തതഃ പ്രാഹ യഥാവൃത്തം ഹോമധേനുവധം മുനേ
അതിനുശേഷം അവൻ മഹർഷിയോട് ഹോമധേനുവിനെ എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന് എല്ലാം പറഞ്ഞു.
സ ചാചഷ്ട യഥാന്യായം മുനേ കേശിധ്വജായ തത്
അവൻ മഹർഷേ, കെശിധ്വജനോടു എല്ലാം ശരിയായി വിശദീകരിച്ചു.
വിദിതാര്ഥഃ സ തേനൈവമനുജ്ഞാതോ മഹാത്മനാ
അവൻ ആ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, ആ മഹാത്മാവിന്റെ അനുമതിയോടെ പോയി.
ക്രമേണ വിധിവദ്യാഗം നീത്വാ സോ ഽവഭൃഥാപ്ലുതഃ
അവൻ ക്രമമായി വിധിപ്രകാരം യാഗം നടത്തി, അവസാനം സ്നാനം ചെയ്തു.
പൂജിതാ ഋത്വിജഃ സര്വേ സദസ്യാ മാനിതാ മയാ
എല്ലാ ഹോത്രികന്മാരെയും ഞാൻ ആദരിച്ചു, സഭയിലെ അംഗങ്ങളെയും മാന്യമായി സ്വീകരിച്ചു.
യഥാഹം മര്ത്യലോകസ്യ മയാ സര്വം വിചഷ്ടിതമ്
മനുഷ്യലോകത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം വിശദമായി വിവരിച്ചു.
ഇത്ഥം തു ചിന്തയന്നേവ സംമാര സ മഹീപതിഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ആ രാജാവ് യാത്രയ്ക്ക് ഒരുക്കം തുടങ്ങി.
സ ജഗാമ തതോ ഭൂയോ രഥമാരുഹ്യ പാര്ഥിവഃ
അതിനുശേഷം രാജാവ് തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി മുന്നോട്ട് യാത്ര തുടർന്നു.
ഖാണ്ഡിക്യോ ഽപി പുനര്ദ്ദഷ്ട്വാ തമായാന്തം ധൃതായുധഃ
ഖാണ്ഡിക്യൻ, അവനെ വീണ്ടും ആയുധം കൈയിൽ പിടിച്ച് വരുന്നത് കണ്ടു.
അഹം തു നാപകാരായ പ്രാപ്തഃ ഖാണ്ഡിക്യ മാ ക്രുധഃ
ഖാണ്ഡിക്യ, ഞാൻ നിന്നെ വഞ്ചിക്കാൻ അല്ല വന്നത്; ദയവായി കോപിക്കരുത്.
നിഷ്പാദിതോ മയാ യാഗഃ സമ്യക് ത്വദുപദേശതഃ
നിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഞാൻ യാഗം ശരിയായി പൂർത്തിയാക്കി.
ഇത്യുക്തോ മന്ത്രയാമാസ സ ഭൂയോ മന്ത്രിഭിഃ സഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ചു.
തമൂചുര്മന്ത്രിണോ ഗജ്യമശേഷം യാച്യതാമയമ്
മന്ത്രിമാർ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ആനയെ മുഴുവനും അവനിൽ നിന്ന് ചോദിക്കൂ.'
പ്രാഹസ്യ താനാഹ നൃപഃ സ ഖാണ്ഡിക്യോ മഹാപതിഃ
ആ മഹാരാജാവ് ഖാണ്ഡിക്യൻ ചിരിച്ചു കൊണ്ട് അവരോട് പറഞ്ഞു,
ഏതമേതദ്ഭംവതോ ഽത്ര സ്വാര്ഥ സാധനമന്ത്രിണഃ
'ഇവിടെയുള്ളതെല്ലാം, മന്ത്രിമാരേ, നിങ്ങൾക്കു തന്നെ ഉപകാരപ്പെടുന്ന വഴിയാണ്.'
ഇത്യുക്ത്വാ സമുപേത്യൈംനം സ തു കേശിധ്വജം നൃപമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ കെശിധ്വജ എന്ന രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.
