തവോദരേ ചക്രവര്തീ ശനുഹന്താ ഹി തിഷ്ടതി
നിന്റെ ഗർഭത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്ന ഒരു ചക്രവർത്തി നിലകൊള്ളുന്നു.
രജസ്വലാ രാജസുതേനാരോഹതി ചിന്താശുഭോ
രജസ്സ് ഉള്ള സ്ത്രീ രാജകുമാരനോടൊപ്പം ചിതയിൽ കയറുമ്പോൾ മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്ക അനുഭവിക്കുന്നു.
ദാമ്ഭിനോനിന്ദകസ്യാപി ഭ്രൂണഘ്രസ്യ ന നിഷ്കൃതിഃ
കപടനും അപമാനിക്കുന്നവനും ഗർഭഹത്യ ചെയ്യുന്നവനും മോചനമില്ല.
വിശ്വാസഘാതകസ്യാപി നിഷ്കൃതിര്നാസ്തി സുവ്രതേ
വിശ്വാസം വഞ്ചിക്കുന്നവർക്കും മോചനമില്ല, സദ്വ്രതേ.
യദേതദ്ദുഃഖമുത്പന്നം തത്സര്വം ശാന്തിമേഷ്യതി
ഉണ്ടായ ഈ ദുഃഖം എല്ലാം ഉടൻ ശാന്തിയിലേക്ക് എത്തും.
വിലലാപാതിദുഃഖാര്താ സമുഹ്യധവപത്കുജൌ
അവൾ അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ ആകൃന്ദിച്ച് ഭർത്താവിന്റെ കാലുകൾ ചേർത്ത് പിടിച്ചു.
മാരോദീരാജ നനയേ ശ്രിയമഗ്ര്യേ ഗമിഷ്യസി
രാജ്ഞേ, കരയേണ്ട; നീ ഉത്തമമായ ഐശ്വര്യത്തിലേക്ക് എത്തും.
തസ്മാച്ഛോകം പരിത്യജ്യ കുരു കാലോചിതാ ക്രി പാമ്
അതിനാൽ ദുഃഖം വിട്ട്, സമയോചിതമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക.
ദുര്വൃത്തേ വാ സുവൃത്തേ വാ മൃത്യോഃസര്വത്രതുല്യതാ
ദുഷ്ടനോ സദ്ഗുണനോ ആയാലും, മരണത്തിൽ എല്ലാവർക്കും സമത്വം തന്നെയാണ്.
നഗരേ വാ തഥാമന്യേ ദൈന്യമത്രാതിരിച്യതേ
നഗരത്തിൽ ആയാലും മറ്റിടങ്ങളിൽ ആയാലും, ഇവിടെ ദാരിദ്ര്യം വളരെ അധികമാണ്.
കാരണം ദൈവമേവാത്ര മന്യേ സോപാധികാ ജനാഃ
ഇവിടെ കാരണമെന്നാൽ ദൈവം മാത്രമാണ്; അതിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ മനുഷ്യർ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
മൃത്യോര്വശം പ്രയാതവ്യം ജന്തുഭിഃ കമലാനനേ
കമലാനനേ, എല്ലാ ജീവികളും മരണത്തിന്റെ അധീനതയിൽ പോകേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രവാദം രോപയന്ത്യജ്ഞാ ഹേതുമാത്രേഷു ജന്തുഷു
അജ്ഞാനികൾ വെറും പുറംകാരണങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവികളിൽ അഭ്യുഹങ്ങൾ പരത്തുന്നു.
കുരു പത്യുശ്ച കര്മാണി വിവേകേന സ്ഥിരാ ഭവ
ഭർത്താവിന്റെ കാര്യങ്ങൾ വിവേകത്തോടെ നിർവ്വഹിച്ചുകൊണ്ട് സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊൾക.
