അഗ്നിജാ വിശ്വരൂപാഖ്യാ അഗ്നിവര്ണാഃ സുഖപ്രദാഃ
അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളാണ് വിശ്വരൂപാ, അഗ്നിയുടെ നിറമുള്ളവളും സന്തോഷം നൽകുന്നവളുമാണ്.
ശുക്രജാ ഋക്ഷസദൃശാഃ കേ തവഃ ശുഭദായകാഃ
ശുക്രനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവർ നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെയാണ്, അവരാണ് കേതവകൾ, ശുഭഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവർ.
പ്രാസാദവൃക്ഷശൈലേഷു ജാതോ രാജ്ഞാം വിനാശകൃത്
പ്രാസാദങ്ങളിലും വൃക്ഷങ്ങളിലും പർവതങ്ങളിലും ഉദയിക്കുന്ന ഇവ രാജാക്കന്മാരുടെ നാശത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
ആവര്തകേതുസംധ്യായാം ശശിരോ നേഷ്ടദായകഃ
ആവർത്തകേതുവിന്റെ സംധ്യയിൽ ചന്ദ്രൻ ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകുന്നില്ല.
ചാന്ദ്രമാര്ക്ഷം ഗുരോര്മാനമിതി മാനാനി വൈ നവഃ
ചന്ദ്രമാന, നക്ഷത്രമാന, ഗുരുമാനം—ഇങ്ങനെ ഒമ്പത് മാനങ്ങൾ ഉണ്ട്.
തേഷാം പൃഥക്പൃഥക്കാര്യം വക്ഷ്യതേ വ്യവഹാരതഃ
അവയുടെ ഓരോ ഉപയോഗവും വേർതിരിച്ച് വിശദമായി പറയപ്പെടും.
വൃഷ്ടേര്വിധാനം സ്ത്രീഗര്ഭഃ സാവനേനൈവ ഗൃഹ്യതേ
മഴയ്ക്കും സ്ത്രീഗർഭത്തിനും നിയമം സാവനമാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ നിശ്ചയിക്കപ്പെടൂ.
യാത്രോദ്വാഹവ്രതക്ഷൌരേ തിഥിവര്ഷേശനിര്ണയഃ
വിവാഹം, വ്രതം, കഷ്ണം എന്നിവയിൽ തിഥി, വർഷം, ഈശൻ എന്നിവയുടെ നിർണ്ണയം നടത്തപ്പെടുന്നു.
ഗൃഹ്യതേ ഗുരുമാനേന പ്രഭവാദ്യബ്ദലക്ഷണമ്
പ്രഭവം തുടങ്ങിയ വർഷങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഗുരുമാനത്തിലൂടെ നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു.
ഗുരുമധ്യമചാരേണഷഷ്ട്യബ്ദാഃ പ്രഭാവാദയഃ
ഗുരുവിന്റെയും മധ്യത്തിന്റെയും ചലനത്തിലൂടെ പ്രഭവം തുടങ്ങി അറുപത് വർഷങ്ങൾ എണ്ണപ്പെടുന്നു.
അങ്ഗിരാഃ ശ്രീമുഖോ ഭാവോ യുവാ ധാതാ തഥൈവ ച
അംഗിരാസ്, ശ്രീമുഖം, ഭാവം, യുവ, ധാതാ ഇവയും അങ്ങനെ തന്നെ.
ചിത്രഭാനുഃസുഭാനുശ്ച താരണഃ പാര്ഥിവോ ഽവ്യയഃ
ചിത്രഭാനു, സുഭാനു, താരണം, പാർഥിവ, അവ്യയാ.
നന്ദനോ വിജയശ്ചൈവ ജയോ മന്മഥദുര്മുഖൌ
നന്ദന, വിജയ, ജയ, മന്മഥ, ദുര്മുഖ.
ശുഭകൃച്ഛോഭനഃ ക്രോധീ വിശ്വാവസുപരാഭവൌ
ശുഭകൃത്, ശോഭന, ക്രോധി, വിശ്വാവസു, പരാഭവ.
പരിഭാവീ പ്രമാദീ ച ആനന്ദോ രാക്ഷസോ ഽനലഃ
പരിഭാവി, പ്രമാദി, ആനന്ദ, രാക്ഷസ, അനല.
ദുന്ദുഭീരുധിരോദ്ഗരീ രക്താക്ഷഃ ക്രോധനഃ ക്ഷയഃ
ദുന്ദുഭി, രുധിര, ഉദ്ഗരി, രക്താക്ഷ, ക്രോധന, ക്ഷയ.
