അന്യാമന്യാം ധനാവസ്ഥാം പ്രാപ്യ വൈശേഷികാ നരാഃ
പ്രത്യേകതയുള്ള പുരുഷന്മാർ, ധനത്തിന്റെ പല നിലകളും അനുഭവിക്കുന്നു.
സര്വേ ക്ഷയാന്താ നിചയാഃ പതനാന്താഃ സമുച്ഛ്രയാഃ
എല്ലാ സമ്പാദ്യങ്ങൾക്കും അവസാനം നാശം വരും; ഉയർച്ചകൾക്ക് ഒടുവിൽ വീഴ്ചയുണ്ട്.
അന്തോ നാസ്തി പിപാസായാസ്തുഷ്ടിസ്തു പരമം സുഖമ്
ദാഹത്തിന് ഒരിക്കലും അവസാനം ഇല്ല; തൃപ്തിയാണ് ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം.
നിമേഷമാത്രമപി ഹി യോ ഽധിഗച്ഛന്ന തിഷ്ടതി
ഒരു നിമിഷം പോലും അതിനെ നേടുന്നവൻ അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
ഭൂതേഷു ഭാവം സംചിന്ത്യ യേ ബുദ്ധ്യാ തമസഃ പരമ്
ഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ച്, ഇരുട്ടിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കടക്കുന്നവരാണ്—
സംചിന്വന്നേകമേവൈനം കാമാനാവിതൃപ്തകമ്
ഈ ഒരൊറ്റ കാര്യം മാത്രം സമ്പാദിച്ച്, ആഗ്രഹങ്ങളിൽ തൃപ്തിയില്ലാതെ.
അഥാപ്യുപായം സംപശ്യേദ്ദുഃഖസ്യാസ്യ വിമോക്ഷണേ
ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്.
ശബ്ദേ സ്പര്ശേ രസേ രൂപേ ഗന്ധേ ച പരമം തഥാ
ശബ്ദത്തിൽ, സ്പർശത്തിൽ, രുചിയിൽ, രൂപത്തിൽ, സുഗന്ധത്തിലും അതുപോലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ അനുഭവം ലഭിക്കുന്നു.
വാക്സംപ്രയോഗാദ്ഭൃതാനാം നാസ്തി ദുഃഖമനാമയമ്
വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ദുഃഖമോ രോഗമോ ഉണ്ടാകാറില്ല.
പ്രണയം പരിസംഹൃത്യ സംസ്തുതേഷ്വിതരേഷു ച
പ്രണയം പിൻവലിച്ച്, പ്രശംസയിലോ മറ്റുള്ളവരോടോ ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളണം.
അധ്യാത്മഗതമാലീനോ നിരപേക്ഷോ നിരാമിഷഃ
ആത്മാവിൽ ലയിച്ചവനും, അനാസക്തനും, ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാത്തവനും ആകണം.
സുഖദുഃഖവിപര്യാസോ യദാ സമുപപദ്യതേ
സുഖവും ദുഃഖവും പരസ്പരം മാറി വരുമ്പോൾ,
സ്വഭാവാദ്യത്നമാതിഷ്ഠേദ്യത്നവാന്നാവസീദതി
സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് പരിശ്രമിക്കണം; പരിശ്രമിക്കുന്നവർക്ക് തകർച്ചയില്ല.
താനി പൂര്വശരീരാണി നിത്യമേകം ശരീരിണമ്
മുന്പുണ്ടായ ശരീരങ്ങൾ എല്ലാം ഒരേ ജീവിക്കാണ് എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നത്.
നിര്ദഗ്ധം പരദേഹേന പരദേംഹം ബലാബലമ്
മറ്റൊരു ശരീരത്താൽ അതിന്റെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
സംഗത്യാ ജഠരേ ന്യസ്തം രേതോബിന്ദുമചേതനമ്
സംഗമത്തിലൂടെ, അവബോധമില്ലാത്ത രേതസ്സിന്റെ ഒരു തുള്ളി ഗർഭത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു.
