സമാലിങ്ഗ്യ സുതം വ്യാസഃ സ്വപാര്ശ്വസ്ഥം ചകാര ച
വ്യാസന് തന്റെ മകനെ അണച്ചു പിടിച്ചു, തന്റെ അടുത്തിരുത്തി.
ശൈലശൃങ്ഗാദ്ഭുവം പ്രാപ്താ യാജനാധ്യാപനേ രതാഃ
യാഗത്തിലും പഠിപ്പിക്കലിലും ആസ്വാദനമുള്ളവര് പര്വ്വതശിഖരത്തില് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി.
തൂര്ഷ്ണീം ധ്യാനപരോ ധീമാനേകാന്തേ സമുപാവിശത്
മൗനമായും ധ്യാനത്തില് ലീനനായും ധീരന് ഏകാന്തത്തില് ഇരുന്നു.
ഭോ ഭോ മഹര്ഷേ ബാസിഷ്ഠ ബ്രഹ്മഘോഷോ ന വര്തതേ
മഹര്ഷി വസിഷ്ഠനേ, ബ്രഹ്മധ്വനി ഇവിടെ കേള്ക്കുന്നില്ല.
ബ്രഹ്മഘോഷൈര്വിരഹിതഃ പര്വതോ ഽയം ന ശോഭതേ
ബ്രഹ്മധ്വനി ഇല്ലാതെ ഈ പര്വ്വതം ഭംഗിയില്ലാതെ തോന്നുന്നു.
വേദാന്വേദവിദാ ചൈവ സുപ്രസന്നമനാഃ സദാ
വേദവും അതിന്റെ അര്ത്ഥവും അറിയുന്നവനും, എപ്പോഴും മനസ്സില് സമാധാനമുള്ളവനും.
ശുകേന സഹ പുത്രേണ വേദാഭ്യാസമഥാകരോത്
ശുകന് എന്ന മകനോടൊപ്പം വേദപഠനം നടത്തി.
വാതോ ഽതിമാത്രം പ്രവവൌ സമുദ്രാനിലവീജിതഃ
കടല്ക്കാറ്റ് ഉണര്ത്തിയതുകൊണ്ട് കാറ്റ് അത്യന്തം ശക്തിയായി വീശി.
ശുകോ വാരിതമാത്രസ്തു കൌതൂഹലസമന്വിതഃ
ശുകന് തടയപ്പെട്ടിട്ടും, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
ആഖ്യാതുമര്ഹതി ഭവാന്സര്വം വായോര്വിചൈഷ്ടിതമ്
വായുവിന്റെ സഞ്ചാരത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഭവാന് പറയേണ്ടതാണ്.
അനധ്യായനിമിത്തഽസ്മിന്നിദം വചനം മബ്രവീത്
പഠനത്തിൽ ഉണ്ടായ തടസ്സം കാരണം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
തമസാ രജസാ ചാപി ത്യക്തഃ സത്യേ വ്യവസ്ഥിതഃ
അവൻ ഇരുട്ടും ആസക്തിയും ഉപേക്ഷിച്ച് സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
ദേവയാനചരോ വിഷ്ണോഃ പിതൃയാനശ്ച താമസഃ
ദേവന്മാരുടെ വഴി വിഷ്ണുവിനാണ്; പിതൃവഴി ഇരുട്ടിനോടു ചേർന്നതാണ്.
പിഥിവ്യാമന്തരിക്ഷേ ച യതഃ സംയാന്തി വായവഃ
ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും എവിടെയൊക്കെ കാറ്റ് സഞ്ചരിക്കുമോ,
തത്ര ദേവഗണാഃ സാധ്യാഃ സമഭൂവന്മഹാബലാഃ
അവിടെ മഹാശക്തിയുള്ള സാദ്ധ്യദേവന്മാർ ജനിച്ചു.