യുഗം സ്യാത്പഞ്ചഭിര്വര്ഷൈര്യുഗാന്യേവം തു ദ്വാദശ
ഒരു യുഗം അഞ്ചു വർഷം കൊണ്ടാണ്, ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു യുഗങ്ങൾ ഉണ്ട്.
പുരന്ദരോ ലോഹിതശ്ച ത്വഷ്ടാഹിര്ബുധ്ന്യസംജ്ഞകഃ
പുരന്ദരൻ, ലോഹിതൻ, ത്വഷ്ടാവ്, അഹിബുധ്ന്യ എന്ന പേരിലുള്ളവൻ.
തഥാ യുഗസ്യ വര്ഷേ ശാസ്ത്വഗ്നിനേന്ദുവിധീശ്വരാഃ
അതു പോലെ, ഒരു യുഗത്തിന്റെ ഒരു വർഷത്തിൽ, അഗ്നി, ചന്ദ്രൻ, നിയമങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഭരണാധികാരികൾ.
തത്കാലം ഗ്രഹചാരം ച സമ്യക് ജ്ഞാത്വാ ഫലം പദേത്
അന്നത്തെ ഗ്രഹചലനങ്ങൾ നന്നായി മനസ്സിലാക്കി, ഫലം നിർണ്ണയിക്കണം.
അഹഃ സുരാണാം തദ്രാത്രിഃ കര്കാദ്യം ദക്ഷിണായനമ്
ദേവന്മാർക്ക് ആ ദിവസം രാത്രിയാണ്; കർക്കടകം മുതൽ ദക്ഷിണായനം ആരംഭിക്കുന്നു.
മധാദൌ മങ്ഗലം കര്മ വിധേയം ചോത്തരായണേ
ഉത്തരായണത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും നടുവിലും ശുഭകരമായ കർമ്മങ്ങൾ നടത്തണം.
മാധാദി മാസൌ ദ്വൌ ദ്വൌ ച ഋതവഃ ശിശിരാദയഃ
മധു മുതൽ ഓരോ ঋതുവിനും രണ്ട് മാസങ്ങൾ വീതം ഉണ്ട്; ശിശിരം മുതലുള്ള ঋതുക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ.
വര്ഷാ ശരശ്ച ഹേമന്തഃ കര്കാദ്വൈ ദക്ഷിണായനേ
കർക്കടകം മുതൽ ദക്ഷിണായനത്തിൽ മഴക്കാലം, ശരത്കാലം, ശീതകാലം എന്നിവ വരുന്നു.
ത്രിംശദ്ഭിശ്ചന്ദ്രഭഗണോ മാസോ നാക്ഷത്രസംജ്ഞകഃ
മുപ്പത് ചന്ദ്രഭാഗങ്ങളാൽ ഒരു നക്ഷത്രമാസം രൂപപ്പെടുന്നു.
നഭസ്യ ഇഷ ഊര്ജശ്ച സഹാശ്ചൈവ സഹസ്യകഃ
നഭസ്യ, ഇഷ, ഊർജ, സഹ, സഹസ്യ എന്നിങ്ങനെയാണ് മാസങ്ങളുടെ പേരുകൾ.
യസ്മിന്മാസേ പൌര്ണമാസീ യേന ധിഷ്ണേന സംയുതാ
ഏത് മാസത്തിൽ പൗർണമി ഏത് നക്ഷത്രത്തോടൊപ്പം വരുന്നു,
തത്പക്ഷൌ ദൈവ പിത്രാഖ്യൌ ശുക്ലകൃഷ്ണൌ തഥാപരേ
അവിടെ ആ പക്ഷം ദേവന്മാരുടെയും പിതൃകളുടെയും പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ശുക്ലപക്ഷം, കൃഷ്ണപക്ഷം എന്നിങ്ങനെ.
ക്രമാത്തിഥീനാം ബ്രഹ്മാഗ്നീ വിരിഞ്ചിവിഷ്ണുശൈലജാഃ
തിഥികൾക്ക് ക്രമമായി ബ്രഹ്മാ, അഗ്നി, വിരിഞ്ചി, വിഷ്ണു, ശൈലജ എന്നിവർ ആണ് അധിപതികൾ.
മഹേന്ദ്രവാസവൌ നാഗദുര്ഗാദണ്ഡധരാഹ്വയഃ
മഹേന്ദ്രൻ, വാസവൻ, നാഗൻ, ദുർഗ്ഗ, ദണ്ഡധരൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് അവർക്കുള്ള പേരുകൾ.