ശകുനിര്നാഗാശ്ച ചതുഷ്പദ കിംസ്തുഘ്നമേവ ച
ശകുനി, നാഗ, ചതുഷ്പദ, കിംസ്തുഘ്ന എന്നിവയും അതുപോലെയാണ്.
തത്ര ശകാങ്ഗുലൈരിഷ്ടൈഃ സമമണ്ഡലമാലിഖേത്
അവിടെ ആഗ്രഹിച്ച വിരൽ അളവുകൾ കൊണ്ട് വൃത്തം തുല്യമായി രേഖപ്പെടുത്തണം.
തച്ഛായാഗ്രം സ്പൃശേദ്യത്ര ദത്തം പൂര്വാപരാഹ്നയോഃ
ഛായയുടെ അഗ്രം സ്പർശിക്കുന്നിടത്താണ് പൂർവ്വാഹ്നവും അപരാഹ്നവും നിശ്ചയിക്കുന്നത്.
തന്മധ്യേ തിമിനാ രേഖാ കര്തവ്യാ ദക്ഷിണോത്തത
അതിനിടയിൽ തന്തുവിട്ട് തെക്കുനിന്ന് വടക്കോട്ട് ഒരു രേഖ വരയ്ക്കണം.
ദിഗ്മധ്യമത്സ്യൈഃ സംസാധ്യാ വിദിശസ്തദ്വദേവ ഹി
ദിശകളുടെ മധ്യത്തിൽ ഉള്ള മീനുകൾകൊണ്ട് ഇടക്കാല ദിശകളും ഉപദിശകളും കണ്ടെത്താം.
ഭുജസൂത്രാങ്ഗുലൈസ്തത്ര ദത്തൈരിഷ്ടപ്രഭാ മതാ
അവിടെ കൈവിരൽ അളവുകൾകൊണ്ട് ആഗ്രഹിച്ച പ്രകാശം കണക്കാക്കുന്നു.
ഭമണ്ഡലം ച വിഷുവന്മണ്ഡലം പരികീര്തിതമ്
ഛായാവൃത്തവും വിഷുവദ്വൃത്തവും ഇങ്ങനെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇഷ്ടച്ഛായാവിഷുവതോര്മധ്യേഹ്യഗ്രാഭിധീയതേ
ആഗ്രഹിച്ച ഛായയും വിഷുവദും തമ്മിൽ അഗ്രം എന്നു പേരിടുന്നു.
പ്രോഹ്യ ശങ്കുകൃതേ മൂലം ഛായാ ശേകുവിപര്യയാത്
ശങ്കുവിന്റെ അടിത്തറ സ്ഥാപിച്ചശേഷം, അതിന്റെ നിഴൽ തിരിച്ചാണ് അളക്കേണ്ടത്.
തദ്ഗുണാദ്ഭദിനൈര്ഭക്ത്യാ ദ്യുഗണാദ്യദവാപ്യതേ
അതിനുള്ള ഗുണങ്ങളനുസരിച്ച്, ശരിയായ രീതിയിലും ഭക്തിയോടെയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ദിവസങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് അനുസരിച്ച് ഫലം ലഭിക്കും.
തത്സംസ്വകൃതാദ്ധഹാത്കാന്തിച്ഛായാവരദലാദികമ്
അതിനോടുള്ള സമ്പർക്കം മൂലം പ്രകാശം, നിഴൽ, കിരീടത്തിന്റെ വിരിയൽ തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകുന്നു.
ലംബാക്ഷജ്യേ തയോശ്ഛായേ ലംബാക്ഷൌ ദക്ഷിമൌ സദാ
അവയുടെ നിഴലിന്റെ ലംബവും അക്ഷരേഖയും എല്ലായ്പ്പോഴും തെക്കുഭാഗത്തുള്ളവയാണ്.
ശേഷഹ്യാനാംശാഃ സൂര്യസ്യ തദ്വാഹുജ്യാഥ കോടിജാഃ
സൂര്യന്റെ ശേഷിച്ച ഭാഗങ്ങൾ അതിന്റെ കിരണങ്ങളുടെ അറ്റത്തുള്ള ജ്യാ അല്ലെങ്കിൽ അറ്റത്തിലെ ഭാഗങ്ങളാണ്.
കോടീജ്യയാവിഭജ്യാപ്തേ ഛായാകര്മാബഹിര്ദ്ദലേ
അറ്റത്തിലെ ജ്യാ കൊണ്ട് വിഭജിച്ചാൽ, പുറത്തുള്ള ഭാഗത്തിൽ നിഴൽ കണക്കാക്കാം.
ദിഗ്ഭേദോപക്രമഃ ശേഷസ്തസ്യ ജ്യാ ത്രിജ്യയാ ഹതാ
ദിശകളുടെ വിഭജനത്തിന് തുടക്കം ശേഷിച്ച ഭാഗമാണ്; അതിന്റെ ജ്യാ മൂന്നു ജ്യാ കൊണ്ടു ഗുണിക്കണം.
