വരം ദദാവപത്യാര്ഥമൌര്വോ ഭാര്ഗവമന്ത്രവിത്
ഭാർഗവകുലത്തിൽ പെട്ട മന്ത്രജ്ഞനായ ഔർവൻ, സന്താനത്തിനായി ഒരു വരം നൽകി.
കേശിതീം സുമതിം ചൈവ ഇദമാഹ പ്രഹര്ഷയമ്
അവൻ കേശിനിയെയും സുമതിയെയും സന്തോഷിപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അപത്യാര്ഥം മഹാഭാഗേ വൃണുതാം ച യഥേപ്സിതമ്
മഹാഭാഗ്യവതികളേ, സന്താനത്തിനായി നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
കേശിന്യേകം സുതം വവ്രേ വംശസന്താനകാരണമ്
വംശം തുടരാൻ ഒരുമകനെ കേശിനി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു.
നാമ്നാസമഞ്ജാഃ കേശിന്യാസ്തനയോ മുനിസത്തമ
മഹർഷിയേ, കേശിനിയുടെ മകനാണ് സമഞ്ജ എന്നായിരുന്നു പേര്.
തം ദൃഷ്ട്വാ സാഗരാഃ സര്വേ ഹ്യാസന്ദുര്വൃത്തചേതസഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ സഗരന്മാരുടെയും മനസ്സിൽ ദുഷ്പ്രവൃത്തി പടർന്നു.
ചിന്തയാമാസ വിധിവത്പുത്രകര്മ വിഗര്ഹിനമ്
അവൻ നിയമപ്രകാരം, അപവാദം കിട്ടുന്ന പുത്രകർമ്മം ആലോചിച്ചു.
കാരുകൈസ്താഡ്യതേ വഹ്ണിരയഃസംയോഗമാത്രതഃ
കമ്മാരന്മാർ ഇരുമ്പ് സ്പർശിച്ചാൽ തീ ഉരുണ്ടു വരും.
ശാസ്ത്രജ്ഞോ ഗുണവാന്ധര്മീ പിതാമഹഹിതേ രതഃ
അവൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനും, ഗുണവാനും, ധാർമ്മികനും, പിതാമഹന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിൽ താല്പര്യവാനുമായിരുന്നു.
അനുഷ്ടാനവതാം നിത്യമന്തരായാ ഭവന്തി തേ
നിത്യവും ആചരണങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർക്ക് തടസ്സങ്ങൾ വരാറുണ്ട്.
ബുഭുജേ താനി സര്വാണി നിരാകൃത്യ ദിവൌകസഃ
ദേവന്മാരെ അവഗണിച്ച്, അവൻ ആ സുഖങ്ങൾ എല്ലാം ആസ്വദിച്ചു.
ഭജന്തി സാഗരാസ്താ വൈ കചഗ്രഹബലാത്കൃതാഃ
കചഗ്രഹത്തിന്റെ ശക്തിക്ക് കീഴിൽ, ആ same സമുദ്രങ്ങൾ അവനെ സേവിക്കുന്നു.
ഭൂഷയന്തി സ്വദേഹാനി മദ്യപാനപരായണാഃ
മദ്യം കുടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവർ, തങ്ങളുടെ ശരീരം അലങ്കരിച്ചു.
മിത്രൈശ്ച യോദ്രുമാരബ്ധാ ബലിനോ ഽത്യന്തപാപിനഃ
സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം, അത്യന്തം പാപികളും ശക്തരുമായവർ യോദ്രുമ വൃക്ഷങ്ങൾ പിഴുതെടുത്തു.
വിചാരം പരമം ചക്രുരേതേഷും നാശഹേതവേ
അവരുടെ നാശത്തിനുള്ള മാർഗ്ഗം ആഴമായി ആലോചിച്ചു.
കപിലം ദേവദേവേശം യയുഃ പ്രച്ഛന്നരുപിണഃ
മറഞ്ഞ രൂപത്തിൽ, അവർ ദേവദേവനായ കപിലന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
പ്രാണമ്യ ദണ്ഡവദ്രൂമൌ തുഷ്ടുവുവ്രിദശാസ്തതഃ
വൃക്ഷം പോലെ വീണു നമസ്കരിച്ചു, ദേവന്മാർ അവനെ സ്തുതിച്ചു.
നരരുപപ്രതിച്ഛിന്നവിഷ്ണവേ ജിഷ്ണവേ നമഃ
മനുഷ്യരൂപത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിജയിയായ വിഷ്ണുവിന് നമസ്കാരം.
സംസാരാരണ്യദാവാഗ്രേ ധര്മപാലനസേതവേ
സംസാരത്തിന്റെ കാട്ടുതീയുടെ അറ്റത്ത്, ധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ പാലമായവനാണ്.
സാഗരൈഃ പീഡിതാനസ്മാംസ്ത്രായസ്വ ശരണാഗതാന്
സമുദ്രങ്ങൾ കൊണ്ട് പീഡിക്കപ്പെടുന്ന ഞങ്ങളെ, അഭയം തേടിയവരെ, രക്ഷിക്കണമേ.
ത ഏവ ലോകാന്ബാധന്തേ നാത്രാശ്വാര്യം സുഗേതമാഃ
അവരാണ് ലോകങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്; ഇവിടെ സന്തോഷത്തിനുള്ള പ്രതീക്ഷയില്ല.
തം വിദ്യാത്സര്വലോകേഷു പാപഭോഗരതം സുരാഃ
സകല ലോകങ്ങളിലും പാപസുഖങ്ങളിൽ ലീനനായവനെന്നു ദേവന്മാർ അറിയണം.
തം ഹന്തി ദൈവമേവാശു നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ദൈവം അവനെ ഉടൻ നശിപ്പിക്കണം; ഇനി ആലോചന വേണ്ട.
പ്രണമ്യ തം യഥാന്യായം ഗതാ നാകം ദിവൌകസഃ
അവനെ യഥാവിധി നമസ്കരിച്ച്, ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
ആരേഭേ ഹയമേധാഖ്യം യജ്ഞം കര്ത്തുമനുത്തമമ്
അവൻ അശ്വമേധയജ്ഞം എന്ന അത്യുത്തമ യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു.
പാതാലേ സ്ഥാപയാമാസ കപിലോ യത്ര തിഷ്ടതി
കപിലൻ, താനിരിക്കുന്ന പാതാളത്തിൽ അവനെ സ്ഥാപിച്ചു.
അന്വേഷ്ടും ബഭ്രഭുര്ലോകാന് ഭൂരാദീംശ്ച സുവിസ്മിതാഃ
ആശ്ചര്യത്തോടെ, അവർ ഭൂമിയുടക്കം ലോകങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചു.
ചഖ്നുര്മഹീതലം സര്വമേകൈകോ യോജനം പൃഥക്
ഓരോരുത്തരും, ഭൂമിയുടെ മുഴുവൻ ഉപരിതലം ഓരോ യോഗനം വീതം വേർതിരിച്ച് കുഴിച്ചു.
തദ്വാരേണ ഗതാഃ സര്വേ പാതാലം സഗരാത്മജാഃ
അവിടെയുള്ള ആ ദ്വാരത്തിലൂടെ സഗരന്റെ മക്കൾ എല്ലാവരും പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
വിചിന്വന്തി ഹയം തത്ര മദോന്മത്താ വിചേതസഃ
അവിടെ, മദത്തിൽ മയങ്ങിയ മനസ്സോടെ, അവർ കുതിരയെ തിരഞ്ഞു.