വ്യവസായാദൃതേ ബ്രഹ്മന്നാസാദയതി തത്പദമ്
ദൃഢനിശ്ചയം ഇല്ലാതെ, ബ്രഹ്മണേ, ആ നിലയിലേക്കെത്താൻ കഴിയില്ല.
നൌത്സുക്യം നൃത്യഗീതേഷു ന രാഗ ഉപജായതേ
നൃത്തത്തിലും പാട്ടിലും ആവേശമോ ആസക്തിയോ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
പശ്യാമിത്വാം മഹാഭാഗ തുല്യനിന്ദാത്മസംസ്തുതിമ്
മഹാഭാഗനേ, ഞാന് കാണുന്നു, നീ സ്വയം പ്രശംസിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും ഒരുപോലെ ചെയ്യുന്നു.
ആസ്ഥിതം പരമം മാര്ഗേ അക്ഷയം ചാപ്യനാമയമ്
നീ അക്ഷയവും ദുഃഖരഹിതവുമായ പരമമായ മാര്ഗം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്മിന്വൈ വര്തസേ വിപ്രകിമന്യത്പരിപൃച്ഛസി
നീ അതില് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; മഹര്ഷേ, പിന്നെ എന്താണ് നീ അന്വേഷിക്കുന്നത്?
ആത്മനാത്മാനമാസ്ഥായ ദൃഷ്ട്വാ ചാത്മാനമാത്മനാ
സ്വയം ആശ്രയിച്ച്, സ്വയം തന്നെ സ്വയം അറിയുന്നു.
ശൈശിരം ഗിരിമാസാദ്യ പാരാശര്യം ദദര്ശ ച
തണുത്ത പര്വ്വതത്തിലെത്തിയ ശേഷം, അവന് പരാശര്യനെയും കണ്ടു.
ആരര്ണേയോ വിശുദ്ധാത്മാ ദിവാകരസമപ്രഭഃ
ആരര്ണേയന് മനസ്സില് ശുദ്ധിയും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
തതോ നിവേദയാമാസ പിതുഃ സര്വമുദാരധീഃ
അതിനുശേഷം, മഹാമനസ്കനായ അവന് എല്ലാം അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു.
തച്ഛത്വാ വേദകര്താസൌ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ
അത് കേട്ട ശേഷം, വേദങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ആചാര്യന് അകത്തുനിന്ന് സന്തോഷിച്ചു.
സമാലിങ്ഗ്യ സുതം വ്യാസഃ സ്വപാര്ശ്വസ്ഥം ചകാര ച
വ്യാസന് തന്റെ മകനെ അണച്ചു പിടിച്ചു, തന്റെ അടുത്തിരുത്തി.
ശൈലശൃങ്ഗാദ്ഭുവം പ്രാപ്താ യാജനാധ്യാപനേ രതാഃ
യാഗത്തിലും പഠിപ്പിക്കലിലും ആസ്വാദനമുള്ളവര് പര്വ്വതശിഖരത്തില് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി.
തൂര്ഷ്ണീം ധ്യാനപരോ ധീമാനേകാന്തേ സമുപാവിശത്
മൗനമായും ധ്യാനത്തില് ലീനനായും ധീരന് ഏകാന്തത്തില് ഇരുന്നു.
ഭോ ഭോ മഹര്ഷേ ബാസിഷ്ഠ ബ്രഹ്മഘോഷോ ന വര്തതേ
മഹര്ഷി വസിഷ്ഠനേ, ബ്രഹ്മധ്വനി ഇവിടെ കേള്ക്കുന്നില്ല.
ബ്രഹ്മഘോഷൈര്വിരഹിതഃ പര്വതോ ഽയം ന ശോഭതേ
ബ്രഹ്മധ്വനി ഇല്ലാതെ ഈ പര്വ്വതം ഭംഗിയില്ലാതെ തോന്നുന്നു.
