കശ്ചിത്കര്മാണി കുരുതേ ന പ്രാപ്യമധിഗച്ഛതി
ചിലർ പല പ്രവൃത്തികളും ചെയ്യുന്നു, എങ്കിലും ലഭിക്കേണ്ടത് കിട്ടുന്നില്ല.
ശുക്രമന്യത്ര സംഭൂതം പുനരന്യത്ര ഗച്ഛതി
വിത്ത് ഒരു സ്ഥലത്ത് ഉണ്ടാകുന്നു, പിന്നെ മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നു.
ആമ്രപുഷ്പോപമാ യസ്യ നിവൃത്തിരുപലഭ്യതേ
ആമ്രപുഷ്പം വീഴുന്നതുപോലെ, ആരുടെയോ അവസാനമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
സിദ്ധൌ പ്രയതമാനാനാം നൈവാണ്ഡമുപജായതേ
വിജയം നേടാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും, മുട്ട് ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
ആയുഷ്മാന് ജായതേ പുത്രഃ കഥം പ്രേതഃ പിതേവ സഃ
ദീർഘായുസ്സുള്ള ഒരു മകൻ ജനിക്കുന്നു; എങ്കിൽ എങ്ങനെ അവൻ മരിച്ച പിതാവിനുപോലെയാണ്?
ദശമാസാന്പരിധൃതാ ജായതേ കുലപാംസനാഃ
പത്ത് മാസം ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചു, ഒടുവിൽ കുടുംബത്തിന് അപമാനമായി ജനിക്കുന്നു.
വിമലാനഭിജായന്തേ ലബ്ധ്വാ തൈരേവ മങ്ഗലൈഃ
അവസാനത്തിൽ, അതേ ശുഭസൂചനകൾ ലഭിച്ചിട്ടും, വിശുദ്ധർ ജനിക്കുന്നില്ല.
ഉപദ്രവൈവാദൃഷ്ടോ യോനൌ ഗര്ഭഃ പ്രപദ്യതേ
യാതൊരു വ്യക്തമായ കാരണവും ഇല്ലാതെ, ഗർഭം ഗർഭാശയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
പരിത്യജതി യോ ദുഃഖം സുഖമപ്യുഭയം നരഃ
ആൾ ദു:ഖവും സുഖവും രണ്ടും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനാണ്—
ദുഃഖമര്ഥാ ഹി ത്യജ്യന്തേ പാലനേ ച ന തേ സുഖാഃ
ദു:ഖം കൊണ്ടാണ് ധനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത്; സംരക്ഷിച്ചാലും അതിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
അന്യാമന്യാം ധനാവസ്ഥാം പ്രാപ്യ വൈശേഷികാ നരാഃ
പ്രത്യേകതയുള്ള പുരുഷന്മാർ, ധനത്തിന്റെ പല നിലകളും അനുഭവിക്കുന്നു.
സര്വേ ക്ഷയാന്താ നിചയാഃ പതനാന്താഃ സമുച്ഛ്രയാഃ
എല്ലാ സമ്പാദ്യങ്ങൾക്കും അവസാനം നാശം വരും; ഉയർച്ചകൾക്ക് ഒടുവിൽ വീഴ്ചയുണ്ട്.
അന്തോ നാസ്തി പിപാസായാസ്തുഷ്ടിസ്തു പരമം സുഖമ്
ദാഹത്തിന് ഒരിക്കലും അവസാനം ഇല്ല; തൃപ്തിയാണ് ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം.
നിമേഷമാത്രമപി ഹി യോ ഽധിഗച്ഛന്ന തിഷ്ടതി
ഒരു നിമിഷം പോലും അതിനെ നേടുന്നവൻ അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
ഭൂതേഷു ഭാവം സംചിന്ത്യ യേ ബുദ്ധ്യാ തമസഃ പരമ്
ഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ബുദ്ധിയോടെ ആലോചിച്ച്, ഇരുട്ടിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കടക്കുന്നവരാണ്—
സംചിന്വന്നേകമേവൈനം കാമാനാവിതൃപ്തകമ്
ഈ ഒരൊറ്റ കാര്യം മാത്രം സമ്പാദിച്ച്, ആഗ്രഹങ്ങളിൽ തൃപ്തിയില്ലാതെ.
