സ ച താംമന്ത്രതഃ പൂജാം പ്രതിഗൃഹ്യ ദ്വിജോത്തമഃ
മന്ത്രങ്ങളോടെ പൂജ സ്വീകരിച്ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ
ഉദാരസത്ത്വാഭിജനോ രാജാപി ഗുരുസൂനവേ
ഉത്തമസ്വഭാവവും വംശവും ഉള്ള രാജാവു ഗുരുപുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
കിമാഗമനിമിത്യേവ പര്യപൃച്ഛദ്വിധാനവിത്
ആചാരങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, 'നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ കാരണം എന്താണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
വിദേഹരാജോഹ്യാദ്യോമേ ജനകോ നാമ വിശ്രുതഃ
വിദേഹരാജാവായ ജനകൻ എന്ന പ്രശസ്തനായവൻ എന്റെ പൂർവികനാണ്.
പ്രവൃത്തൌ ച നിവൃത്തൌ ച സര്വം ഛേത്സ്യത്യസംശയമ്
പ്രവൃത്തിയിലും നിരവൃത്തിയിലും എല്ലാം സംശയമില്ലാതെ അവൻ തീരുമാനിക്കും.
തന്മേ ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠ യഥാവദ്വക്തുമര്ഹസി
അതിനാൽ, ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ശരിയായി എന്നോട് പറയണം.
കഥം ച മോക്ഷഃ കര്തവ്യോ ജ്ഞാനേന തപസാപി വാ
മോക്ഷം നേടേണ്ടത് എങ്ങനെ, ജ്ഞാനത്തിലൂടിയോ, തപസ്സിലൂടിയോ എന്നതാണല്ലോ ചോദ്യം.
കൃതോപനയനസ്താത ഭവേദ്വേദപരായണഃ
ഉപനയനം കഴിഞ്ഞവൻ, പ്രിയനായവനേ, വേദങ്ങളിൽ അർപ്പിതനായിരിക്കണം.
ദേവതാനാം പിതൄണാം ച ഹ്യതൃഷ്ണശ്ചാനസൂയകഃ
ദേവന്മാരോടും പിതാക്കളോടും ആഗ്രഹമോ അസൂയയോ ഇല്ലാതെ ഇരിക്കണം.
അഭ്യനുജ്ഞാമനുപ്രാപ്യ സമാവര്തേത വൈ ദ്വിജഃ
അനുമതി വാങ്ങിയശേഷം, ദ്വിജൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങണം.
അനസൂയുര്യഥാന്യായമാഹിതാഗ്നിരനാദൃതേ
അസൂയ ഇല്ലാതെ, നിയമപ്രകാരം, അഗ്നികളെ സൂക്ഷിച്ച് അവയെ അവഗണിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കണം.
താനേവാഗ്നീന്യഥാന്യായം പൂജയന്നതിഥിപ്രിയഃ
അവ അഗ്നികളെ നിയമാനുസൃതമായി ആദരിക്കുകയും അതിഥികൾക്ക് സ്നേഹമുള്ളവനായി ഇരിക്കുകയും വേണം.
നിര്ദ്വന്ദ്വോ വീതരാഗാത്മാ ബ്രഹ്മാശ്രമപദേ വസേത്
ഇരട്ടത്വങ്ങൾക്കു മുകളിൽ, രാഗം ഇല്ലാത്ത മനസ്സോടെ, ബ്രഹ്മചാര്യാശ്രമത്തിൽ താമസിക്കണം.
ന വിനാ ഗുരുസംവാസാജ്ജ്ഞാനസ്യാധിഗമഃ സ്മൃതഃ
ഗുരുവിനോടൊപ്പം താമസിക്കാതെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കില്ലെന്ന് പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതദ്ഭവന്തം പൃച്ഛാമി തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
ഇത് ഞാന് ചോദിക്കുന്നു, ഭവാന് ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയാൻ യോഗ്യനാണ്.