സുഖാഭാസം ബഹുക്ലേശം കര്മപാശേന യന്ത്രിതമ്
കർമ്മത്തിന്റെ ബന്ധനത്തിൽ കുടുങ്ങിയതുകൊണ്ട്, അതിൽ സന്തോഷം പോലെ തോന്നുമെങ്കിലും അതിൽ അനേകം ദു:ഖങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ത്യക്തശോകാ ച സാ തന്വീ നതാ പ്രാഹ മുനീശ്വരമ്
ദു:ഖം ഉപേക്ഷിച്ച ആ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീ നമസ്കരിച്ച് മഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു.
നഹി ദ്രുമാശ്ച ഭോഗാര്ഥം ഫലന്തി ജഗതീതലേ
ഭോഗത്തിനായി മാത്രമല്ല ഭൂമിയിൽ മരങ്ങൾ ഫലം കായ്ക്കുന്നത്.
സ ഏവ വിഷ്ണുഃസത്ത്വസ്ഥോ യതഃ പരിഹിതേ സ്ഥിതഃ
ശുദ്ധതയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ വിഷ്ണു ധർമ്മം പാലിക്കുന്നിടത്താണ് വസിക്കുന്നത്.
സ ഏവ ജഗതാമീശോ നരരുപധരോ ഹരിഃ
ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ആ ഹരി മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സര്വേഷാം ദുഃഖനാശായ ഇതി സന്തോ വദന്തി ഹി
എല്ലാവരുടെയും ദു:ഖം നീക്കാനാണ് അവൻ ഉണ്ടെന്നു സന്മാർഗ്ഗികൾ പറയുന്നു.
വര്തതേ യത്ര മാര്താണ്ഡഃ കഥം തത്രതമോ ഭവേത്
സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നിടത്ത് ഇരുണ്ടുപോകാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
ചകാര തത്സരസ്തീരേ മുനിപ്രോക്തവിധാനതഃ
മഹർഷി പറഞ്ഞതുപോലെ അവൾ ആ തടാകത്തിൻറെ തീരത്ത് കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.
പ്രപേദേ പരമം ധാമ നത്വാ ചൌര്വം മുനീശ്വരമ്
ഔർവ മഹർഷിയെ നമസ്കരിച്ച് അവൾ പരമപദം പ്രാപിച്ചു.
പരം പദം പ്രയാന്ത്യേവ മഹദ്ഭിരവലോകിതാഃ
മഹാന്മാരാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് പരമാവസ്ഥയിലേക്കാണ് പ്രവേശനം.
യദി പശ്യതി പുണ്യാത്മാ സ പ്രയാതി പരാം ഗതിമ്
പുണ്യാത്മാവ് അതിനെ കാണുമ്പോൾ അവൻ പരമഗതിയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.
ചകാര തസ്യ ശുശ്രൂഷാം സപത്ന്യാ സഹ നാരദ്
നാരദാ, അവൾ സഹപത്നിയോടൊപ്പം ഭർത്താവിനെ സേവിച്ചു.
ചക്രാതേ ഭക്തിഭാവേന ശുശ്രൂഷആം പ്രതിവാസരരമ്
അവർ ഭക്തിഭാവത്തോടെ എല്ലാ ദിവസവും സേവനം നടത്തി.
തസ്യാഃ പാപമതിര്ജാതാ സപത്ന്യാഃ സംപദം പ്രതി
സഹപത്നിയുടെ ഐശ്വര്യത്തെക്കുറിച്ച് അവളുടെ മനസിൽ പാപചിന്ത ഉയർന്നു.
ന സ്വപ്രഭാവം ചക്രേ വൈ ഗരോ മുനിനിഷേവയാ
ഗരൻ തന്റെ ശക്തി പുറത്തു കാണിച്ചില്ല, കാരണം അദ്ദേഹം മുനികളോടു സേവനത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.
ചകാര സേവാം തേനാസൌ ജീര്ണപുണ്യേന കര്മണാ
അവൻ പഴയ പുണ്യഫലത്തിന്റെ ശേഷിപ്പോടെ സേവനം ചെയ്തു.