അഥാപ്യുപായം സംപശ്യേദ്ദുഃഖസ്യാസ്യ വിമോക്ഷണേ
ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഈ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ എന്തെങ്കിലും മാർഗം കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്.
ശബ്ദേ സ്പര്ശേ രസേ രൂപേ ഗന്ധേ ച പരമം തഥാ
ശബ്ദത്തിൽ, സ്പർശത്തിൽ, രുചിയിൽ, രൂപത്തിൽ, സുഗന്ധത്തിലും അതുപോലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ അനുഭവം ലഭിക്കുന്നു.
വാക്സംപ്രയോഗാദ്ഭൃതാനാം നാസ്തി ദുഃഖമനാമയമ്
വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ദുഃഖമോ രോഗമോ ഉണ്ടാകാറില്ല.
പ്രണയം പരിസംഹൃത്യ സംസ്തുതേഷ്വിതരേഷു ച
പ്രണയം പിൻവലിച്ച്, പ്രശംസയിലോ മറ്റുള്ളവരോടോ ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളണം.
അധ്യാത്മഗതമാലീനോ നിരപേക്ഷോ നിരാമിഷഃ
ആത്മാവിൽ ലയിച്ചവനും, അനാസക്തനും, ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാത്തവനും ആകണം.
സുഖദുഃഖവിപര്യാസോ യദാ സമുപപദ്യതേ
സുഖവും ദുഃഖവും പരസ്പരം മാറി വരുമ്പോൾ,
സ്വഭാവാദ്യത്നമാതിഷ്ഠേദ്യത്നവാന്നാവസീദതി
സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് പരിശ്രമിക്കണം; പരിശ്രമിക്കുന്നവർക്ക് തകർച്ചയില്ല.
താനി പൂര്വശരീരാണി നിത്യമേകം ശരീരിണമ്
മുന്പുണ്ടായ ശരീരങ്ങൾ എല്ലാം ഒരേ ജീവിക്കാണ് എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നത്.
നിര്ദഗ്ധം പരദേഹേന പരദേംഹം ബലാബലമ്
മറ്റൊരു ശരീരത്താൽ അതിന്റെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
സംഗത്യാ ജഠരേ ന്യസ്തം രേതോബിന്ദുമചേതനമ്
സംഗമത്തിലൂടെ, അവബോധമില്ലാത്ത രേതസ്സിന്റെ ഒരു തുള്ളി ഗർഭത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു.
അന്നപാനാനി ജീര്യന്തേ യത്ര ഭക്ഷ്യാശ്ച ഭക്ഷിതാഃ
അവിടെ ഭക്ഷ്യവും പാനീയവും ചുരണ്ടപ്പെടുന്നു, ഭക്ഷിച്ചതെല്ലാം ദഹിക്കപ്പെടുന്നു.
ഗര്ഭേ മൂത്രപുരീഷാണാം സ്വഭാവനിയതാ ഗതിഃ
ഗർഭത്തിൽ മൂത്രത്തിന്റെയും മലത്തിന്റെയും പ്രവാഹം സ്വാഭാവികമായാണ് നടക്കുന്നത്.
പ്രഭവന്ത്യുദരേ ഗര്ഭാ ജായമാനാസ്തഥാപരേ
ഉദരത്തിൽ ഗർഭങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ മറ്റു ജീവികളും ജനിക്കുന്നു.
ഏതസ്മാദ്യോനിസംബന്ധാദ്യോ ജീവന്പരിമുച്യതേ
ഈ ഗർഭബന്ധം മൂലം ജീവൻ ഉള്ളവൻ അതിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.