ആത്മജ്ഞാനം പരം ജ്ഞാനം സത്യം ഹി പരമം ഹിതമ്
ആത്മജ്ഞാനം ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ജ്ഞാനമാണ്; സത്യം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഉപകാരവും.
ഇന്ദ്രിയൈരിന്ദ്രിയാര്ഥേഭ്യശ്ചരത്യാത്മവശൈരിഹ
ഇവിടെ, ആത്മാവിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ആത്മഭൂതൈരതദ്ഭൂതഃ സഹ ചൈവ വിനൈവ ച
ആത്മാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവരോടും അതല്ലാത്തവരോടും, ഒരുമിച്ചും വേറെയും ജീവിക്കുന്നു.
അദര്ശനമസംസ്പര്ശസ്തഥൈവാഭാഷാണം സദാ
എപ്പോഴും കാണുന്നതും സ്പർശിക്കുന്നതും സംസാരിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം.
ന ഹിംസ്യാത്സര്വഭൂതാനി ഭൂതൈര്മൈത്രായണശ്ചരേത്
ഏതൊരു ജീവിയെയും ഹാനിപ്പെടുത്തരുത്; എല്ലാ ജീവികളോടും സൗഹൃദത്തോടെ പെരുമാറണം.
ആകിഞ്ചന്യം സുസംതോഷോ നിരാശിഷ്ട്വമചാപലമ്
സ്വത്തുക്കളില്ലായ്മ, പൂർണ്ണ സംതൃപ്തി, പ്രതീക്ഷയില്ലായ്മ, അചഞ്ചലത — ഇവയാണവശ്യമായത്.
പരിഗ്രഹം പരിത്യജ്യ ഭവ താതജിതേന്ദ്രിയഃ
സ്വത്തുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രിയനേ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനാകണം.
നിരാശിഷോ ന ശോചന്തി ത്യജേദാശിഷമാത്മനഃ
പ്രതീക്ഷയില്ലാത്തവർ ദു:ഖിക്കുന്നില്ല; തനിക്കുള്ള പ്രതീക്ഷയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
തപരോനിത്യേന ദാന്തേന മുനിനാ സംയതാത്മനാ
നിത്യമായ തപസ്സും, ആത്മസംയമനവും, നിയന്ത്രണവും ഉള്ള മুনি സ്വയം ശാസിക്കുന്നു.
ഗുണസംഗേഷ്വേഷ്വനാസക്ത ഏകചര്യാ രതഃ സദാ
ഗുണങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാതെ, എപ്പോഴും ഏകാന്തതയിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നവനാകണം.
ദ്വന്ദ്വാരാമേഷു ഭൂതേഷു വരാകോ രമതേ മുനിഃ
ദ്വന്ദങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം ചെയ്യുന്ന ജീവികളോടൊപ്പം, ദാരിദ്ര്യത്തിൽ പോലും മুনি സന്തോഷിക്കുന്നു.
ശുഭൈര്ലഭേത ദേവത്വം വ്യാമിശ്രൈര്ജന്മ മാനുഷമ്
ശുഭമായ പ്രവൃത്തിയാൽ ദൈവത്വം നേടാം; കലർന്ന പ്രവൃത്തിയാൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കും.
തത്ര മൃത്യുജരാദുഃഖൈഃ സതതം സമഭിദ്രുതമ്
അവിടെ, മരണം, വയസ്സു, ദു:ഖം എന്നിവയുടെ ബുദ്ധിമുട്ട് എപ്പോഴും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അഹിതേ ഹിതസംജ്ഞസ്ത്വമധ്രുവേ ധ്രുവസംജ്ഞകഃ
നിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ അനിഷ്ടം ഹിതമായതുപോലെയും, നശ്വരം ശാശ്വതമായതുപോലെയും തോന്നുന്നു.
സംവേഷ്ട്യമാനം ബഹുഭിര്മോഹതന്തുഭിരാത്മജൈഃ
സ്വന്തം മക്കൾ തന്നെ തുന്നുന്ന മോഹത്തിന്റെ അനേകം നൂലുകളാൽ കെട്ടിപ്പിടിക്കപ്പെടുന്നവനായി.
