ചന്ദ്രവിശ്വേദര്ശസംജ്ഞതിഥീശാഃ പിതരഃ സ്മൃതാഃ
ചന്ദ്രൻ, വിശ്വദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ എന്നിങ്ങനെയുള്ള തിഥികൾ പിതൃകളുടെ തിഥികളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിരാവൃത്ത്യാ ക്രമാജ്ജ്ഞേയാ നേഷ്ടമധ്യേഷ്ടദാഃ സിതേ
ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ മൂന്നു തവണ ആവർത്തിച്ച്, പ്രധാനവും ഉപകാരവും നൽകുന്നവരായി അവ ക്രമത്തിൽ അറിയണം.
അഷ്ടമീ ദ്വാദശീ ഷഷ്ടീ ചതുര്ഥീ ച ചതുര്ദശീ
അഷ്ടമി, ദ്വാദശി, ഷഷ്ഠി, ചതുര്ഥി, ചതുര്ദശി എന്നിങ്ങനെയാണ് തിഥികൾ.
സമുദ്രമനുരന്ധ്രാങ്കതത്ത്വസംഖ്യാസ്തു നാഡികാഃ
സമുദ്രം, മനു, രന്ധ്രം, അങ്കം എന്നിവയുടെ സംഖ്യപോലെ നാളികകൾ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
അമാവാസ്യാ ച നവമീ ഹിത്വാ വിഷമസംജ്ഞികാ
അമാവാസ്യയും നവമിയും, ഒറ്റ സംജ്ഞയുള്ളവ ഒഴികെ,
ഷഷഅട്യാം തൈലം തഥാഷ്ടമ്യാം മാസം ക്ഷൌരം കലേസ്തിഥൌ
ഷഷ്ഠിയിലും അഷ്ടമിയിലും എണ്ണ ഉപയോഗിക്കണം; അഷ്ടമിയിലാണ് മാസത്തിൽ മുടി വെട്ടേണ്ടത്, നിർദ്ദിഷ്ട തിഥിയിൽ.
ദേര്ശേ ഷഷ്ട്യാം പ്രതിപദി ദ്വാദശ്യാം പ്രതിപര്വസു
അറുപതാം ദിവസം, പിറവിയുടെ ആദ്യ ദിവസം, പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സംയോജനം നടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ—
വ്യതീപാതേ ച സംക്രാന്താവേകാദശ്യാം ച പര്വസു
വ്യതീപാതം, സംക്രാന്തി, പതിനൊന്നാം ദിവസം, ചന്ദ്രൻ സംയുക്തമാകുന്ന ദിവസങ്ങൾ—
യഃ കരോതി ദശമ്യാം ച സ്നാനമാമലകൈര്നരഃ
ആളൊരാൾ പത്താം ദിവസം ആമലകഫലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്നാനം ചെയ്താൽ—
അര്ഥപുത്രക്ഷയസ്തസ്യ ദ്വിതീയായാം ന സംശയഃ
അവനു രണ്ടാം ദിവസം ധനവും മക്കളും നഷ്ടപ്പെടും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
യാ പൌര്ണിമാ ദിവാ ചന്ദ്രമതീ സാനുമതീ സ്മൃതാ
പൗർണമി പകൽ നടക്കുമ്പോൾ അതിനെ അനുമതി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സിനീവാലീ ചേന്ദുമതീ കുഹൂര്നേന്ദുമതീ മതാ
സിനീവാലി, എൻദുമതി, കുഹു, നെൻദുമതി ഇവയും അങ്ങനെ തന്നെ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രേതാദിര്മാധവേ ശുക്ലേ തൃതീയാ പുണ്യസംജ്ഞിതാ
മാധവം എന്ന മാസത്തിൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസം പുണ്യദിനമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
കല്പാദിഃ സ്യാത്കൃഷ്ണപക്ഷേ നഭസ്തസ്യ ത്രയോദശീ
നഭസ്സ് മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം ദിവസം കല്പത്തിന്റെ ആരംഭം ആകുന്നു.
ചൈത്രേ ഭാദ്രപദേ ചൈവ തൃതീയാ ശുക്ലസംജ്ഞിതാ
ചൈത്രം, ഭാദ്രപദം മാസങ്ങളിൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ മൂന്നാം ദിവസം അങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
മാഘേ ച സപ്തമീ ശുക്ലാ നഭസ്യേ ത്വസിതാഷ്ടമീ
മാഘത്തിൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏഴാം ദിവസം; നഭസ്സിൽ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ എട്ടാം ദിവസം.
