ക്രീഡന്ത്യശ്ച ഹസംത്യശ്ച ഗായന്ത്യശ്ചൈവ താഃ ശുകമ്
അവിടെ സ്ത്രീകൾ കളിച്ചു, ചിരിച്ചു, ശുകപക്ഷിയോട് പാടുകയും ചെയ്തു.
ആരണേയസ്തു ശുദ്ധാത്മാ ജിതക്രോധോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
ആരണേയൻ ശുദ്ധഹൃദയനും ക്രോധം ജയിച്ചവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
പാദശൌചം തു കൃത്വാ വൈ ശുകഃ സംധ്യാമുപാസ്യ ച
ശുകൻ പാദശുദ്ധി നടത്തി, സന്ധ്യാ സമയത്ത് ആരാധനയും ചെയ്തു.
പൂര്വരാത്രേ തു തത്രാസൌ ഭൂത്വാ ധ്യാനപരായണഃ
അവിടെ ആദ്യരാത്രിയിൽ അവൻ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി.
തതഃ പ്രാതഃ സമുത്ഥായ കൃത്വാ ശൌചമനന്തരമ്
അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് ഉടനെ ശുദ്ധിക്രമങ്ങൾ നടത്തി.
അനേന വിധിനാ തത്ര തദഹഃശേഷമപ്യുത
ഇങ്ങനെ ആ ദിവസം അവിടെ അവൻ കഴിച്ചു.
താം ച രാത്രിം നൃപകുലേ വര്തയാമാസ നാരദ
ആ രാത്രി രാജകുലത്തിൽ അവൻ താമസിച്ചു, നാരദാ.
പുരഃ പുരോഹിതം കൃത്വാ സര്വാണ്യന്തഃ പുരാണി ച
പുരോഹിതനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, അകത്തുള്ള എല്ലാ മുറികളും ഒരുക്കി.
മഹദാസനമാദായ സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ്
എല്ലാ രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച വലിയ ഒരു ഇരിപ്പിടം അവൻ കൊണ്ടുവന്നു.
തത്രോപവിഷ്ടം തം കാര്ഷ്ണിശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന കര്മണാ
അവിടെ കാർഷ്ണി ആചാരപ്രകാരം അവനെ ഇരുത്തി.
സ ച താംമന്ത്രതഃ പൂജാം പ്രതിഗൃഹ്യ ദ്വിജോത്തമഃ
മന്ത്രങ്ങളോടെ പൂജ സ്വീകരിച്ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ
ഉദാരസത്ത്വാഭിജനോ രാജാപി ഗുരുസൂനവേ
ഉത്തമസ്വഭാവവും വംശവും ഉള്ള രാജാവു ഗുരുപുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
കിമാഗമനിമിത്യേവ പര്യപൃച്ഛദ്വിധാനവിത്
ആചാരങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, 'നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ കാരണം എന്താണ്?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
വിദേഹരാജോഹ്യാദ്യോമേ ജനകോ നാമ വിശ്രുതഃ
വിദേഹരാജാവായ ജനകൻ എന്ന പ്രശസ്തനായവൻ എന്റെ പൂർവികനാണ്.
പ്രവൃത്തൌ ച നിവൃത്തൌ ച സര്വം ഛേത്സ്യത്യസംശയമ്
പ്രവൃത്തിയിലും നിരവൃത്തിയിലും എല്ലാം സംശയമില്ലാതെ അവൻ തീരുമാനിക്കും.
തന്മേ ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠ യഥാവദ്വക്തുമര്ഹസി
അതിനാൽ, ധർമ്മത്തെ പാലിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ശരിയായി എന്നോട് പറയണം.
കഥം ച മോക്ഷഃ കര്തവ്യോ ജ്ഞാനേന തപസാപി വാ
മോക്ഷം നേടേണ്ടത് എങ്ങനെ, ജ്ഞാനത്തിലൂടിയോ, തപസ്സിലൂടിയോ എന്നതാണല്ലോ ചോദ്യം.
കൃതോപനയനസ്താത ഭവേദ്വേദപരായണഃ
ഉപനയനം കഴിഞ്ഞവൻ, പ്രിയനായവനേ, വേദങ്ങളിൽ അർപ്പിതനായിരിക്കണം.
ദേവതാനാം പിതൄണാം ച ഹ്യതൃഷ്ണശ്ചാനസൂയകഃ
ദേവന്മാരോടും പിതാക്കളോടും ആഗ്രഹമോ അസൂയയോ ഇല്ലാതെ ഇരിക്കണം.
അഭ്യനുജ്ഞാമനുപ്രാപ്യ സമാവര്തേത വൈ ദ്വിജഃ
അനുമതി വാങ്ങിയശേഷം, ദ്വിജൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങണം.
അനസൂയുര്യഥാന്യായമാഹിതാഗ്നിരനാദൃതേ
അസൂയ ഇല്ലാതെ, നിയമപ്രകാരം, അഗ്നികളെ സൂക്ഷിച്ച് അവയെ അവഗണിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കണം.
താനേവാഗ്നീന്യഥാന്യായം പൂജയന്നതിഥിപ്രിയഃ
അവ അഗ്നികളെ നിയമാനുസൃതമായി ആദരിക്കുകയും അതിഥികൾക്ക് സ്നേഹമുള്ളവനായി ഇരിക്കുകയും വേണം.
നിര്ദ്വന്ദ്വോ വീതരാഗാത്മാ ബ്രഹ്മാശ്രമപദേ വസേത്
ഇരട്ടത്വങ്ങൾക്കു മുകളിൽ, രാഗം ഇല്ലാത്ത മനസ്സോടെ, ബ്രഹ്മചാര്യാശ്രമത്തിൽ താമസിക്കണം.
ന വിനാ ഗുരുസംവാസാജ്ജ്ഞാനസ്യാധിഗമഃ സ്മൃതഃ
ഗുരുവിനോടൊപ്പം താമസിക്കാതെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കില്ലെന്ന് പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതദ്ഭവന്തം പൃച്ഛാമി തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
ഇത് ഞാന് ചോദിക്കുന്നു, ഭവാന് ഇതിനെക്കുറിച്ച് പറയാൻ യോഗ്യനാണ്.
ന വിനാ ഗുരുസംബധാജ്ജ്ഞാനസ്യാധിഗമസ്തഥാ
ഗുരുവുമായുള്ള ബന്ധം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കില്ലെന്നും അതുപോലെയാണ്.
വിജ്ഞായ കൃതകൃത്യസ്തു തീര്ണസ്തത്രോഭയം ത്യജേത്
അവൻ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, കൃത്യമായത് ചെയ്തു, കടന്നുപോയാൽ, രണ്ടും അവിടെ ഉപേക്ഷിക്കണം.
കൃത്വാ ശുഭാശുഭം കര്മ മോക്ഷോ നാമേഹ ലഭ്യതേ
നല്ലതും ചീത്തയും പ്രവർത്തിച്ചാൽ, മോക്ഷം എന്ന പേരിൽ ഇവിടെ ലഭിക്കില്ല.
ആസാദയതി ശുദ്ധാത്മാ മോക്ഷം ഹി പ്രഥമാശ്രമേ
ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ളവൻ ആദ്യാശ്രമത്തിൽ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു.
ത്രിധാശ്രമേഷു കോന്വര്ഥോ ഭവേത്പരമഭീപ്സതഃ
പരമാവസ്ഥ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് മൂന്നു ആശ്രമങ്ങളിൽ എന്താണ് ഉദ്ദേശം?