മഹീരുഹാം ശ്ചാനുതടേ പാതയന്തി നദീരയാഃ
നദിയുടെ ഒഴുക്കു കരയിലുണ്ടായിരിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളെയും തകർക്കുന്നു.
തത്രാശ്രീര്വൃദ്ധതാ നിത്യം മുര്ഖത്വം ചാപി ജായതേ
അവിടെ ഐശ്വര്യവും വളർച്ചയും എപ്പോഴും ഉണ്ടാകും; അതുപോലെ അജ്ഞാനവും ജനിക്കും.
നാമസാമ്യാദഹോ ചിത്രം ധത്തൂരോ ഽപിമദപ്രദഃ
പേരിൽ സാമ്യം കൊണ്ടു പോലും, ദത്തൂരം മദം നൽകുന്നു എന്നത് അത്ഭുതകരമാണ്.
യഥാ സഖാഗ്നേഃ പവനഃ പന്നഗസ്യ യഥാ വിഷമ്
എങ്ങനെ കാറ്റ് അഗ്നിക്കു സുഹൃത്ത് ആണോ, വിഷം പാമ്പിനോടു പോലെയോ അതുപോലെ.
യദി പശ്യത്യാമഹിതം സ പശ്യതി ന സംശയഃ
അവൻ ദോഷം കാണുന്നുവെങ്കിൽ, അതു കണ്ടതിൽ സംശയമില്ല.
സ വഹ്നിഃ സാഗരാന്സര്വാന്ഭസ്മസാദകരോത്ക്ഷണാത്
അവൻ അഗ്നി ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളെയും ചാരമാക്കി.
അകാലപ്രലയം മത്വാ ചുക്രുശുഃ ശോകലാലസാഃ
ലോകം സമയത്തിന് മുമ്പേ അവസാനിച്ചുവെന്ന് കരുതി, അവർ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി കരഞ്ഞു.
സാഗരം വിവിശുഃ ശീഘ്രം സതാം കോപോ ഹി ദുഃസഹഃ
സദുപാസകന്റെ കോപം സഹിക്കാൻ കഴിയില്ലാത്തതുകൊണ്ട്, അവർ വേഗത്തിൽ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ചാടി.
ദേവദൂത ഉവാചേദം സര്വം വൃത്തം ഹി യക്ഷതേ
ദൈവദൂതൻ പറഞ്ഞു: 'സകല സംഭവങ്ങളും യക്ഷന്മാർക്കറിയാം.'
ദൈവേന ശിക്ഷിതാ ദുഷ്ടാ ഇത്യുവാചാതി ഹര്ഷിതഃ
അവൻ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ദുഷ്ടന്മാർ ദൈവത്തിന്റെ ഇടപെടലിൽ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.'
അധര്മം കുരുതേ യസ്തു സ ഏവ രിപുരിഷ്യതേ
അധർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ തന്നെയാണ് ശത്രുവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
തം രിപും പരമം വിദ്യാച്ഛാസ്ത്രാണാമേഷ നിര്ണയഃ
അത്തരം ആളെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുവെന്നു മനസ്സിലാക്കണം; ഇതാണ് ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ വിധി.
ദുര്വൃത്തനിധനം യസ്മാത്സതാമുത്സാഹ കാരണമ്
ദുഷ്ടന്റെ മരണം സത്പുരുഷന്മാർക്ക് ഉത്സാഹത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
പൌത്രം തമംശുമന്തം ഹി പുത്രത്വേ കതവാന്പ്രഭുഃ
പ്രഭു തന്റെ മകനായി തന്റെ മകനുമാരനായ അംശുമന്തിനെ സ്വീകരിച്ചു.
യുയോജ സാരവിദ്ഭൂയോ ഹ്യശ്ചാനയനകര്മണി
അവൻ വീണ്ടും സാരനെ അവനെ കൊണ്ടുവരാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം നൽകി നിയമിച്ചു.
