പ്രവൃത്തം ചക്രതാം ചൈവ വാണിജ്യപ്രഭൃതീനി ച
സമൃദ്ധിയും, ഭരണാധികാരവും, വ്യാപാരം മുതലായവയും.
ധനം വിദ്യാം ഭിഷക് സിദ്ധിം കുപ്യങ്ഗാ അപ്യജാവികമ്
സമ്പത്ത്, വിജ്ഞാനം, വൈദ്യശാസ്ത്ര വിജയം, പാത്രങ്ങള്, ഉപജീവനമാര്ഗ്ഗം എന്നിവയും.
കൃത്തികാദി ഭരണ്യന്തം സകാമാനാപ്നുയാദിമാന്
കൃത്തിക മുതല് ഭരണി വരെ, ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം അവന് നേടും.
വസുരുദ്രാദിതിസുതാഃ പിതരഃ ശ്രാദ്ധദേവതാഃ
വസുക്കള്, രുദ്രന്മാര്, ആദിത്യന്മാര്—ഇവരുടെ പുത്രന്മാര് ശ്രാദ്ധദേവതകളാണ്.
ആയുഃ പ്രജാം ധനം വിദ്യാം സ്വര്ഗം മോക്ഷം സുഖാനി ച
ആയുസ്സും, സന്തതിയും, സമ്പത്തും, വിജ്ഞാനവും, സ്വർഗ്ഗവും, മോക്ഷവും, സുഖങ്ങളും —
ഇത്യേവം കഥിതം കിഞ്ചിത്കല്പാധ്യായേ വിശേഷതഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ കല്പാധ്യായത്തിൽ പ്രത്യേകമായി കുറെ കാര്യങ്ങൾ ഇവിടെ വിവരിച്ചു.
യ ഇമം ചിന്തയേദ്വിദ്വാന്കല്പാധ്യായം മുനീശ്വര
മഹർഷേ, ഈ കല്പാധ്യായം മനസ്സിൽ ആലോചിക്കുന്ന പണ്ഡിതൻ —
യഃ ശൃണോതി നരോ ഭക്ത്യാ ദൈവേ പിത്ര്യേ ച കര്മണി
ദൈവികവും പിതൃകർമങ്ങളിലും ഭക്തിയോടെ ഈ വചനങ്ങൾ കേൾക്കുന്നവൻ —
ധനം വിദ്യാം യശഃ പുത്രാന്പരത്ര ച ഗതിം പരാമ്
അവൻ സമ്പത്തും, വിജ്ഞാനവും, പ്രശസ്തിയും, പുത്രന്മാരെയും, മരണത്തിന് ശേഷം ഉത്തമഗതിയും നേടും.
കഥയിഷ്യേ സമാസേന ശൃണുഷ്വ സുസമാഹിതഃ
ഇനി ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദീകരിക്കും; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
സിദ്ധരൂപപ്രബന്ധേന മുഖം വേദസ്യ സാംപ്രതമ്
ഇപ്പോൾ, സിദ്ധരൂപക്രമത്തിൽ വേദത്തിന്റെ ആരംഭം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
സ്വൌജസഃ പ്രഥമാ പ്രോക്താ സാ പ്രാതിപദികാത്മികാ
ആദ്യത്തേത് സ്വൗജസം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതാണ് പ്രാതിപദികസ്വഭാവമുള്ളത്.
അര്ഥാവത്പ്രാതിപദികം ധാതുപ്രത്യയവാര്ജിതമ്
അർത്ഥമുള്ളതും, ധാതുവും പ്രതയവും ഇല്ലാത്തതും ആണു പ്രാതിപദികം.
ദ്വിതീയാ കര്മണി പ്രോക്താന്തരാന്തരേണ സംയുതേ
രണ്ടാമത്തെ വിവക്തി കർമ്മത്തിന് ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതായാണ്, ഇടയിൽ മറ്റൊന്ന് ചേർന്നാൽ.
യേന ക്രിയതേ തത്കരണം സഃ കര്താ സ്യാത്കരോതി യഃ
ഏതൊരാൾ പ്രവർത്തി ചെയ്യുന്നു, അവനാണ് കർത്താവ്; പ്രവർത്തി ചെയ്യുന്നവനെയാണ് അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നത്.
യസ്മൈ ദിത്സാ ധാരയേദ്വൈ രോചതേ സംപ്രദാനകമ്
ദാനത്തിനുള്ള മനസ്സുള്ളവനാണ് സമ്പ്രദായം; അവനാണ് സ്വീകരിക്കുന്നവൻ.