വേദാന്വേദവിദാ ചൈവ സുപ്രസന്നമനാഃ സദാ
വേദവും അതിന്റെ അര്ത്ഥവും അറിയുന്നവനും, എപ്പോഴും മനസ്സില് സമാധാനമുള്ളവനും.
ശുകേന സഹ പുത്രേണ വേദാഭ്യാസമഥാകരോത്
ശുകന് എന്ന മകനോടൊപ്പം വേദപഠനം നടത്തി.
വാതോ ഽതിമാത്രം പ്രവവൌ സമുദ്രാനിലവീജിതഃ
കടല്ക്കാറ്റ് ഉണര്ത്തിയതുകൊണ്ട് കാറ്റ് അത്യന്തം ശക്തിയായി വീശി.
ശുകോ വാരിതമാത്രസ്തു കൌതൂഹലസമന്വിതഃ
ശുകന് തടയപ്പെട്ടിട്ടും, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
ആഖ്യാതുമര്ഹതി ഭവാന്സര്വം വായോര്വിചൈഷ്ടിതമ്
വായുവിന്റെ സഞ്ചാരത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഭവാന് പറയേണ്ടതാണ്.
അനധ്യായനിമിത്തഽസ്മിന്നിദം വചനം മബ്രവീത്
പഠനത്തിൽ ഉണ്ടായ തടസ്സം കാരണം ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
തമസാ രജസാ ചാപി ത്യക്തഃ സത്യേ വ്യവസ്ഥിതഃ
അവൻ ഇരുട്ടും ആസക്തിയും ഉപേക്ഷിച്ച് സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
ദേവയാനചരോ വിഷ്ണോഃ പിതൃയാനശ്ച താമസഃ
ദേവന്മാരുടെ വഴി വിഷ്ണുവിനാണ്; പിതൃവഴി ഇരുട്ടിനോടു ചേർന്നതാണ്.
പിഥിവ്യാമന്തരിക്ഷേ ച യതഃ സംയാന്തി വായവഃ
ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും എവിടെയൊക്കെ കാറ്റ് സഞ്ചരിക്കുമോ,
തത്ര ദേവഗണാഃ സാധ്യാഃ സമഭൂവന്മഹാബലാഃ
അവിടെ മഹാശക്തിയുള്ള സാദ്ധ്യദേവന്മാർ ജനിച്ചു.
ഉദാനസ്തസ്യ പുത്രോ ഽഭൂവ്ദ്യാനസ്തസ്യാഭവത്സുതഃ
ഉദാനൻ അവന്റെ മകനായി, ദ്യാനൻ ഉദാനന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
അനപത്യോ ഽഭവത്പ്രാണോ ദുര്ദ്ധര്ഷഃ ശത്രുമര്ദനഃ
പ്രാണൻ, ജയിക്കാനാവാത്തവനും ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനും, മക്കളില്ലാതെയായിരുന്നു.
പ്രാണിനാം സര്വതോ വായുശ്ചേഷ്ടാ വര്തയതേ പൃഥക്
എല്ലാ ജീവികളിലും കാറ്റ് അവരവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ വേറേ വേറെയായി നടത്തുന്നു.
പ്രേഷയത്യഭ്രസംഘാതാന്ധൂമജാംശ്ചോഷ്മജാംസ്തഥാ
അവൻ മേഘക്കൂട്ടങ്ങളും പുകയിൽ നിന്നുള്ളതും ചൂടിൽ നിന്നുള്ളതുമായവയും അയക്കുന്നു.
അംബരേ സ്നേഹമാത്രേഭ്യസ്തഡിദ്ഭ്യശ്ചോത്തമദ്യുതിഃ
ആകാശത്ത് ചെറുതായും, മിന്നലിൽ നിന്നുമുള്ളതായും, അവൻ ഉജ്ജ്വലമായ പ്രകാശം ഉണ്ടാക്കുന്നു.