ധര്മാര്ഥകാമാവാപ്തിര്ഹ്യ.ത്ര ത്രിവര്ഗസാധനമപേക്ഷ്യാഗര്ഹിതകര്മണാ ധനാന്യാദായ സ്വാധ്യായോപലബ്ധപ്രകര്ഷേണ വാ ബ്രഹ്മര്ഷിനിര്മിതേന വാ അദ്ഭിഃ സാഗരഗതേന വാ ദ്രവ്യനിയമാഭ്യാസദൈവതപ്രസാദോപലബ്ധേന വാ ധനേന ഗൃഹസ്ഥോ ഗാര്ഹസ്ഥ്യം വര്തയേത്
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടാനാണ് ശ്രമിക്കേണ്ടത്; അപവാദമില്ലാത്ത പ്രവർത്തികളാൽ സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ചോ, സ്വാധ്യായത്തിലൂടെ കിട്ടിയതോ, മഹർഷികൾ ഉണ്ടാക്കിയതോ, സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ജലത്തിലൂടെ കിട്ടിയതോ, ശീലവും ദൈവാനുഗ്രഹവും കൊണ്ടുള്ള സമ്പത്തോ ഉപയോഗിച്ച് ഗൃഹസ്ഥൻ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം നയിക്കണം.
തദ്ധി സര്വാശ്രമണാം മൂലമുദാഹരന്തി ഗുരുകുലനിവാസിനഃ പരിവ്രാജകാ യേ ഽന്യേ സംകല്പിതവ്രതനിയമധര്മാനുഷ്ടാനിനസ്തേഷാമപ്യന്തരാ ച ഭിക്ഷാബലിസംവിഭാഗാഃ പ്രവര്തന്തേ
ഇതാണ് എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് പറയുന്നു; ഗുരുകുലവാസികളും സന്യാസികളും മറ്റു വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവരും ഭിക്ഷയും ബലിയും പങ്കുവെക്കുന്നു.
വാനപ്രസ്ഥാനാം ച ദ്രവ്യോപസ്കാര ഇതി പ്രായശഃ ഖല്വേതേ സാധവഃ സാധുപഥ്യോദനാഃ സ്വാധ്യായപ്രസംഗിനസ്തീര്ഥാഭിഗമനദേശദര്ശനാര്ഥം പൃഥിവീം പര്യടന്തി
വനവാസികൾക്ക് സാധനങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും വളരെ കുറവാണ്; ഈ സന്മാർഗ്ഗികൾ നല്ല ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, പഠനത്തിൽ താൽപര്യം പുലർത്തി, തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കും വിശുദ്ധ സ്ഥലങ്ങൾ കാണാനും ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
തേഷാം പ്രത്യുത്ഥാനാഭിഗമനമനസൂയാവാക്യദാനസുഖസത്കാരാസനസുഖശയനാഭ്യവഹാരസത്ക്രിയാ ചേതി
അവർക്കായി എഴുന്നേറ്റ് വരവേൽക്കൽ, സമീപനം, അസൂയയില്ലാത്ത വാക്കുകൾ, സുഖകരമായ ആദരം, ഇരിപ്പിടം, സുഖകരമായ കിടക്ക, ഉചിതമായ സേവനം എന്നിവ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ ദത്ത്വാ ദുഷ്കൃതം തസ്മൈ പുണ്യമാദായ ഗച്ഛതി
അവർക്കു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പാപങ്ങൾ വിട്ട്, പുണ്യം നേടി പോകുന്നു.
അപി ചാത്ര യജ്ഞക്രിയാഭിര്ദേവതാഃ പ്രീയന്തേ നിവാപേന പിതരോ വിദ്യാഭ്യാസശ്രവണധാരണേന ഋഷയഃ അപത്യോത്പാദനേന പ്രജാപതിരിതി
ഇവിടെ യജ്ഞങ്ങൾകൊണ്ട് ദേവന്മാർ സന്തോഷിക്കുന്നു; പിതൃകൾക്ക് ബലികൾകൊണ്ട് സന്തോഷം; വേദപഠനം, കേൾവിയും ഓർമ്മപ്പെടുത്തലും കൊണ്ട് ഋഷിമാർ സന്തോഷിക്കുന്നു; സന്തതികൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിലൂടെ സൃഷ്ടികർത്താവും സന്തോഷിക്കുന്നു.
പരിതാപോദപഘാതശ്ച പാരുഷ്യം ചാത്ര ഗര്ഹിതമ്
അധികമായ തപസ്സും, മറ്റുള്ളവരെ ഉപദ്രവിക്കലും, കഠിനമായ പെരുമാറ്റവും ഇവിടെ നിന്ദ്യമാണ്.
