच, तो ऋषी मार्कंडेय नारायण म्हणून स्मरणात आहे. जेव्हा जग एकाच महासागरात विलीन झाले, तेव्हा जनार्दनाने आपल्या शक्तीचे प्रकट केले. मृकंदुचा बुद्धिमान पुत्र, विष्णुप्रती भक्तीने संपन्न, हरि विश्रांती घेत असताना तेथेच राहिला. त्या काळाचा उल्लेख दहा आणि पाच नेत्रपटलाच्या क्षणांमध्ये केला जातो. अशा तीस क्षणांनी एक घटिका होते. एक महिना तीस दिवसांचा असतो, दोन पक्षांमध्ये विभागलेला. या गणनेनुसार, एक वर्ष तयार होते, जे देवांसाठी एक दिवस आहे. पितरांसाठी, एक दिवस म्हणजे मानवांचा एक महिना मानला जातो. एक दिव्य युग म्हणजे देवांचे बारा हजार वर्ष. एक मन्वंतर म्हणजे असे एकाहत्तर दिव्य युगे. रात्रीची लांबी दिवसाइतकीच असते. ऐक: जे काही हजार मानव वर्षांनी मोजले जाते, त्याचप्रमाणे, त्या सृष्टीकर्त्यासाठी महिना आणि वर्ष समजावे. विष्णूचा दिवस असाच मानावा, आणि रात्रीही तितकीच असते. मार्कंडेय, परमात्म्याचे ध्यान करून, हरिच्या सान्निध्यात राहिला. ब्रह्माच्या रूपात त्याने हे चराचर जग निर्माण केले. आश्चर्य आणि अत्यंत आनंदाने, त्याने हरिच्या पायांवर नमस्कार केला. तो अनंत आनंदरूप असलेल्या जनार्दनाची, प्रिय आणि योग्य शब्दांनी स्तुती करू लागला: “मी वासुदेवाला नमस्कार करतो, जो आधारहीन आणि लोकांचा संहारक आहे. मी जनार्दनाला नमस्कार करतो, जो अगम्य आणि वर्णनातीत आहे. मी जनार्दनाला नमस्कार करतो, जो सर्व तत्त्वांचा समावेश असलेला आणि शांत आहे. मी जनार्दनाला नमस्कार करतो, ज्याचे स्वरूप सर्वात उच्च आहे. मी जनार्दनाला नमस्कार करतो, जो सर्वांचा एक परम रूप आहे. मी जनार्दनाला नमस्कार करतो, जो सर्व, शाश्वत आणि श्रेष्ठ आहे. मी जनार्दनाला नमस्कार करतो, जो निराकार आणि अनेक रूपांचा आहे. मी जनार्दनाला नमस्कार करतो, जो आदिदेव आणि प्रभू आहे.” अशा प्रकारे, मार्कंडेय ऋषीची जीवनगाथा, त्याची भक्ती, ज्ञान, आणि परमात्म्याची स्तुती, श्रद्धापूर्वक सांगितली जाते.