ചക്രിംശ്ഛിന്ധി ഭവാഞ്ഛൌരിര്ഭവാഞ്ശൌരിരിത്യപി
നീ ചക്രധാരി, നീ കള്ളനും നീ ശക്തനും ആണു.
തേജാംസി മംസ്യതേ ഗങ്ഗാ ഹരിശ്ഛേത്താ മരഃശിവഃ
അവൾ ആ ശക്തികളെ ഗംഗയായി കരുതുന്നു; ഹരിയ്ക്കു വെട്ടാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അതു മരണം; ശിവൻ വെട്ടിയാൽ അതു നാശം.
രോമോ ദൃഷ്ടോ ഽബലാ അത്ര സുപ്താ ഇഷ്ടാ ഇമാ യതഃ
മുടി കാണപ്പെടുന്നു; ഇവിടെ ദുർബലർ ഉറങ്ങുന്നു; ഇവർ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ്.
ഏഷ ശാര്ങ്ഗീ സൈഷ രാമഃ സംഹിതൈവം പ്രകീര്തിതാ
ഇവൻ ശാരംഗം വഹിക്കുന്നവൻ; ഇവൻ രാമൻ; ഇങ്ങനെ ഈ സമാഹാരം പ്രസിദ്ധമാണ്.
രാമേ രഞ്ജത് മേ മനഃ സുവിശദം ഹേ രാമ തുഭ്യം നമഃ
എന്റെ മനസ്സ് രാമനിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു, അതു സുതാരമായും ശുദ്ധമായും ആണ്; ഹേ രാമാ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
സര്വ ഇത്യാദികാ ഗോപാഃ സഖാ ചൈവ പതിര്ഹരിഃ
എല്ലാവരും, ഗോവാളന്മാരെ തുടങ്ങി, സ്നേഹിതരാണ്; ഹരിയാണ് ഭർത്താവും.
അനങ്ഘാന്ഗോധുഗ്ലിട് ച ദ്വേ ത്രയശ്ചത്വാര ഏവ ച
ദോഷമില്ലാത്തവൻ, പശുവിന്റെ അവയവങ്ങളുള്ളവൻ, രണ്ട്, മൂന്ന്, നാലും കൂടെ.
അഷ്ടൌ അയം മുനേ സമ്രാട് സവിഭ്രദ്വപുങ്മനഃ
എട്ടു, മഹർഷേ, ഈ ചക്രവർത്തി, ചഞ്ചലമായ രൂപവും മനസ്സും ഉള്ളവൻ.
ഉശനാസാവിംമേ പുംസി സ്യാരക്തലവിരാമകാഃ
ഉശനസ്യും ആവിയും പുരുഷനിൽ ഉണ്ട്; അവയ്ക്ക് ചുവപ്പും അവസാനത്തിന്റെ അടയാളവും ഉണ്ട്.
ഗൌര്നൌംരുപാന് ദൂദ്യൌര്ഗോഃ ക്ഷുത് കകുപ്സംവിത്തു വാ ക്വചിത്
പശു, നാവു, രൂപങ്ങൾ, പാൽ, വിശപ്പ്, ആകാശം, ചിലപ്പോൾ അറിവ്.
ഗ്രാമണ്യംബുരവലപ്വേവം കര്തൃ ചാതിരി വാതിനു
ഗ്രാമപ്രമുഖൻ, വെള്ളം, വാക്ക്, അങ്ങനെ കര്ത്താവ്, അധികം, കാറ്റ്.
ഏതദ്ബ്രഹ്മാഹശ്ച ദണ്ഡീ അസൃക്കിഞ്ചിത്ത്യദാദി ച
ഇതാണ് ബ്രഹ്മാവും ദണ്ഡധാരിയും രക്തവും അല്പവും ആദിയും.
തിര്യഗ്യകൃച്ഛകൃച്ചൈവ ദദദ്ഭവത്പചത്തുദത്
കുറുകെ പോകുന്നവൻ, കഷ്ടമായത്, കൊടുക്കുന്നവൻ; ഭവിക്കുക, ഭക്ഷണം, അടിക്കുന്നത്.
ഗുണദ്രവ്യ ക്രിയായോഗാംസ്രിലിങ്ഗാംശ്ച കതി ബ്രുവേ
എത്ര ഗുണങ്ങൾ, വസ്തുക്കൾ, പ്രവർത്തികൾ, സംയോജനങ്ങൾ, ലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
പടുഃ സ്വയംഭൂഃ കര്താ ച മാതാ ചൈവ വ പിതാ ച നാ
പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, സ്വയം ജനിച്ചവൻ, കര്ത്താവ്, അമ്മ, പക്ഷേ അച്ഛനല്ല.