അഹിംസാ സത്യമക്രോദം സര്വാശ്രമഗതം തപഃ
അഹിംസ, സത്യവാദം, കോപമില്ലായ്മ — ഇവ എല്ലാ ജീവിതപദ്ധതികളിലും അനുഷ്ഠിക്കേണ്ട തപസ്സുകളാണ്.
അപി ചാത്ര മാല്യാഭരണവസ്ത്രാഭ്യങ്ഗനിത്യോപഭോഗനൃത്യഗീതവാദിത്രശ്രുതിസുഖനയനസ്നേഹരാമാദര്ശനാനാം പ്രാപ്തിര്ഭക്ഷ്യഭോജ്യലേഹ്യപേയചോഷ്യാണാമഭ്യവഹാര്യ്യാണാം വിവിധാനാമുപഭോഗഃ
മാല, ആഭരണം, വസ്ത്രം, എണ്ണയിടൽ, സ്ഥിരമായ സുഖങ്ങൾ, നൃത്തം, ഗാനം, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ മുഖം കാണൽ, വിഭിന്നമായ ഭക്ഷ്യപാനീയങ്ങൾ എന്നിവ അനുഭവിക്കാനും അനുവാദമുണ്ട്.
സ സുഖാന്യനുഭൂയേഹ ശിഷ്ടാനാം ഗതിമാപ്നുയാത്
അവൻ ഈ ലോകത്ത് ഈ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, നല്ലവരുടെ ഗതി നേടുന്നു.
ത്യക്തകാമസുഖാരംഭഃ സ്വര്ഗസ്തസ്യ ന ദുര്ലഭഃ
കാമസുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവർക്കു സ്വർഗം പ്രാപിക്കുക പ്രയാസമല്ല.
വാനപ്രസ്ഥാഃ ഖല്വപി ധര്മമനുസരന്തഃ പുണ്യാനി തീര്ഥാനി നദീപ്രസ്ത്രവണാനി സ്വഭക്തേഷ്വരണ്യേഷു മൃഗവരാഹമഹിഷ ശാര്ദൂലവനഗജാകീര്ണേഷു തപസ്യന്തേ അനുസംചരന്തി
വനവാസികളും ധർമ്മം അനുസരിച്ച്, തീർത്ഥങ്ങൾ, നദികളുടെ ഉറവിടങ്ങൾ, ഭക്തർ സഞ്ചരിക്കുന്ന കാടുകൾ, മാൻ, പന്നി, കാള, കടുവ, ആന എന്നിവ നിറഞ്ഞ കാടുകളിൽ തപസ്സും സഞ്ചാരവും നടത്തുന്നു.
സമിത്കുശകുസുമാപഹാരസംമാര്ജനലബ്ധവിശ്രാമാഃ ശീതോഷ്ണപവനവിഷ്ടം ഭവിഭിന്നസര്വത്വചോ വിവിധനിയമയോഗചര്യാനുഷ്ടാനവിഹിതപരിശുഷ്കമാംസശോണിതത്വഗസ്ഥിഭൂതാ ധൃതിപരാഃ സത്ത്വയോഗാച്ഛരീരാണ്യുദ്വഹൄന്തേ
കട്ട, ദർഭ, പൂക്കൾ ശേഖരിച്ച് വിശ്രമിച്ച്, ചൂടും തണുപ്പും കാറ്റും സഹിച്ച്, വിവിധ നിയമങ്ങൾ പാലിച്ച്, ശരീരം ക്ഷീണിച്ചിട്ടും മനസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ദൃഢതയോടെ ജീവിക്കുന്നു.
സ ദഹേദഗ്നിവദ്ദോഷാഞ്ജയേല്ലോകാംശ്ച ദുര്ജായാന്
അവൻ അഗ്നിപോലെ ദോഷങ്ങൾ ദഹിച്ച്, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ലോകങ്ങളെയും കീഴടക്കുന്നു.
സമലോഷ്ടാശ്മകാഞ്ചനാസ്ത്രിവര്ഗപ്രവൃത്തേഷ്വസക്തബുദ്ധയഃ
കല്ല്, പാറ, പൊന്നു എന്നിവയെ തുല്യമായി കാണുന്നവർക്കു, മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളിലുമുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ മനസ്സിൽ ആസക്തിയില്ല.
ന തസ്യ സര്വഭൂതേഭ്യോ ഭയമുത്പദ്യതേ ക്വചിത്
അവനിൽ നിന്ന് ഒരു ജീവിക്കും എവിടെയും ഭയം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
വിപ്രസ്തു ഭൈക്ഷോപഗതൈര്ഹവിര്ഭിശ്ചിതാ ഗ്നിനാ സംവ്രജതേ ഹി സോകാന്
ബ്രാഹ്മണൻ ഭിക്ഷയിലൂടെ ലഭിച്ച ഹവിസ്സുകൾ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, പിതൃലോകത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നു.