അന്നപാനാനി ജീര്യന്തേ യത്ര ഭക്ഷ്യാശ്ച ഭക്ഷിതാഃ
അവിടെ ഭക്ഷ്യവും പാനീയവും ചുരണ്ടപ്പെടുന്നു, ഭക്ഷിച്ചതെല്ലാം ദഹിക്കപ്പെടുന്നു.
ഗര്ഭേ മൂത്രപുരീഷാണാം സ്വഭാവനിയതാ ഗതിഃ
ഗർഭത്തിൽ മൂത്രത്തിന്റെയും മലത്തിന്റെയും പ്രവാഹം സ്വാഭാവികമായാണ് നടക്കുന്നത്.
പ്രഭവന്ത്യുദരേ ഗര്ഭാ ജായമാനാസ്തഥാപരേ
ഉദരത്തിൽ ഗർഭങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ മറ്റു ജീവികളും ജനിക്കുന്നു.
ഏതസ്മാദ്യോനിസംബന്ധാദ്യോ ജീവന്പരിമുച്യതേ
ഈ ഗർഭബന്ധം മൂലം ജീവൻ ഉള്ളവൻ അതിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
ഗര്ഭസ്യ സഹ ജാതസ്യ സപ്തമീമീദൃശീം ദശാമ്
ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവന് ഏഴാം മാസം ഇങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥ വരുന്നു.
നാഭ്യുത്ഥാനേ മനുഷ്യാണാം യോഗാഃ സ്യുര്നാത്ര സംശയഃ
മനുഷ്യർക്കു നാഭിയിൽ നിന്നാണ് യോഗങ്ങൾ ഉദയിക്കുന്നത് എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
വ്യാധിഭിര്ഭക്ഷ്യമാണാനാം ത്യജതാം വിപുലന്ധനമ്
രോഗങ്ങൾ കൊണ്ടു ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നവർ വലിയ സമ്പത്ത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
വേദനാ നാപകര്ഷന്തി യതമാനാശ്ചികിത്സകാഃ
വൈദ്യന്മാർ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും വേദനകൾ വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
വ്യാധിഭിഃ പരികൃഷ്യന്തേ മൃഗാ ജ്യാഘ്രൈരിവാര്ദിതാഃ
മൃഗങ്ങളെ രോഗങ്ങൾ വല്ലാതെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു, വേട്ടക്കാരൻ കാട്ടുമൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നതുപോലെ.
ദൃശ്യന്തേ ജരയാ ഭഗ്നാ നാഗൈര്നാഗാ ഇവോത്തമാഃ
വയസ്സിന്റെ ഭാരം മൂലം തകർന്നുപോകുന്നവരെ കാണാം, വലിയാനകളാൽ തോറ്റുപോകുന്ന മഹാനായാനകളെപ്പോലെ.
ശ്വാപദാശ്ച ദരിദ്രാശ്ച പ്രായോ നാര്താ ഭവന്തി തേ
കാട്ടുമൃഗങ്ങളും ദരിദ്രരും സാധാരണയായി ഇങ്ങനെ പീഡിക്കപ്പെടാറില്ല.
ആക്രമ്യ രോഗ ആദത്തേ പശൂന്പശുപചോ യഥാ
രോഗം ജീവികളെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു, മാംസവ്യാപാരി മൃഗങ്ങളെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ.
സ്രോതസാ മഹസാ ക്ഷിപ്രം ഹ്രിയമാണം ബലീയസാ
ശക്തമായ ഒരു പ്രവാഹം വേഗത്തിൽ ആരെയെങ്കിലും കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, ശക്തിയാൽ പിടിച്ചുകൊള്ളപ്പെടുന്നു.
സ്വഭാവാ ഹ്യതിവര്തന്തേ യേ നിര്മുക്താഃ ശരീരിഷു
ശരീരത്തിൽ നിന്നു മോചിതരായവർ സ്വഭാവത്തെ അതിജയിക്കുന്നു.