അലം പരിഗ്രഹേണേഹ ദോഷവാന് ഹി പരിഗ്രഹഃ
ഇവിടെ അധികം വസ്തുക്കൾ സമ്പാദിക്കേണ്ടതില്ല; കാരണം സമ്പാദ്യം എല്ലാം ദോഷം നിറഞ്ഞതാണ്.
പുത്രദാരകുടുംബേഷു സക്താഃ സീദന്തി ജന്തവഃ
മക്കളിലും ഭാര്യയിലും കുടുംബത്തിലും ആസക്തരായ ജീവികൾ താഴേക്ക് വീഴുന്നു.
മോഹജാലസമാകൃഷ്ടാന്പശ്യജന്തൂന്സുദുഃഖിതാന്
മോഹത്തിന്റെ വലയിൽ കുടുങ്ങി വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്ന ജീവികളെ നോക്കൂ.
പാരക്യമധ്രുവം സര്വം കിം സ്വം സുകൃതദുഷ്കൃതേ
മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുക്കൾ എല്ലാം അസ്ഥിരമാണ്; സ്വന്തം എന്ന് പറയാവുന്നത് നന്മയും പാപവും മാത്രം.
അനര്ഥേ കിം പ്രസക്തസ്ത്വം സ്വമര്ഥം നാനുതിഷ്ടസി
നിലവിലില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളിൽ എന്തിന് നീ ആഴമായി ആസക്തനാകുന്നു? സ്വന്തം ഉദ്ദേശം നീ പാലിക്കുന്നില്ലല്ലോ.
തമഃ കര്ത്താരമധ്വാനം കഥമേകോ ഗമിഷ്യസി
അന്ധകാരത്തിന്റെ സൃഷ്ടാവു തീർത്ത വഴിയിലൂടെ നീ ഒറ്റയ്ക്ക് എങ്ങനെ പോകുമെന്നു പറയൂ.
സുകൃതം ദുഷ്കൃതം ച ത്വാം ഗച്ഛന്തമനുയാസ്യതഃ
നീ പോകുമ്പോൾ നന്മയും പാപവും നിന്നെ പിന്തുടരും.
അര്ഥാര്ഥമനുശീര്യന്തേ സിദ്ധാര്ഥസ്തു വിമുച്യതേ
സമ്പത്തിനായി ബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു; ലക്ഷ്യം നേടിയവൻ ആ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ഛിത്വൈനാം സുകൃതോ യാന്തി നൈനാം ഛിന്ദന്തി ദുഷ്കൃതഃ
ഈ ബന്ധങ്ങൾ മുറിച്ച് നല്ലവൻ പോകുന്നു; പാപികൾക്ക് അവ മുറിക്കാനാവില്ല.
ന ച നാമാസ്തി നിര്വേദോ ലോഹം ഹി ഹൃദയം തവ
വൈരാഗ്യത്തിന് പേരില്ല; നിന്റെ ഹൃദയം ഇരുമ്പുപോലെയാണ്.
ഗന്ധപങ്കാം ശബ്ദജലാം സ്വര്ഗമാര്ഗദുരാരുഹാമ്
സുഖമുള്ള മണ്ണ്, ശബ്ദത്തിന്റെ വെള്ളം, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പാതയിൽ കയറാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവ.
ത്യാഗവാതാധ്വഗാം ശീഘ്രാം ബുദ്ധിനാവം നദീം തരേത്
ത്യാഗത്തിന്റെ കാറ്റിൽ ഒഴുകുന്ന വേഗമുള്ള നദി ബുദ്ധിയുടെ തോണിയിൽ കടക്കണം.
ത്യജ ധര്മമസംകല്പാദധര്മം ചാപ്യഹിംസയാ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ ധർമ്മവും അഹിംസയിലൂടെ അധർമ്മവും ഉപേക്ഷിക്കണം.
അസ്ഥിസ്ഥൂണം സ്നായുയുതം മാംസശോണിതലേപനമ്
എല്ലുകൾകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച, സ്നായുവുകൾകൊണ്ട് കെട്ടിയ, മാംസവും രക്തവും പുരട്ടിയ ഒരു തൂണാണ് ഈ ശരീരം.
ജരാശോകസമാവിഷ്ടം രോഗായതനമസ്ഥിരമ്
വൃദ്ധാവസ്ഥയും ദു:ഖവും പിടിച്ചിരിക്കുന്ന, രോഗങ്ങൾക്ക് ആധാരമായ, അസ്ഥിരമായ ശരീരം.