അനിന്ധനം ജ്യോതിരിവ പ്രശാന്തം സ ബ്രഹ്മലോകം ശ്രയതേ ദ്വിജാതിഃ
ഇന്ധനം ഇല്ലാത്ത ജ്വാലപോലെ ശാന്തനായ ദ്വിജൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
തമഹം ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
ഇത് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി നിങ്ങൾ അത് പറഞ്ഞുതരണം.
പുണ്യഃ ക്ഷേമ്യശ്ച കാമ്യശ്ച സ പരോ ലോക ഉച്യതേ
അവിടെയുള്ള ലോകം പുണ്യമുള്ളതും, സുരക്ഷിതവും, എല്ലാവർക്കും ആഗ്രഹിക്കാവുന്നതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ലോഭമോഹപരിത്യക്താ മാനവാ നിരുപദ്രവാഃ
അവിടെയുള്ള മനുഷ്യർക്ക് മോഹമോ, ലാഭമോ ഇല്ല; അവർക്ക് ഒരു ബുദ്ധിമുട്ടും ഉണ്ടാവുന്നില്ല.
കാലേ മൃത്യുഃ പ്രബവതി സ്പൃശന്തി വ്യാധയോ ന ച
അവിടെ മരണത്തിന് സമയം വന്നാൽ മാത്രമേ സംഭവിക്കൂ; രോഗങ്ങൾ അവരെ സ്പർശിക്കാറില്ല.
നാന്യോ ഹി വധ്യതേ തത്ര ദ്രവ്യേഷു ച ന വിസ്മയഃ
അവിടെ മറ്റാരും കൊല്ലപ്പെടുന്നില്ല; സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ച് അവർക്കു അതിശയമോ ആശ്ചര്യവുമില്ല.
കൃതസ്യ തു ഫലം തത്ര പ്രത്യക്ഷമുപലഭ്യതേ
അവിടെ ഒരാളുടെ ചെയ്തികളുടെ ഫലം നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാം.
സര്വകാമൈര്വൃതാഃ കേചിദ്ധേമാഭരണഭൂഷിതാഃ
അവിടെയൊരുഭാഗം ആളുകൾ എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നിറവേറ്റി പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശ്രമേണ മഹതാ കേചിത്കുര്വന്തി പ്രാണധാരണമ്
ചിലർ വലിയ പ്രയത്നത്തോടെ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നു.
സുഖിതാ ദുഃഖിതാഃ കേചിന്നിര്ധനാ ധനിനോ പരേ
ചിലർ സന്തോഷവാന്മാരാണ്, ചിലർ ദു:ഖിതരായിരിക്കുന്നു; ചിലർ ദരിദ്രരാണ്, മറ്റുള്ളവർ സമ്പന്നരാണ്.
ലോഭശ്ചാര്ഥകൃതോ തൄണാം യേന മുഹ്യന്ത്യപണ്ഡിതാഃ
സമ്പത്ത് കൊണ്ടുള്ള ലാഭം അജ്ഞന്മാരെ പുല്ലുപോലെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു.
സോപധേ നികൃതിഃ സ്തേയം പരിവാദോ ഽഭ്യസൂയതാ
സ്വാർത്ഥതയോടുകൂടിയ വഞ്ചന, മോഷണം, അപവാദം, അസൂയ—
അരിമിത്രോദാസീനാം തുല്യദര്ശനാഃ സ്ഥാവരജരായുജാണ്ഡജസ്വേദജാനാം ഭൂതാനാം വാങ്മനൃഃകര്മഭിരനഭിരനഭിദ്രോഹിണോ ഽനികേതാഃ പര്വതപുലിനവൃക്ഷമൂലദേവായതനാന്യനുസംചരന്തോ വാ സാര്ഥമുപേയുര്നഗരം ഗ്രാമം വാ ന ക്രോധദര്പലോഭമോഹകാര്പണ്യദംഭപരിവാദാഭിമാനനിര്വൃത്തഹിംസാ ഇതി
ശത്രു, സ്നേഹിതൻ, അന്യജനം എന്നിവരെ തുല്യമായി കാണുന്നു; നിലനിൽക്കുന്നവരെയും, മുട്ടയിൽ ജനിക്കുന്നവരെയും, ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുന്നവരെയും, ഈർപ്പത്തിൽ ജനിക്കുന്നവരെയും വാക്കിലും ചിന്തയിലും പ്രവർത്തിയിലും ഉപദ്രവിക്കാറില്ല; വീടില്ലാതെ, പർവ്വതങ്ങൾ, നദീതടങ്ങൾ, വൃക്ഷമൂലങ്ങൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; നഗരത്തിലോ ഗ്രാമത്തിലോ എത്തിയാലും കോപം, അഹങ്കാരം, ലാഭം, മോഹം, ദു:ഖം, കപടം, അപവാദം, അഭിമാനം, ഹിംസ — ഇവ ഒന്നുമില്ല.