ആഷാഢേ കാര്തികേ മാസി ജ്യഷ്ടേ ചൈത്രേ ച പൌര്ണിമാ
ആഷാഢം, കാർത്തികം, ജ്യേഷ്ഠം, ചൈത്രം മാസങ്ങളിൽ പൗർണമി വരുന്നു.
ഭാദ്രേ കൃഷ്ണത്രയോദശ്യാം മഘാമിന്ദുഃ കരേ രവിഃ
ഭാദ്രപദത്തിൽ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം ദിവസം, ചന്ദ്രൻ മഘാ നക്ഷത്രത്തിൽ, സൂര്യൻ കർക്കടകത്തിൽ.
ഏകസ്മിന്വാസരേ തിസ്രസ്തിഥയഃ സ്യാത്തിഥിക്ഷയഃ
ഒരു ദിവസം മൂന്ന് തിഥികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിനെ തിഥിക്ഷയം എന്ന് പറയുന്നു.
സൂര്യാസ്തമനപര്യന്തം യസ്മിന്വാരേ തു യാ തിഥിഃ
ഏത് ദിവസവും സൂര്യാസ്തമനം വരെ നിലനിൽക്കുന്ന തിഥിയാണ്—
തിഥേഃ പഞ്ചദശോ ഭാഗഃ ക്രമാത്പ്രതിപദാദയഃ
ഒരു തിഥി പതിനഞ്ച് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു, ഓരോന്നും തുടർച്ചയായി പ്രതിപദ മുതൽ.
രവിഃ സ്ഥിരശ്ചരശ്ചന്ദ്രഃ ക്രൂരോ വക്രോഖിലോ ബുധഃ
സൂര്യൻ സ്ഥിരം, ചന്ദ്രൻ സഞ്ചാരമാണ്, ചൊവ്വ ക്രൂരൻ, ബുധൻ വക്രവും തടസ്സവുമാണ്.
അഭ്യക്തോ ഭാനുവാരേ യഃ സ നരഃ ക്ലേശവാന്ഭവേത്
ഭാനുവാരത്തിൽ ശുദ്ധിയില്ലാത്തവൻ കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
ജീവേ നൈവം സിതേ ഹാനിര്മന്ദേ സര്വസമൃദ്ധയഃ
ഗുരു അങ്ങനെ അല്ലെങ്കിൽ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ നഷ്ടം ഉണ്ടാകില്ല; ഗുരു ദുർബലമായാൽ സമ്പത്തുകൾ എല്ലാം ലഭിക്കും.
ദേശാന്തരസ്വചരാര്ദ്ധനാഡീഭിരപരേ ഭവേത്
മറ്റുള്ളവയ്ക്ക് ദേശാന്തരയാത്രയോ സ്വദേശത്ത് സഞ്ചാരമോ അനുസരിച്ച് പാതി നാഡികൾ പ്രകാരം നിർണയിക്കപ്പെടുന്നു.
തത്കര്മ ബലഹീനസ്യ ദുഃഖേനാപി ന സിദ്ധ്യാതി
ശക്തിയില്ലാത്തവൻ എത്ര കഷ്ടപ്പെട്ടാലും ആ പ്രവർത്തി വിജയിക്കുകയില്ല.
ഫലദാസ്ത്വിതരേ ക്രൂരേ കര്മസ്വഭിമതപ്രദാഃ
മറ്റുള്ളവ കഠിനസ്വഭാവമുള്ളവയാണെങ്കിലും ഫലം നൽകുകയും ഇഷ്ടപ്രവൃത്തിയിൽ വിജയവും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദൂര്വാവര്ണോ വുധോ ജീവഃ പീതശ്വേതസ്തു ഭാര്ഗവഃ
ദുർവാ പുല്ലിന്റെ നിറമുള്ള ജീവൻ ചന്ദ്രസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്; മഞ്ഞയോ വെള്ളയോ ആയാൽ ഭാർഗവനാണ്.
അദ്രിവാണാശ്ച യസ്തര്കപാതാലവസുധാധരാഃ
പർവതം, അമ്പ്, പാതാളത്തെയും ഭൂമിയെയും താങ്ങുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ—
ത്ര്യേകാഹയോ നേത്രഗോത്രരാമാശ്വദ്രരസര്തവഃ
മൂന്ന്, ഒന്ന്, കുതിര, കണ്ണ്, വംശം, രാമൻ, കുതിര, രുചി, ঋതു—