സ തസ്യ വൈശ്വദേവന്തി ദ്വാരാലോകനഗോചരഃ
അവൻ, വൈശ്വദേവനായി, ആ നഗരവാതിലിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
പ്രക്ഷാലിതാങ്ഘ്രിപാണിം ച കൃതാസനപരിഗ്രഹമ്
കൈയും കാലും കഴുകി, ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കി ഇരുന്ന്,
ഭോ വിപ്രവര്യ ഭോക്തവ്യം യദത്ര ഭവതോ ഗൃഹേ
"ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷിക്കേണ്ടതെന്തോ അതെല്ലാം—"
സക്തുയാവകവ്രീഹീനാമപൂപാനാം ച മേ ഗൃഹേ
"എന്റെ വീട്ടിൽ സക്തു, യാവ, അരി, അപ്പം എന്നിവയുണ്ട്—"
കദന്നാനി ദിജൈതാനി മിഷ്ടമന്നം പ്രയച്ഛ മേ
"ദ്വിജന്മാരേ, എനിക്ക് കഞ്ഞിയോ രുചികരമായ അന്നമോ തരിക.
ഗൃഹേ ശാലിനി മദ്ഗേഹേ യത്കിഞ്ചിദതി ശോഭനമ്
"എന്റെ വീട്ടിൽ അരിയോ ചോറോ ചേർന്നുള്ള നല്ല ഭക്ഷണം എത്രയാണോ അതൊക്കെ—"
ഇത്യുക്താ തേന സാ പത്നീ മിഷ്ടമന്നം ദ്വിജസ്യ തത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവന്റെ ഭാര്യ ആ രുചികരമായ അന്നം ബ്രാഹ്മണന് നൽകി.
ന ഭുക്തവന്തമിച്ഛാതോ മിഷ്ടമന്നം മഹാമുനിമ്
മഹാമുനി, രുചികരമായ അന്നം ലഭിച്ചിട്ടും, ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
അപി തേ പരമാ തൃപ്തിരുത്പന്നാ പുഷ്ടിരേവ
"നിനക്ക് പരമസന്തോഷമോ, ശരീരപോഷണമോ ലഭിച്ചോ?"
ക്വ നിവാസീ ഭവാന്വിപ്ര ക്വ വാ ഗന്തും സമുദ്യതഃ
"ബ്രാഹ്മണാ, നിങ്ങൾ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്? എവിടേക്കാണ് പോകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?"
ക്ഷുധിതസ്യ ച ഭുക്തേ ഽന്നേ തൃപ്തിര്ബ്രഹ്മന്വിജായതേ
ഒരു വിശപ്പുള്ളവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, ബ്രാഹ്മണാ, സാന്തൃപ്തി ഉണ്ടാകും.
വഹ്നിനാ പാര്ഥിവേനാദൌ ദഗ്ധേ വൈ ക്ഷുരാപീശ്വഃ
ആദ്യമായി അഗ്നിയാലോ നിലത്താലോ യാഗകത്തിയ കത്തിയാൽ—
ക്ഷുത്തൃഷ്ണേ ദേഹധര്മാഖ്യേ ന മമൈതേ യതോ ദ്വിജ
വിഷയഭോഗങ്ങളായ വിശപ്പും ദാഹവും ശരീരത്തിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളാണ്, ഇവ എനിക്ക് ബാധകമല്ല, ദ്വിജന്.
മനസഃ സ്വസ്ഥതാ തുഷ്ടിശ്ചിത്തധര്മാവിമൌ ദ്വിജ
മനസ്സിന്റെ സമാധാനവും തൃപ്തിയും മനസ്സിന്റെ ഗുണങ്ങളാണ്, ദ്വിജന്.
ക്വ നിവാസസ്തവേത്യുക്തം ക്വ ഗന്താസി ച യത്ത്വയാ
നിന്റെ ചോദ്യം: 'എവിടെയാണ് നിന്റെ വാസസ്ഥലം? എവിടേക്ക് പോകുന്നു?'
