सर्वांच्या कल्याणासाठी, या पवित्र श्लोकांमध्ये सांगितलेल्या कथेला मी एक सलग, भक्तिपूर्ण आणि भावनांनी नटलेला स्वरूप देतो. सर्वप्रथम त्या अपरिमित, दोन्ही टोकांपलीकडील, अत्युच्च आणि सर्वश्रेष्ठ परमेश्वराला वंदन करण्यात आले. तो सर्वांचा मुक्तिदाता, सर्वश्रेष्ठांमध्येही श्रेष्ठ आणि सर्वांच्या स्तुतिस पात्र आहे. जरी त्याला असंख्य रूपे असली, तरी तो कुठल्याही स्पर्शापासून अलिप्त राहतो—तोच परमेश्वर, ज्याची नेहमीच स्तुती केली जाते, त्याला पुन्हा वंदन करण्यात आले. तो सर्वांमध्ये अद्वितीय आहे, भक्तीचा मूळ स्त्रोत आहे, भक्तांवर अनंत कृपा करणारा, सर्वांचा स्वामी आणि सर्वांच्या स्तुतीचा आद्य विषय आहे. मोहातून मुक्त झाल्यावर, त्या अत्यंत शुद्ध आणि संसारातून तारणाऱ्या भगवंतास नमस्कार करण्यात आला. तो सर्व विश्वाने सेविला जातो, सर्वांचे निवासस्थान आहे, करुणेचा महासागर आहे—तोच सर्वोच्च भगवान. या दिव्य रूपधारी, शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या विष्णूला परमानंद प्राप्त झाला. तेव्हा त्याने अत्यंत स्नेहाने म्हटले, "हे स्थिरचित्त भक्ता, तू माझ्याकडून इच्छित असलेला वर माग." त्याने पुन्हा आग्रह केला, "तुझ्या मनाला जे हवे आहे, तो वर माग." मग भक्ताने उत्तर दिले, "तुझ्या दर्शनाची संधी अगदी अयोग्यांनाही क्वचितच मिळते, म्हणूनच हे स्मरणात राहते. अगदी योग्य, दीक्षित, राग व द्वेषरहित लोकांनाही हे दुर्लभ असते. हे जनार्दना, जगाचे धारक, तुझे साक्षात्कारच मला पूर्णत्व देतो. अच्युत, तुझ्या दर्शनाने जे परमपद मिळते, त्यासाठीच मी हे सर्व केले. त्यामुळे माझे हे दर्शन कधीही व्यर्थ जाणार नाही." भगवान म्हणाले, "हे खरेच, मी ते पाळीन. माझ्या लोकांचे वचन कधीही खोटे ठरत नाही." मग त्यांनी वर दिला की, "तो पुत्र सर्व सद्गुणांनी युक्त, दीर्घायुषी आणि आपल्या खऱ्या स्वरूपाने शोभेल." पुन्हा विष्णू म्हणाले, "हे श्रेष्ठ ऋषी, जेव्हा मी प्रसन्न असतो, तेव्हा या तिन्ही लोकांत अशक्य असे काहीच नाही." त्यानंतर मृकंडू ऋषी अदृश्य झाले आणि त्यांनी आपल्या तपश्चर्येचा त्याग केला. इतक्यात, एक जिज्ञासु विचारतो, "मग त्या वेळी भृगुवंशातील हरि—विष्णू—काय करीत होते?" त्याने त्या दीर्घायुषी बालकाच्या जीवनप्रवाहात वैश्णव माया पाहिली. हा बालक अर्थातच मृकंडू ऋषींचा पुत्र, मार्कंडेय, विष्णूभक्तीने परिपूर्ण होता. मार्कंडेय ऋषीने गृहस्थाश्रम स्वीकारला. तो दृढनिश्चयी, शांत, संयमी आणि समाधानी होता. त्याची पत्नी मन, वाणी आणि शरीराने पतीला समर्पित होती. दहा महिन्यांनंतर, तिने तेजस्वी पुत्राला जन्म दिला. त्याच्या जन्मानंतर सर्व शुभ संस्कार आणि विधिपूर्वक कर्मकांडे करण्यात आली. पाचव्या वर्षी त्याचे उपनयन झाले आणि तो आनंदित झाला. त्याच्या पित्याने त्याला उपदेश केला, "बेटा, द्विजांना नेहमी आदराने नमस्कार करावा, वेदाध्ययनानंतरच सर्व वैदिक कर्तव्ये पार पाडावीत. जे निषिद्ध आहे, जसे चुकीचे बोलणे, ते टाळावे. कुणावरही द्वेष ठेवू नये आणि सर्वांच्या हितासाठी कार्य करावे." या प्रकारे पित्याने दिलेल्या उपदेशानुसार, मार्कंडेय ऋषीने धर्माचा, करुणेचा आणि संयमाचा मार्ग अनुसरला. तो अत्यंत भाग्यवान, दयाळू, धर्मनिष्ठ, शांत, आत्मनियंत्रित, महान ज्ञानी आणि सर्व तत्त्वांचा अर्थ जाणणारा झाला. मार्कंडेय ऋषीने जगाच्या परमेश्वराची भक्तीपूर्वक उपासना केली. म्हणूनच, तो 'नारायण' या नावानेही स्मरणात राहिला. एकदा, जेव्हा संपूर्ण जग एकाच महासागरात विलीन झाले, तेव्हा जनार्दनाने आपली दिव्य शक्ती प्रकट केली. त्या वेळी, मृकंडू ऋषींचा बुद्धिमान पुत्र मार्कंडेय, विष्णूभक्तीने युक्त, तेथेच राहिला, जोपर्यंत हरि स्वतः विश्रांत अवस्थेत होता. काळाच्या मोजणीसाठी असे सांगितले जाते: डोळ्यांच्या पापण्यांच्या दहापंधरा उघडझाप इतका काळ एक क्षण मानतात. असे तीस क्षण मिळून एक घटिका होते. एक महिना तीस दिवसांचा असतो, आणि तो दोन पक्षांत विभागला जातो. अशा प्रकारे, या दिव्य आणि भक्तिपूर्ण कथेने मानवाला धर्म, भक्ती आणि सत्याचा मार्ग दाखवला.