കാഞ്ചനം ചായസം ചൈവ സുഖദുഃഖേ തഥൈവ ച
പൊന്നിനെയും ഇരുമ്പിനെയും, സുഖത്തെയും ദുഃഖത്തെയും ഒരുപോലെ കാണുന്നു.
ജീവിതം മരണം ചൈവ ബ്രഹ്മ സംപദ്യതേ തദാ
ജീവിതത്തെയും മരണത്തെയും ഒരുപോലെ കാണുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവസ്ഥ ലഭിക്കും.
തര്ഥേദ്രിയാണി മനസാ സംയന്തവ്യാനി ഭിക്ഷുണാ
ഭിക്ഷുക്കൾക്ക് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ മനസ്സുകൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതാണ്.
തഥാ ബുദ്ധിപ്രദീപേന ശക്യ ആത്മാ നിരീക്ഷിതുമ്
അതുപോലെ, ബുദ്ധിയുടെ പ്രകാശത്തിൽ ആത്മാവിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും.
യഞ്ചാന്യദപി വേത്തവ്യം തത്ത്വതോ വേത്തി തദ്ഭവാന്
മറ്റു അറിയേണ്ടതെല്ലാം നീ സത്യമായി അറിയുന്നു, മഹാനേ.
ഗുരോശ്ചൈവ പ്രസാദേന തവ ചൈവോപശിക്ഷയാ
ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, നിന്റെ ആത്മശ്രമത്താൽ,
ജ്ഞാനം ദിവ്യം സമാദീപ്തം തേനാസി വിദിതോ വിദിതോ മമ
ദിവ്യമായ ജ്ഞാനം പൂർണ്ണമായി തെളിഞ്ഞതുകൊണ്ട് നീ എന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു.
അധികം ച തവൈശ്വര്യം തഞ്ച ത്വം നാവബുധ്യസേ
നിന്റെ ഐശ്വര്യം അതിലും കൂടുതലാണ്, പക്ഷേ നീ അതറിയുന്നില്ല.
ഉത്പന്നേ ചാപി വിജ്ഞാ നേ നാധിഗച്ഛന്തി താങ്ഗതിമ്
ജ്ഞാനം ഉദിച്ചാലും, എല്ലാവർക്കും ആ നിലയിലേക്കെത്താൻ കഴിയില്ല.
വിമുച്യ ഹൃദയഗ്രന്ഥീനാര്തിമാസാദയന്തി താമ്
ഹൃദയത്തിലെ കെട്ടുകൾ അഴിച്ചാൽ, അവർ ആ ദുഃഖമുക്തി നേടുന്നു.
വ്യവസായാദൃതേ ബ്രഹ്മന്നാസാദയതി തത്പദമ്
ദൃഢനിശ്ചയം ഇല്ലാതെ, ബ്രഹ്മണേ, ആ നിലയിലേക്കെത്താൻ കഴിയില്ല.
നൌത്സുക്യം നൃത്യഗീതേഷു ന രാഗ ഉപജായതേ
നൃത്തത്തിലും പാട്ടിലും ആവേശമോ ആസക്തിയോ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
പശ്യാമിത്വാം മഹാഭാഗ തുല്യനിന്ദാത്മസംസ്തുതിമ്
മഹാഭാഗനേ, ഞാന് കാണുന്നു, നീ സ്വയം പ്രശംസിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും ഒരുപോലെ ചെയ്യുന്നു.
ആസ്ഥിതം പരമം മാര്ഗേ അക്ഷയം ചാപ്യനാമയമ്
നീ അക്ഷയവും ദുഃഖരഹിതവുമായ പരമമായ മാര്ഗം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്മിന്വൈ വര്തസേ വിപ്രകിമന്യത്പരിപൃച്ഛസി
നീ അതില് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; മഹര്ഷേ, പിന്നെ എന്താണ് നീ അന്വേഷിക്കുന്നത്?
ആത്മനാത്മാനമാസ്ഥായ ദൃഷ്ട്വാ ചാത്മാനമാത്മനാ
സ്വയം ആശ്രയിച്ച്, സ്വയം തന്നെ സ്വയം അറിയുന്നു.
ശൈശിരം ഗിരിമാസാദ്യ പാരാശര്യം ദദര്ശ ച
തണുത്ത പര്വ്വതത്തിലെത്തിയ ശേഷം, അവന് പരാശര്യനെയും കണ്ടു.
ആരര്ണേയോ വിശുദ്ധാത്മാ ദിവാകരസമപ്രഭഃ
ആരര്ണേയന് മനസ്സില് ശുദ്ധിയും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
തതോ നിവേദയാമാസ പിതുഃ സര്വമുദാരധീഃ
അതിനുശേഷം, മഹാമനസ്കനായ അവന് എല്ലാം അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു.
തച്ഛത്വാ വേദകര്താസൌ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ
അത് കേട്ട ശേഷം, വേദങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ആചാര്യന് അകത്തുനിന്ന് സന്തോഷിച്ചു.
സമാലിങ്ഗ്യ സുതം വ്യാസഃ സ്വപാര്ശ്വസ്ഥം ചകാര ച
വ്യാസന് തന്റെ മകനെ അണച്ചു പിടിച്ചു, തന്റെ അടുത്തിരുത്തി.
ശൈലശൃങ്ഗാദ്ഭുവം പ്രാപ്താ യാജനാധ്യാപനേ രതാഃ
യാഗത്തിലും പഠിപ്പിക്കലിലും ആസ്വാദനമുള്ളവര് പര്വ്വതശിഖരത്തില് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി.
തൂര്ഷ്ണീം ധ്യാനപരോ ധീമാനേകാന്തേ സമുപാവിശത്
മൗനമായും ധ്യാനത്തില് ലീനനായും ധീരന് ഏകാന്തത്തില് ഇരുന്നു.
ഭോ ഭോ മഹര്ഷേ ബാസിഷ്ഠ ബ്രഹ്മഘോഷോ ന വര്തതേ
മഹര്ഷി വസിഷ്ഠനേ, ബ്രഹ്മധ്വനി ഇവിടെ കേള്ക്കുന്നില്ല.
ബ്രഹ്മഘോഷൈര്വിരഹിതഃ പര്വതോ ഽയം ന ശോഭതേ
ബ്രഹ്മധ്വനി ഇല്ലാതെ ഈ പര്വ്വതം ഭംഗിയില്ലാതെ തോന്നുന്നു.
വേദാന്വേദവിദാ ചൈവ സുപ്രസന്നമനാഃ സദാ
വേദവും അതിന്റെ അര്ത്ഥവും അറിയുന്നവനും, എപ്പോഴും മനസ്സില് സമാധാനമുള്ളവനും.
ശുകേന സഹ പുത്രേണ വേദാഭ്യാസമഥാകരോത്
ശുകന് എന്ന മകനോടൊപ്പം വേദപഠനം നടത്തി.
വാതോ ഽതിമാത്രം പ്രവവൌ സമുദ്രാനിലവീജിതഃ
കടല്ക്കാറ്റ് ഉണര്ത്തിയതുകൊണ്ട് കാറ്റ് അത്യന്തം ശക്തിയായി വീശി.
ശുകോ വാരിതമാത്രസ്തു കൌതൂഹലസമന്വിതഃ
ശുകന് തടയപ്പെട്ടിട്ടും, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു.
ആഖ്യാതുമര്ഹതി ഭവാന്സര്വം വായോര്വിചൈഷ്ടിതമ്
വായുവിന്റെ സഞ്ചാരത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഭവാന് പറയേണ്ടതാണ്.