പുമാന്സവര്ഗതോ വ്യാപീത്യാകാശവദയം യതഃ
വ്യക്തി സ്വഭാവത്തില് ആകാശംപോലെ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയണം.
സോ ഽഹം ഗന്താ ന ചാഗന്താ നൈകദേശനികേതനഃ
ഞാന് പോകുന്നവനാണ്, പക്ഷേ വരുന്നവനല്ല; ഒരു സ്ഥലത്തും എനിക്ക് സ്ഥിരമായ വാസമില്ല.
മിഷ്ടന്നേ മിഷ്ടമിത്യേഷാ ജിഹ്വാ സാ മേ കൃതാ തവ
‘ഇത് രുചികരമാണ്’ എന്നു പറയുന്ന എന്റെ നാവിന്റെ സൃഷ്ടാവ് നീയാണല്ലോ.
മിഷ്ടമേവ യദാമിഷ്ടം തദേവോദ്വേഗകാരണമ്
രുചികരമെന്ന് കരുതിയതൊക്കെ രുചികരമല്ലാതാകുമ്പോള് അതാണ് ദുഃഖത്തിന് കാരണമാകുന്നത്.
ആദിമധ്യാവസാനേഷു കിമന്നം രുചികാരണമ്
ആദ്യത്തിലും നടുവിലും അവസാനം പോലും, ഭക്ഷ്യത്തിന് യഥാര്ത്ഥത്തില് രുചിക്ക് കാരണമുണ്ടോ?
പാര്ഥിവോ ഽയം തഥാ ദേഹഃ പാര്ഥിവൈഃ പരമാണുഭിഃ
ഈ ശരീരം ഭൂമിയിലെ അണുക്കളാല് നിര്മ്മിതമായതാണു്.
ഗുഡഃ ഫലാനീതി തഥാ പാര്ഥിവാഃ പരമാണവഃ
പഞ്ചസാരയും പഴങ്ങളും അതുപോലെ ഭൂമിയിലെ അണുക്കളാല് നിര്മ്മിതമായവയാണ്.
തന്മനഃ ശമനാലബി കാര്യം പ്രാപ്യം ഹി മുക്തയേ
മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുക, ജ്ഞാനിയേ; മോക്ഷത്തിന് ഇതാണ് മാര്ഗം.
പ്രണിപത്യ മഹാഭാഗോ നിദാഘോ വാക്യമബ്രവീത്
വന്ദനം ചെയ്ത് മഹാഭാഗനായ നിദാഘന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നഷ്ടോ മോഹസ്തവാകര്ണ്യ വചാംസ്യേതാനി മേ ദ്വിജ
നിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് എന്റെ മോഹം അകന്നു, ദ്വിജന്.
ഇഹാഗതോ ഽഹം ദാസ്യാമി പരമാര്ഥം സുബോധിതമ്
ഞാന് ഇവിടെ വന്നു; നിനക്ക് പരമാര്ത്ഥം വ്യക്തമായി വിശദീകരിച്ച് നല്കാം.
വാസുദേവാഭിധേയസ്യ സ്വരുപം പരാത്മനഃ
വാസുദേവന് എന്ന Supreme Self ന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം.
പൂജിതഃ പരയാ ഭക്ത്യാനിച്ഛിതഃ പ്രയയൌ വിഭുഃ
പരമഭക്തിയോടെ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, ആ പ്രഭു ക്ഷണമില്ലാതെ പുറപ്പെട്ടു.
നിദാഘജ്ഞാനദാനായ തദേവ നഗരം ഗുരുഃ
നിദാഘന് ജ്ഞാനം നല്കാന് ആ നഗരം തന്നെ ഗുരുവായി.
മഹാബലപരീവാരേ പുരം വിശതി പാര്ഥിവേ
വലിയ ബലമുള്ള അനുചരന്മാരോടൊപ്പം അവന് ഭൂമിയിലെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.