ഉദാനസ്തസ്യ പുത്രോ ഽഭൂവ്ദ്യാനസ്തസ്യാഭവത്സുതഃ
ഉദാനൻ അവന്റെ മകനായി, ദ്യാനൻ ഉദാനന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
അനപത്യോ ഽഭവത്പ്രാണോ ദുര്ദ്ധര്ഷഃ ശത്രുമര്ദനഃ
പ്രാണൻ, ജയിക്കാനാവാത്തവനും ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനും, മക്കളില്ലാതെയായിരുന്നു.
പ്രാണിനാം സര്വതോ വായുശ്ചേഷ്ടാ വര്തയതേ പൃഥക്
എല്ലാ ജീവികളിലും കാറ്റ് അവരവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ വേറേ വേറെയായി നടത്തുന്നു.
പ്രേഷയത്യഭ്രസംഘാതാന്ധൂമജാംശ്ചോഷ്മജാംസ്തഥാ
അവൻ മേഘക്കൂട്ടങ്ങളും പുകയിൽ നിന്നുള്ളതും ചൂടിൽ നിന്നുള്ളതുമായവയും അയക്കുന്നു.
അംബരേ സ്നേഹമാത്രേഭ്യസ്തഡിദ്ഭ്യശ്ചോത്തമദ്യുതിഃ
ആകാശത്ത് ചെറുതായും, മിന്നലിൽ നിന്നുമുള്ളതായും, അവൻ ഉജ്ജ്വലമായ പ്രകാശം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ഉദയം ജ്യോതിഷാം ശശ്വത്സോമാദീനാം കരോതി യഃ
ചന്ദ്രനും മറ്റും പോലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഉദയം അവൻ എപ്പോഴും വരുത്തുന്നു.
യശ്ചതുര്ഭ്യഃ സമുദ്രേഭ്യോ വായുര്ദ്ധാരയതേ ജലമ്
നാലു സമുദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം കാറ്റ് ഉയർത്തുന്നു.
യോ ഽദ്ധിഃ സംയോജ്യ ജീമൂതാന്പര്ജന്യായ പ്രയച്ഛതീ
അവൻ മേഘങ്ങളെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത് പർജന്യനു നൽകുന്നു.
സംനീയമാനാ ബഹുധാ യേന നീലാ മഹാഘനാഃ
അവൻ പലവിധത്തിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തപ്പോൾ വലിയ നീല മേഘങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു.
യോ ഽസൌ വഹതി ദേവാനാം വിമാനാനി വിഹായസാ
ദേവന്മാരുടെ ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ ആകാശത്ത് വഹിക്കുന്നത് അവനാണ്.
യേന വേഗവതാ രുഗ്ണാഃ ക്രിയന്തേ തരുജാ രസാഃ
വേഗത്തിൽ കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രസങ്ങൾ ഒഴുകുന്നു.
യസ്മിന്പരിപ്ലവേ ദിവ്യാ വഹൄന്ത്യാപോ വിഹായസാ
അവന്റെ വലിയ ഒഴുക്കിൽ ദിവ്യജലങ്ങൾ ആകാശത്തൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ദൂരാത്പ്രതിഹതോ യസ്മിന്നേകരശ്മിര്ദിവാകരഃ
ദൂരത്ത് തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഏകകിരണമുള്ള സൂര്യൻ അവനിൽ തടയപ്പെടുന്നു.
യസ്മാദാപ്യായതേ സോമോ നിധിര്ദിവ്യോ ഽമൃതസ്യ ച
യാരിൽ നിന്നാണ് സ്വർഗ്ഗീയമായ അമൃതത്തിന്റെ നിധിയായ സോമം നിറഞ്ഞു വരുന്നത്.
സര്വപ്രാണഭൃതാം പ്രാണാര്ന്യോ ഽതകാലേ നിരസ്യതി
സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും പ്രാണൻ നിശ്ചിത സമയത്ത് പിൻവലിക്കുന്നവൻ ആണവൻ.