കപിലം തേജസാംരാശിം സാഷ്ടാങ്ഗംപ്രണനാമഹാ
അവർ പ്രകാശത്തിന്റെ സമാഹാരമായ കപിലന് മുഴുവൻ നമസ്കാരം അർപ്പിച്ചു.
ഉവാച ശാന്തമനസം ദേവദേവം സനാതനമ്
അവൻ ശാന്തമായ മനസ്സുള്ള, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ശാശ്വതനോടു സംസാരിച്ചു.
പരോപകാരനിരതാഃ ക്ഷമാസാരാ ഹി സാധവഃ
സത്പുരുഷന്മാർ പരോപകാരത്തിൽ താൽപര്യവും ക്ഷമയിൽ ആധാരവുമുള്ളവരാണ്.
നഹി സംഹരതേജ്യോത്സ്നാം ചന്ദ്രശ്ചാണ്ഡാലവേശ്മനഃ
ചന്ദ്രൻ ചാണ്ഡാളന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നും തന്റെ പ്രകാശം പിൻവലിക്കാറില്ല.
ദദാതി പരമാം തുഷ്ടിം ഭക്ഷ്യമാണോ ഽമരൈഃ ശശീ
ദേവന്മാർ ചന്ദ്രനെ ആസ്വദിച്ചാലും, അവൻ പരമാനന്ദം നൽകുന്നു.
സൌരഭം കുരുതേ സര്വം തഥൈവ സുജനോജനഃ
അതുപോലെ, നല്ലവൻ എല്ലാവർക്കും സുഗന്ധം പകരുന്നു.
സംജാതം ശാസിതും ലോകാംസ്ത്വാം വിദുഃ പുരുഷോത്തമ
ലോകങ്ങളെ ഭരിക്കാൻ ജനിച്ചവനാണ് നീയെന്ന് അവർ അറിയുന്നു, പരമപുരുഷ.
നമോ ബ്രഹ്മണ്യശീലായ ബ്രഹ്മധ്യാനപരായ ച
ബ്രഹ്മത്തിൽ മനസ്സും സ്വഭാവവും നിക്ഷേപിച്ചവനേ, ബ്രഹ്മധ്യാനത്തിൽ ലീനനായവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
വരം വരയ ചേത്യാഹ പ്രസന്നോ ഽസ്മി തവാനഘ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ, ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്, പാപരഹിതനേ.'
പ്രാപയാസ്മത്പിതൄന്ബ്രാഹ്മം ലോകമിത്യഭ്യഭാഷത
അവൻ പറഞ്ഞു: നമ്മുടെ പിതാക്കന്മാരെ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ.
ഗങ്ഗാമാനീയ പൌത്രസ്തേ നയിഷ്യതി പിതൄന്ദിവമ്
ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരികയാൽ, നിന്റെ മകന്മകൻ പിതാക്കന്മാരെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും.
കൃത്വൈതാന്ധൂതപാപാന്വൈ നയിഷ്യതി പരം പദമ്
ഈ പിതാക്കന്മാരെ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം, അവൻ അവരെ പരമാവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കും.
പിതാമഹാന്തികം പ്രാപ്യ സാശ്വം വൃത്തം ന്യവേദയത്
പിതാമഹന്റെ അടുത്തെത്തി, സംഭവിച്ചതെല്ലാം അവൻ അറിയിച്ചു.
വിധായ തപസാ വിഷ്ണുമാരാധ്യാപപദംഹരേഃ
കഠിനതപസ്സു നടത്തി, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ച്, അവൻ ഹരിയുടെ പാപരഹിതമായ അവസ്ഥയിൽ എത്തി.
തസ്മാദ്ഭഗീരഥോ ജാതോ യോ ഗങ്ഗാമാനയദ്ദിവഃ
അവനിൽ നിന്നാണ് ഗംഗയെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന ഭഗീരഥൻ ജനിച്ചത്.