സംരക്ഷണാര്ഥം ഭൂതാനാം സൃഷ്ടം പ്രഥമതോ ജലമ്
ഭൂതങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ചത് വെള്ളമാണ്.
യത്പ്രാണാഃ സര്വഭൂതാനാം വര്ദ്ധന്തേ യേന ച പ്രജാഃ
എല്ലാ ജീവികളുടെയും പ്രാണൻ വളരുന്നതും, സകല സൃഷ്ടികളും വർദ്ധിക്കുന്നതും അതിനാലാണ്.
സര്വം തദ്വാരുണം ജ്ഞേയമാപസ്തസ്തംഭിരേ പുനഃ
അവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം വാരുണനു ചേരുന്നതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; വെള്ളങ്ങൾ വീണ്ടും ശാന്തമായി നിന്നു.
കഥം വാ മേദിനീ സൃഷ്ടേത്യത്ര മേ സംശയോ മഹാന്
ഭൂമി എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിൽ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
ലോകസംഭവസംദേഹഃ സമുത്പന്നോ മഹാത്മനാമ്
ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയം മഹാത്മാക്കളുടെ മനസ്സിൽ ഉയർന്നു.
ത്യക്താഹാരാഃ സ്പര്ദ്ധമാനാ ദിവ്യം വിര്ഷശതം ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാർ ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് പരസ്പരം മത്സരിച്ച് നൂറു ദൈവവത്സരങ്ങൾ സഹിച്ചു.
ദിവ്യാ സരസ്വതീ തത്ര സംബഭൂവ നഭസ്തലാത്
അവിടെ ദിവ്യമായ സരസ്വതി ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
നഷ്ടചന്ദ്രാര്കപവനം പ്രസുപ്തമിവ സംബഭൌ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കാറ്റും ഇല്ലാതായി എല്ലാം ഉറങ്ങുന്നപോലെ തോന്നി.
തസ്മാഞ്ച സലിലോത്പീഡാദുദതിഷ്ടത മാരുതഃ
വെള്ളത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ നിന്ന് കാറ്റ് ഉയർന്നു.
തഞ്ചാഭസാ പൂര്യമാണം സശബ്ദം കുരുതേ ഽനിലഃ
കാറ്റ് ആകാശം നിറയ്ക്കുമ്പോൾ ശബ്ദം ഉണ്ടായി.
ഭിത്ത്വാര്ണവതലം വായുഃ സമുത്പതതി ഘോഷവാന്
കാറ്റ് വെള്ളത്തിന്റെ ഉപരിതലം തകർത്തു ഉയർന്ന് വലിയ ശബ്ദത്തോടെ പുറത്ത് വന്നു.
ആകാശസ്ഥാനമാസാദ്യ പ്രശാന്തിം നാധിഗച്ഛതി
ആകാശത്തിലെത്തിയെങ്കിലും അതിന് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
പ്രാദുരാസീദൂര്ധ്വശിഖഃ കൃത്വാ നിസ്തിമിരം തമഃ
അവിടെ വെളിച്ചമില്ലാത്ത കനലായ ഇരുട്ട് മുകളിലേക്ക് ഉയർന്നു.
തദഗ്നിവായുസംപര്കാദ്ധനത്വമുപപദ്യതേ
അഗ്നിയും കാറ്റും തമ്മിലുള്ള സ്പർശത്തിൽ കട്ടിയുള്ളത് ഉണ്ടാകുന്നു.
സ സംഘാതത്വമാപന്നോ ഭൂമിത്വമനുഗച്ഛതി
അത് കൂട്ടമായപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവം സ്വീകരിക്കുന്നു.
ഭൂമിര്യോ നിരിയം ജ്ഞേയാ യസ്യാഃ സര്വം പ്രസൂയതേ
എല്ലാം ഉത്ഭവിക്കുന്നത് ഭൂമിയിൽ നിന്നാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ആവൃതാ യൈരിമേ ലോകാ മഹാഭൂതാഭിസംജ്ഞിതൈഃ
ഈ ലോകങ്ങൾ മഹാഭൂതങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പശ്ചാത്തേഷ്വേവ ഭൂതത്വം കഥം സമുപപദ്യതേ
പിന്നീട് അവയിൽ ഘടകസ്വഭാവം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു?
അതസ്തേഷാം മഹാഭൂതശബ്ദോ ഽയമുപപദ്യതേ
അതിനാൽ അവയ്ക്ക് 'മഹാഭൂതം' എന്ന പേര് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.
പൃഥിവീ ചാത്ര സംഘാതഃ ശരീരം പാഞ്ചഭൌതികമ്
ഇവിടെ ഭൂമി കൂട്ടമായിരിക്കുന്നു; ശരീരം അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ ചേർന്ന് രൂപപ്പെട്ടതാണ്.
ശ്രോത്രേ ഘ്രാണോ രസഃ സ്പര്ശോ ദൃഷ്ടിശ്ചേന്ദ്രിയസംജ്ഞിതാഃ
കേള്വി, മണം, രുചി, സ്പര്ശം, കാഴ്ച — ഇവയെല്ലാം ഇന്ദ്രിയങ്ങള് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സ്ഥാവരാണാം ന ദൃശ്യന്തേ ശരീരേ പഞ്ച ധാതവഃ
സ്ഥാവരജന്തുക്കളുടെ ശരീരത്തില് അഞ്ചു ഘടകങ്ങളും കാണാറില്ല.
വൃക്ഷാണാം നോപലഭ്യന്തേ ശരീരേ പഞ്ച ധാതവഃ
മരങ്ങള്ക്കു ശരീരത്തില് അഞ്ചു ഘടകങ്ങളും ലഭ്യമല്ല.
ന ച സ്പര്ശം ഹി ജാനന്തി തേ കഥം പഞ്ച ധാതവഃ
അവര്ക്ക് സ്പര്ശം അറിയാനാവില്ല; അങ്ങനെ അഞ്ചു ഘടകങ്ങള് എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?
ആകാശസ്യാപ്രമേയത്വാദൃക്ഷാണാം നാസ്തി ഭൌതികമ്
ആകാശം അളക്കാനാവാത്തതുകൊണ്ടു മരങ്ങള്ക്ക് ആകാശഘടകം ശരീരത്തില് ഇല്ല.
തേഷാം പുഷ്പപലവ്യക്തിര്നിത്യം സമുപപദ്യതേ
എന്നിരുന്നാലും അവയില് പുഷ്പവും പഴവും എപ്പോഴും കാണാം.
മ്ലായതേ ശീര്യതേ ചാപി സ്പര്ശസ്തേനാത്ര വിദ്യതേ
അവ മങ്ങുകയും ചോരുകയും ചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവയില് സ്പര്ശം ഉണ്ടെന്നു വ്യക്തമാകുന്നു.
ശ്രോത്രേണ ഗൃഹ്യതേ ശബ്ദസ്തസ്മാച്ഛൃണ്വന്തി പാദപാഃ
ശബ്ദം കേള്വിയിലൂടെ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ട് മരങ്ങള് കേള്ക്കുന്നു.
നഹ്യദൃഷ്ടശ്ച മാര്ഗോ ഽസ്തി തസ്മാത്പശ്യന്തി പാദപാഃ
അദൃശ്യമായ വഴി ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് മരങ്ങള് കാണുന്നു.
അരോഗാഃ പുഷ്പിതാഃ സംതി തസ്മാജ്ജിഘ്രന്തി പാദപാഃ
അവ ആരോഗ്യവാന്മാരും പുഷ്പഭരിതരുമാണ്; അതുകൊണ്ട് മരങ്ങള് മണം അറിയുന്നു.