യതോ ഽപൈതി സമാദത്തേ അപദത്തേ ച യം യതഃ
ഏതിൽനിന്ന് എന്തെങ്കിലും പോകുന്നു, ആരാൽ എടുക്കപ്പെടുന്നു, ആരിൽനിന്ന് അകറ്റപ്പെടുന്നു —
ങ്യോഃസുപഃ സപ്തമീ തു സ്യാത്സാ ചാധികരണേ ഭവേത്
'ങി'യും 'സു'യും ചേർന്നാൽ ഏഴാമത്തെ വിവക്തി വരും; അതാണ് അധികരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ഈപ്സിതം ചാനീപ്സിതം യത്തദപാദാനകം സ്മൃതമ്
ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും ആയതൊക്കെയും അപാദാനമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ഏതൈര്യോഗേ ദ്വിതീയാ സ്യാത്കര്മപ്രവചനീയകൈഃ
ഇവയുമായി ചേർന്നാൽ, കർമ്മപ്രവചനീയകങ്ങൾക്കൊപ്പം രണ്ടാം വിവക്തി ഉപയോഗിക്കാം.
അന്തരേഷു സഹാര്ഥേ ച ഹീനേ ഹ്യുപശ്ച കഥ്യതേ
ഇടയിലുള്ളവരിലും, കൂടെ എന്നർത്ഥത്തിലും, കുറവിനും, 'ഉപ' എന്നത് പറയപ്പെടുന്നു.
അപ്രാണിഷു വിഭക്തീ ദ്വേ മന്യകര്മണ്യനാദരേ
ജീവശക്തിയില്ലാത്തവയിൽ, മനസ്സിൽ മാത്രം ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തിയിലോ അവഗണനയിലോ രണ്ട് വിവക്തികൾ ഉപയോഗിക്കാം.
ചതുര്ഥീ ചൈവ താദര്ഥ്യേ തുമര്ഥാദ്ഭാവവാചിനഃ
നാലാമത്തെ വിവക്തി ഉദ്ദേശം സൂചിപ്പിക്കാനും, 'തും' എന്ന പ്രത്യയത്തിന്റെ അർത്ഥം കാണിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
കാലേ ഭാവേ സപ്തമീ സ്യാദേതൈര്യോഗേ ച ഷഷ്ഠ്യപി
സമയത്തെയും അവസ്ഥയെയും സൂചിപ്പിക്കാൻ ഏഴാമത്തെ വിവക്തി ഉപയോഗിക്കാം; ഈ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആറാമത്തെയും ഉപയോഗിക്കാം.
നിര്ധാരണേ ദ്വേ വിഭക്തീ ഷഷ്ടീ ഹേതുപ്രയോഗകേ
നിശ്ചയീകരണത്തിന് രണ്ട് വിവക്തികൾ ഉപയോഗിക്കാം; കാരണം കാണിക്കുമ്പോൾ ആറാമത്തെ വിവക്തിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ഹിംസാര്ഥാനാം പ്രയോഗേ ച കൃതികര്മണി കര്തരി
ഹിംസയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രിയകളിലും, ഉപാധിയിലൂടെയോ കര്ത്താവിനാലോ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികളിലും ഈ വിവക്തികൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂവാദിഷു തിങതേഷു ലകാരാ ദശ വൈ സ്മൃതാഃ
ഭൂ തുടങ്ങിയ ക്രിയപദങ്ങളിൽ പത്ത് ലകാരങ്ങൾ അഥവാ കാലങ്ങളും ഭാവങ്ങളും അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
മിവ്വസ്മസഃ പരസ്മൈ തു പാദാനാം ചാ മപനേദമ്
'മി', 'വസ്', 'മസ്', 'സഃ' എന്നിവ ആത്മനേപദത്തിൽ വരുന്നു; 'പാ', 'നാ', 'മ്', 'പ', 'നേ', 'ദം' എന്നിവ പരസ്മൈപദത്തിൽ വരുന്നു.
ഏ വഹേ മഹ ആദേശാ ജ്ഞേയാ ഹ്യന്യേ ലിങാദിഷു
'എ', 'വഹേ', 'മഹ' എന്നി പ്രത്യയങ്ങൾ ലിംഗാദി ഭാവങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കേണ്ടവയാണെന്ന് അറിയണം.
മധ്യമോ യുഷ്മദി പ്രോക്ത ഉത്തമഃ പുരുഷോ ഽസ്മദി
മധ്യപുരുഷം 'യുഷ്മത്' എന്നതിലൂടെ അറിയാം; ഉത്തമപുരുഷം 'അസ്മത്' എന്നതിലൂടെ.