ബാഢമിത്യേവ തേനോക്തഃ ഖാണ്ഡിക്യസ്തമഥാബ്രവീത്
'ശരി' എന്ന് അവൻ സമ്മതിച്ചപ്പോൾ, ഖാണ്ഡിക്യൻ അവനോട് പറഞ്ഞു:
യദി ചേദ്ദീയതേ മഹ്യം ഭവതാ ഗുരുനിഷ്ക്രയഃ
'നീ ഗുരുദക്ഷിണയായി എനിക്കു തരാമെങ്കിൽ,'
ന പ്രാര്ഥിതം ത്വയാ കസ്മാന്മമ രാജ്യമകണ്ടകമ്
'എന്റെ രാജ്യം തടസ്സമില്ലാതെ തരാൻ നീ ചോദിച്ചില്ലേ, അതെന്തുകൊണ്ടാണ്?'
കേശിധ്വജ നിബോധ ത്വം മയാ ന പ്രാര്ഥിതം യതഃ
'കെശിധ്വജ, ഞാൻ നിന്നോട് അതു ചോദിക്കാത്തതിന്റെ കാരണം നീ മനസ്സിലാക്കണം.'
ക്ഷത്രിയാണാമയം ധര്മോ യത്പ്രജാപരിപാലനമ്
ക്ഷത്രിയരുടെ പ്രധാന കര്ത്തവ്യം അവരുടെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കലാണ്.
യത്രാശക്തസ്യ മേ ദോഷോ നൈവാസ്ത്യപകൃതേ ത്വയാ
എനിക്ക് കഴിയാത്തിടത്ത് നീ തെറ്റ് ചെയ്താലും അതിന് എന്റെ തെറ്റ് ഇല്ല.
ജന്മോപര്ഭാഗലിപ്സാര്ഥമിയം ഗജ്യസ്പൃഹാ മമ
ജന്മവും ഭാഗ്യവും ലഭിക്കാനാണ് എനിക്ക് ഈ രാജസിംഹാസനത്തോടുള്ള ആഗ്രഹം.
ന യാച്ഞാ ക്ഷത്രബന്ധൂനാം ധര്മായൈതത്സതാം മതമ്
ക്ഷത്രിയസഹോദരന്മാരോട് എന്തെങ്കിലും ചോദിക്കുന്നത് ധര്മ്മമല്ലെന്ന് സത്പുരുഷന്മാര് കരുതുന്നു.
രാജ്യം ഗൃധ്നന്തി വിദ്വാംസോ മമത്വാകൃഷ്ടചേതസഃ
അനുരാഗം കൊണ്ടു മനസ്സ് ആകര്ഷിക്കപ്പെട്ട പണ്ഡിതന്മാര് രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അഹം ച വിദ്യയാ മൃത്യും തര്തുകാമഃ കരോമി വൈ
ഞാന് ജ്ഞാനത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ മരണത്തെ കടന്ന് പോകാന് ആഗ്രഹിച്ച് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു.
തദിദം തേ മനോ ദിഷ്ട്യാ വിവേകൈശ്ചര്യതാം ഗതമ്
അതിനാല് ഭാഗ്യവശാല് നിന്റെ മനസ്സ് വിവേകവും അത്ഭുതവും നേടിയിരിക്കുന്നു.
അനാത്മന്യാത്മബുദ്ധിര്യാ ഹ്യസ്വേ സ്വവിഷയാ മതിഃ
സ്വന്തമല്ലാത്തതില് ആത്മാവിനെ കാണുന്ന ബുദ്ധിയും, അന്യവസ്തുക്കളെ സ്വന്തം എന്ന് കരുതുന്ന മനസ്സും—
പഞ്ചഭൂതാത്മകേ ദേഹേ ദേഹീ മോഹതമോവൃത്തഃ
അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാല് രൂപംകൊണ്ട ശരീരത്തില് ആത്മാവ് മോഹത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതില് കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ആകാശവായ്വഗ്രിജലപൃഥിവീഭിഃ പൃഥക് സ്ഥിതേ
ആകാശം, വായു, അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി ഇവ ഓരോന്നും വേറെയായി നിലകൊള്ളുന്നു.