ധനാകൃസോമൌ ചാഗര്ഹസ്തവിര്ഗ്രഥാസ്വര്ണന്ബഹൂ
സമ്പത്ത്, ചന്ദ്രൻ, പശുവിന്റെ കൈ, രഥം, പൊന്നു, അനേകം മറ്റുള്ളവ.
രിമപവ്വിഷാദ്വജാതാനഹോ തഥാ സര്വം വിശ്വോഭയേ ചോഭൌ അന്യാന്തരേതരാണി ച
അരയുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ജനിച്ചവ, വിഷം, വജ്രം, പാമ്പ്; അങ്ങനെ എല്ലാം, വിശ്വം, ഇരുവരും, പരസ്പരമായ മറ്റു പലതും.
പൂര്വോത്തരോത്തരാശ്ചൈവ ദക്ഷിണശ്ചോത്തരാധരൌ
മുൻപുള്ളവയും പിന്നെയുള്ളവയും, തെക്കൻ, മുകളിലുള്ളവ, താഴെയുള്ളവ.
യുഷ്മദസ്മഞ്ച പ്രഥമശ്ചരമോല്പസ്തഥാര്ധകഃ
നിങ്ങളെയും ഞങ്ങളെയും കുറിച്ച്, ആദ്യം, അവസാനം, കുറവായതു, അർദ്ധം എന്നിങ്ങനെ പറയാം.
സ്വേകാഭുവിരോധപരി വിപര്യയശ്ചാവ്യയാസ്തഥാ
സ്വന്തതയുടെയും അന്യതയുടെയും വിരുദ്ധത, മറിച്ചുള്ളത്, അക്ഷയം ഇവയും അതുപോലെ.
ഗാര്ഗ്യോ നാഡായനാത്രേയൌ ഗാങ്ഗേയഃ പൈതൃഷ്വസ്രീയഃ
ഗാർഗ്യൻ, നാഡായനൻ, ആത്രേയൻ, ഗാംഗേയൻ—all അമ്മാവന്റെ മക്കളാണ്.
ക്രിയായുജോഃ കര്മകര്ത്രോര്ധൈരിയഃ കൌങ്കുമം തഥാ
പ്രവൃത്തിയിൽ ചേർന്ന ഇരുവരിൽ, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ കർത്താവും, ധൈര്യവും, കൂടാതെ കുങ്കുമവും ഉൾപ്പെടുന്നു.
സ്വാര്ഥേ ചൌരസ്തു തുല്യാര്ഥേ ചന്ദ്രവന്മുഖമീക്ഷതേ
സ്വകാര്യ ലാഭത്തിനായി, കള്ളൻ; സമാനമായ ലാഭത്തിൽ, ചന്ദ്രനെപ്പോലെ മുഖം നോക്കുന്നു.
ഗോമാന്ധനീ ച ധനവാനസ്ത്യര്ഥേ പ്രമിതൌ കിയാന്
പശു സമ്പത്താണ്; സമ്പന്നൻ, കഷ്ടതയിൽ എത്രമാത്രം അളക്കപ്പെടുന്നു?
സ്രഗ്വീ തപസ്വീ മേധാവീ മായാവ്യസ്ത്യര്ഥ ഏവ ച
പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചവൻ, തപസ്സുകാരൻ, ബുദ്ധിമാൻ, വഞ്ചകൻ—ഇവയെല്ലാം കാര്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്.
ഈഷദപരിസമാപ്തൌ കല്പവ്ദേശീയ ഏവ ച
ഒരുപാട് കുറവായിപ്പോയാൽ അതിനെ 'അടുത്തത്' അല്ലെങ്കിൽ 'കുറച്ച് ബാക്കി' എന്നു പറയുന്നു.
പടുജാതീയഃ കുത്സായാം വൈദ്യപാശഃ പ്രശംസനേ
പടു ജാതിക്കാരൻ അപമാനത്തിൽ; വൈദ്യന്റെ കയറ് പ്രശംസയിൽ.
പ്രാചുര്യാദിഷ്വന്നമയോ മൃണ്മയഃ സ്രീമയസ്തഥാ
സമൃദ്ധിയിലും അതുപോലുള്ളവയിലും, അന്നത്തിൽ നിന്നുണ്ടായത്; മണ്ണിൽ നിന്നുണ്ടായതും, പൊന്നിൽ നിന്നുണ്ടായതും.
കൃഷ്ണതരഃ ശുക്ലതമഃ കിമ ആഖ്യാനതോ ഽവ്യയാന്
കറുപ്പേറിയത്, വെളുപ്പിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലുള്ളത്—പേര് വിളിക്കുമ്പോൾ എന്ത്? അവ അക്ഷരങ്ങളാണ്.
പരിമാണേ ജാനുദഘ്നം ജാനുദ്വയസമിത്യപി
അളവിൽ, മുട്ടുവരെ, രണ്ടുമുട്ടിനും തുല്യം എന്നും പറയുന്നു.