കര്കാദൌ പ്രോഹ്യചക്രാര്ദ്ധാത്തുലാദൌ ഭാര്ദ്ധസംയുതാത്ത
കർക്കടകത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ അർദ്ധചക്രത്തിൽ നിന്ന് കുറക്കണം; തുലാമാസത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ അർദ്ധചക്രത്തിൽ ചേർക്കണം.
തന്മന്ദമസകൃദ്ധാമംഫലം മധ്യോ ദിവാകരഃ
സൂര്യന്റെ ശരാശരി സ്ഥാനം, അതിന്റെ മന്ദഗതിയും ദ്രുതഗതിയും ആവർത്തിച്ച് കണക്കാക്കിയാൽ ലഭിക്കും.
ചക്രാസവോ ലബ്ധയുതീ സ്വ്രഹോരാത്രാസവഃ സ്മൃതാഃ
ചക്രത്തിന്റെ ഗതിയും ലഭിച്ച മൂല്യങ്ങളും കൂട്ടിയതാണ് ദിനഗതിയും രാത്രിഗതിയും എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ക്രമാദേകദ്വിത്രിഭഘാജ്യാ തച്ചാപാനി പൃഥക് പൃഥക്
ക്രമത്തിൽ ജ്യകൾ ഒന്നിൽ, രണ്ടിൽ, മൂന്നിൽ എന്നിങ്ങനെ വിഭജിക്കണം; അവയാണ് ഓരോ കമാനുകളും.
സ്വാഗാഷ്ടയോര്ഥഗോഗൈകാഃ ശരത്ര്യേകം ഹിമാംശവഃ
സ്വന്തം എട്ട് ഭാഗങ്ങൾക്ക് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മറ്റു ഗ്രഹങ്ങളും, ശരത്കാലത്ത് ഓരോന്നും, ശീതകാലത്ത് മൂന്നുമാണ്.
വ്യസ്താവ്യസ്തൈര്യുതാസ്തൈസ്തൈഃ കര്കടാദ്യാസ്തതസ്തു യഃ
അവയെ വേർതിരിച്ചും ചേർത്തും കണക്കാക്കുമ്പോൾ, കർക്കടകം തുടങ്ങിയ രാശികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഗതഭോഗ്യാസവഃ കാര്യാഃ സായനാഃസ്വേഷ്ടഭാസ്കരാഃ
ഭോഗിക്കേണ്ട ഭാഗങ്ങൾ കണക്കാക്കണം; സായാഹ്നത്തിൽ അവ സൂര്യന്റെ ഇഷ്ടസ്ഥിതിയോടൊപ്പം വരും.
അഭിഷ്ടധടികാസുഭ്യോ ഭോഗ്യാസൂന്പ്രവിശോധയേത്
ഇഷ്ടമായ ദണ്ഡികയും സുഭയും നിന്ന് ഭോഗിച്ച ഭാഗങ്ങൾ കുറക്കണം.
ശേഷം ത്രിംശത്ക്രമാദ്ധ്യസ്തമശുദ്ധേന വിഭാജിതമ്
ശേഷം വന്നത് മുപ്പതിൽ കൂട്ടി, തെറ്റായ മൂല്യത്തിൽ വിഭജിക്കണം.
പ്രാക്പശ്ചാന്നതനാഡീഭ്യസ്തദ്വല്ലങ്കോദയാസുഭിഃ
കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നാഡികൾ, അതുപോലെ ഉദയാസ്തമയ ഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ടും കണക്കാക്കണം.
ഭോഗ്യാസൂനൂനകസ്യാഥ ഭുക്താസൂനധികസ്യ ച
ഭോഗിക്കേണ്ട ഭാഗം കുറവാണെങ്കിൽ അതോ, ഭോഗിച്ച ഭാഗം കൂടുതലാണെങ്കിൽ അതോ.
വിരാഹ്വര്കഭുജാംശാശ്ചേദിന്ദ്രാല്പാഃ സ്യാദ് ഗ്രഹോ വിധോഃ
സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളുടെ ഭാഗം ഇന്ദ്രന്റെതിനെക്കാൾ കുറവായാൽ, ആഗ്രഹണം ചന്ദ്രനിലാണെന്ന് പറയാം.
അര്കം വിധുര്വിധും ഭൂഭാ ഛാദയത്യഥാ ഛന്നകമ്
പുതപ്പ് സൂര്യനെയോ ചന്ദ്രനെയോ ഭൂമിയെയോ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, ഗ്രഹണം അവയെ മറയ്ക്കുന്നു.
തത്സ്വച്ഛന്നം ച മാനൈക്യാര്ദ്ധാംശഷഷ്ടം ദശാഹതമ്
മറയുന്നതും അതിന്റെ പുതപ്പും, അരയും ആറിൽ ഒന്നും പത്തിരട്ടിയും അളക്കപ്പെടുന്നു.
സ്ഥിത്യര്ദ്ധം ഘടികാദിസ്യാദ്വ്യങ്ഗബാഹ്വംശസംമിതൈഃ
സ്ഥിരതയുടെ അരഭാഗം, അവയുടെ കൈകാൽ ഭാഗങ്ങളുടെ അളവുപോലെ, ഘടികയാൽ അളക്കാം.