ന വിനാ ഗുരുസംബധാജ്ജ്ഞാനസ്യാധിഗമസ്തഥാ
ഗുരുവുമായുള്ള ബന്ധം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കില്ലെന്നും അതുപോലെയാണ്.
വിജ്ഞായ കൃതകൃത്യസ്തു തീര്ണസ്തത്രോഭയം ത്യജേത്
അവൻ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, കൃത്യമായത് ചെയ്തു, കടന്നുപോയാൽ, രണ്ടും അവിടെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
കൃത്വാ ശുഭാശുഭം കര്മ മോക്ഷോ നാമേഹ ലഭ്യതേ
നല്ലതും ചീത്തയും പ്രവർത്തിച്ചാൽ, മോക്ഷം എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ ലഭിക്കില്ല.
ആസാദയതി ശുദ്ധാത്മാ മോക്ഷം ഹി പ്രഥമാശ്രമേ
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവൻ ആദ്യാശ്രമത്തിൽ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു.
ത്രിധാശ്രമേഷു കോന്വര്ഥോ ഭവേത്പരമഭീപ്സതഃ
പരമാവസ്ഥ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് മൂന്നു ആശ്രമങ്ങളിൽ എന്താണ് ഉദ്ദേശം?
സാത്ത്വികം മാര്ഗമാസ്ഥായ പശ്യേദാത്മാനമാത്മനാ
സാത്വികമായ മാർഗം പിന്തുടർന്ന്, ആത്മാവിനെ ആത്മാവിലൂടെ കാണണം.
സംപശ്യന്നൈവ ലിപ്യേത ജലേ വാരിചരഗോ യഥാ
അങ്ങനെ കണ്ടാൽ, ജലജീവി വെള്ളത്തിൽ മലിനമാവാത്തതുപോലെ, അവൻ അണികിടക്കില്ല.
വിഹായ ദേഹം നിര്മുക്തോ നിര്ദ്വന്ദ്വഃ ശുഭസംഗതഃ
ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, മോചിതനായി, ഇരട്ടത്വങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, നല്ലവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഇരിക്കണം.
ധാര്യതേ യാ ദ്വിജൈസ്താത മോക്ഷശാസ്ത്രവിശാരദൈഃ
പ്രിയനായവനേ, മോക്ഷശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണരായ ദ്വിജന്മാർ കൈവശം വയ്ക്കുന്നതാണ് അതു.
സ്വയം ച ശക്യം തദ്ദ്രഷ്ടും സുസമാഹിതര്ചതസാ
ആഴമായ ഭക്തിയോടെ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി ആരാധിച്ചാൽ, അതു നേരിട്ട് കാണാൻ കഴിയും.
യശ്ച നേച്ഛതി ന ദ്വേഷ്ടി ബ്രഹ്മ സംപദ്യതേ സ തു
ആഗ്രഹവും വൈരവും ഇല്ലാതവൻ ബ്രഹ്മാവസ്ഥ നേടുന്നു.
പൂര്വൈരാചരിതോ ധര്മശ്ചതുരാശ്രമസംജ്ഞകഃ
പണ്ടുകാലത്ത് മുതിർന്നവർ അനുഷ്ഠിച്ച ധർമ്മം നാലു ആശ്രമങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
കര്മണാ മനസാ വാചാ ബ്രഹ്മ സംപദ്യതേ തദാ
പ്രവൃത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ഏകാഗ്രത പുലർത്തുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവസ്ഥ ലഭിക്കും.
ത്യക്ത്വ കാമം ച ലോഭം ച തതോ ബ്രഹ്മത്വമശ്നുതേ
ആഗ്രഹവും ലോഭവും ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, പിന്നെ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്ക് ഉയരാം.
സമോ ഭവതി നിര്ദ്വുദ്വോ ബ്രഹ്മ സംപദ്യതേ തദാ
സമഭാവം പുലർത്തി, ചഞ്ചലത ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കെത്തും.