ഉപനേതാ നിഷേക്താ ച സംസ്കര്ത്താ മിത്രസത്തമ
ദീക്ഷ നൽകുന്നവനും, സംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തുന്നവനും, നല്ല സുഹൃത്തേ,
ഏതേ ഹി ഗുരവഃ പ്രോക്താഃ പൂജ്യാ വന്ദ്യശ്ച സാദരമ്
ഇവരെയാണ് ഗുരുക്കന്മാർ എന്ന് പറയുന്നത്. ഇവരെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിക്കണം, മാനിക്കണം.
തുല്യാഃ സര്വേ ഽപ്യുത സരവേ തദ്യഥാവദ്ധി ബ്രൂഹി മേ
സരവേ, ഇവരൊക്കെയും സമാനരാണു്. ദയവായി അതിന്റെ അർത്ഥം ശരിയായി പറയൂ.
ഗുരുമാഹാത്മ്യകഥനം ശ്രവണം ചാനുമോദനമ്
ഗുരുവിന്റെ മഹത്വം പറയുന്നതും, അതു കേൾക്കുന്നതും, അംഗീകരിക്കുന്നതും,
ഏതേ സമാനപൂജാര്ഹാഃ സര്വദാ നാത്ര സംശയഃ
ഇവയെല്ലാം എപ്പോഴും തുല്യമായ ആദരത്തിന് അർഹമാണ്. ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അധ്യാപകാശ്ച വേദാനാം മന്ത്രവ്യാഖ്യാകൃതസ്തഥാ
വേദങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്നവരും, മന്ത്രങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്നവരും,
യഃ പുരാണാനി വദതി ധര്മയുക്താനി പണഡിതഃ
ധർമ്മം നിറഞ്ഞ പുരാണങ്ങൾ വായിക്കുന്ന പണ്ഡിതനും,
ദേവപൂജാര്ഹകര്മാണി ദേവതാപൂജനേ ഫലമ്
ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കാൻ യോഗ്യമായ കർമ്മങ്ങളും, ദേവതാരാധനയുടെ ഫലവും,
സര്വവേദാര്ഥസാരാണി പുരാണാനീതി ഭൂപതേ
രാജാവേ, പുരാണങ്ങൾ എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും അർത്ഥത്തിന്റെ സാരമാണ്.
യഃ സംസാരാര്ണത്വം തര്ത്തുമുദ്യോഗം കുരുതേ നരഃ
സംസാരസമുദ്രം കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ,
പ്രോക്തവാന്സര്വധര്മാശ്ച പുരാണേഷു മഹീപതേ
രാജാവേ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും പുരാണങ്ങളിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
പുരാണാനി മഹാബുദ്ധേ ഇഹാമുത്ര സുഖായ ഹി
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും സുഖത്തിനായി പുരാണങ്ങൾ ഉണ്ട്.
തസ്യ സ്യാന്നിര്മലാ ബുദ്ധിര്ഭൂയോ ധര്മപരായണഃ
അവന്റെ മനസ്സ് പാവനമാകുന്നു, എന്നും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതനായി കഴിയുന്നു.
വിഷ്ണുഭക്തനൃണാം ഭൂപ ധര്മേ ബുദ്ധിഃ പ്രവര്ത്തതേ
രാജാവേ, വിഷ്ണുഭക്തന്മാരിൽ ധർമ്മം തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബുദ്ധി ഉണരുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം യേ ഫലാന്യഭിലിപ്സവഃ
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, സുഖം, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ ഫലങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ—
അഹം തു ഗൌതമമുനേഃ സര്വജ്ഞാദ്രൂഹ്യവാദിനഃ
എങ്കിൽ ഞാൻ, സർവ്വം അറിയുന്ന ഗൗതമമുനിയെ അഭിമാനത്തോടെ അപമാനിച്ചവനാണ്.
കദാചിത്പരമേശസ്യ പൂജാം കര്ത്തുമഹം ഗതഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം ഞാൻ പരമേശ്വരനെ ആരാധിക്കാൻ പോയിരുന്നു.
സ തു ശാന്തോ മഹാബുദ്ധിര്ഗൌന്തമസ്തേജസാം നിധിഃ
ആ ഗൗതമൻ, ശാന്തനും മഹത്തായ ബുദ്ധിയുള്ളവനും, തേജസ്സിന്റെ നിധിയുമായിരുന്നു.
യസ്ത്വര്ചിതോ മയാ ദേവഃ ശിവഃ സര്വജഗദ്ഗുരുഃ
എൻറെ ആരാധന ലഭിച്ച ദേവൻ, സർവ്വലോകത്തിനും ഗുരുവായ ശിവൻ തന്നെയാണ്.
ജ്ഞാനതോ ഽജ്ഞാനതോ വാപി യോ ഽവജ്ഞാം കുരുതേ ഗുരോഃ
ആരെങ്കിലും, അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ, ഗുരുവിനെ അവഗണിച്ചാൽ—
ശുശ്രൂഷാം കുരുതേ യസ്തു ഗുരുണാം സാദരം നരഃ
പക്ഷേ, ആരെങ്കിലും ഗുരുവിനെ ആദരപൂർവ്വം സേവിച്ചാൽ—
തേന ശാപേന ദഗ്ധോ ഽഹമന്തശ്ചൈവ ക്ഷധാഗ്നിനാ
ആ ശാപം കൊണ്ടു ഞാൻ അകത്തുനിന്ന് വിശപ്പിന്റെ അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോയി.
ഏവം വദതി വിപ്രേന്ദ്ര വടസ്ഥേ ഽസ്മിന്നിശാചരേ
ഇങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ വടവൃക്ഷത്തിനടിയിൽ രാത്രിയിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ—
ഏതസ്മിന്നന്തരേ പ്രാത്പഃ കശ്ചിദ്വിപ്രോ ഽതിധാര്മികഃ
അപ്പോൾ തന്നെ, ഒരു അത്യന്തം ധാർമ്മികനായ ബ്രാഹ്മണൻ അവിടെ എത്തി.
വഹന്ഗങ്ഗാജലം സ്കന്ധേ സ്തുവന് വിശ്വേശ്വരം പ്രഭുമ്
കണ്ടത്തിൽ ഗംഗാജലം ചുമന്ന്, ലോകനാഥനെ സ്തുതിച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു അവൻ.
തമാഗതം മുനിം ദൃഷ്ട്വാ പിശാചീരാക്ഷസൌ ച തൌ
ആ മുനിയെ വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ആ പിശാചും രാക്ഷസനും—
അശക്താസ്തം ധര്ഷയിതുമിദമൂചുശ്ച രാക്ഷസാഃ
അവനെ ആക്രമിക്കാൻ കഴിയാതെ, രാക്ഷസന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
നാമകീര്തനമാഹാത്മ്യാദ്രാക്ഷസാ ദൂരഗാവയമ്
നാമസ്മരണയുടെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ രാക്ഷസന്മാർ ദൂരെയായി പോയത്.
നാമപ്രാവരണം വിപ്ര രക്ഷതി ത്വാം മഹാഭയയാത്
ബ്രാഹ്മണാ, ദൈവനാമത്തിന്റെ സംരക്ഷണം നിന്നെ വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു.
പരാം ശാന്തിം സമാപന്നാ മഹിമ്നാ ഹ്യച്യുതസ്യ വൈ
അച്യുതന്റെ മഹിമയാൽ അവർ പരമശാന്തി പ്രാപിച്ചു.