സ ഏഷ ഭഗവാന്വിഷ്ണുരനന്ത ഇതി വിശ്രുതഃ
അവനാണ് ആ ഭഗവാന് വിഷ്ണു, അനന്തന് എന്നറിയപ്പെടുന്നവന്.
തതഃ സമഭവദ്വിശ്വം പൃഷ്ടോ ഽഹം യദിഹ ത്വയാ
അവനില് നിന്നാണ് ഈ വിശ്വം ഉല്പന്നമായത്—നീ ഇതിനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് ചോദിച്ചുവെങ്കില്.
കാന്യത്ര പരിമാണാനി സംശയം ഛിന്ധി തത്ത്വതഃ
മറ്റെന്ത് അളവുകള് ഉണ്ട്? സത്യത്തില് നിന്നു സംശയം മാറ്റുക.
രമ്യം നാനാശ്രയാകീര്ണം യസ്യാം തോ നാധിഗമ്യതേ
നാനാവിധ ആശ്രയങ്ങളാല് നിറഞ്ഞ ആ മനോഹരമായ ലോകം നിനക്ക് ലഭ്യമാവില്ല.
തത്ര ദേവാഃ സ്വയം ദീപ്താ ഭാസ്കരാഭാഗ്നിവര്ചസഃ
അവിടെ ദേവന്മാർ സ്വയം പ്രകാശിച്ച്, സൂര്യന്റെ പോലെ ദീപ്തിയും അഗ്നിയുടെ പോലെ ജ്വാലയും ഉള്ളവരായി തിളങ്ങുന്നു.
ദുര്ഗമത്വാദനന്തത്വാദിതി മേ വദ മാനദ
അത് പ്രാപിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടും അതിന് അറ്റമില്ലാത്തതും കൊണ്ടാണ്, മഹാനേ, ദയവായി അതിനെക്കുറിച്ച് എനിക്കു പറയൂ.
നിരുദ്ധമേതദാകാശം ഹ്യപ്രമേയം സുരൈരപി
ഈ ആകാശം അടച്ചിടപ്പെട്ടതും, ദേവന്മാർക്കു പോലും അളക്കാനാകാത്തതുമാണ്.
തമസോംഽതേ ജലം പ്രാഹുര്ജലസ്യാന്തേ ഽഗ്നിരേവ ച
അന്ധകാരം അവസാനിക്കുന്നിടത്ത് വെള്ളം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു, വെള്ളം അവസാനിക്കുന്നിടത്ത് അഗ്നിയാണെന്നും പറയുന്നു.
തദന്തേ പുനരാകാശമാകാശാന്തേ പുനര്ജലമ്
അതിനപ്പുറം വീണ്ടും ആകാശം, ആകാശം അവസാനിക്കുന്നിടത്ത് വീണ്ടും വെള്ളം.
അഗ്നിമാരുതതോയേഭ്യോ ദുര്ജ്ഞേയം ദൈവതൈരപി
അഗ്നി, വായു, വെള്ളം ഇവയിൽ നിന്നുള്ളതിനെ ദേവന്മാർക്കു പോലും മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
ആകാശസദൃശാ ഹ്യേതേ ഭിദ്യന്തേ തത്ത്വദശനാത്
ഇവ ആകാശത്തെപ്പോലെ തന്നെയാണ്, സത്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ ഇവ വേർതിരിയുന്നു.
ത്രൈലോക്യേ സാഗരേ ചൈവ പ്രമാണം വിഹിതം യഥാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സമുദ്രത്തിലും എങ്ങനെ അളവ് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ടോ അതുപോലെയാണ്.
സിദ്ധാനാം ദേവതാനാം ച പരിമീതാ യദാ ഗതിഃ
സിദ്ധന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും സഞ്ചാരം എപ്പോൾ പരിധിയിലാവുന്നു.
നാമധേയാനുരുപസ്യ മാനസസ്യ മഹാത്മനഃ
പേരിനും സ്വഭാവത്തിനും അനുസരിച്ച് ആ മഹാത്മാവിന്റെ മനസ്സാണ്.
കോ ഽന്യസ്തദ്വേദിതും ശക്യോ യോ ഽപി സ്യാത്തദ്വിധോ ഽപരഃ
അതു പോലെ മറ്റൊരാൾ ഉണ്ടായാലും, അതറിയാൻ മറ്റാര്ക്കും കഴിയുംവണ്ണമില്ല.
ബ്രഹ്മാ ധര്മമയഃ പൂര്വഃ പ്രജാപതിരനുത്തമഃ
ബ്രഹ്മാവ് ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപവും, ആദിമയും, ഏറ്റവും ഉത്തമനായ പ്രജാപതിയുമാണ്.
ബ്രഹ്മാണം പൂര്വജം ചാഹ ഭവാന്സംദേഹ ഏവ മേ
നീ പ്രാചീനനായ ബ്രഹ്മാവിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു; അതിൽ എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്.
തസ്യാസനവിധാനാര്ഥം പൃഥിവീ പദ്മമുച്യതേ
അവന്റെ ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കാൻ ഭൂമിയെ കമലമെന്നു വിളിക്കുന്നു.
തസ്യ മധ്യേ സ്ഥിതോ ലോകാന്സൃജത്യേഷ ജഗദ്വിധിഃ
ആ കമലത്തിന്റെ നടുവിൽ ഇരുന്ന്, അവൻ ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെയാണ് ഈ സൃഷ്ടികർത്താവ്.
മേരുമധ്യേ സ്ഥിതോ ബ്രഹ്മാ തദ്വഹിര്ദ്വിജസത്തമ
മേരു പർവതത്തിന്റെ നടുവിലാണ് ബ്രഹ്മാവ് ഇരിക്കുന്നത്; അതിന് പുറത്താണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.
സംരക്ഷണാര്ഥം ഭൂതാനാം സൃഷ്ടം പ്രഥമതോ ജലമ്
ഭൂതങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ചത് വെള്ളമാണ്.
യത്പ്രാണാഃ സര്വഭൂതാനാം വര്ദ്ധന്തേ യേന ച പ്രജാഃ
എല്ലാ ജീവികളുടെയും പ്രാണൻ വളരുന്നതും, സകല സൃഷ്ടികളും വർദ്ധിക്കുന്നതും അതിനാലാണ്.
സര്വം തദ്വാരുണം ജ്ഞേയമാപസ്തസ്തംഭിരേ പുനഃ
അവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം വാരുണനു ചേരുന്നതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; വെള്ളങ്ങൾ വീണ്ടും ശാന്തമായി നിന്നു.
കഥം വാ മേദിനീ സൃഷ്ടേത്യത്ര മേ സംശയോ മഹാന്
ഭൂമി എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിൽ എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
ലോകസംഭവസംദേഹഃ സമുത്പന്നോ മഹാത്മനാമ്
ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയം മഹാത്മാക്കളുടെ മനസ്സിൽ ഉയർന്നു.
ത്യക്താഹാരാഃ സ്പര്ദ്ധമാനാ ദിവ്യം വിര്ഷശതം ദ്വിജാഃ
ദ്വിജന്മാർ ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച് പരസ്പരം മത്സരിച്ച് നൂറു ദൈവവത്സരങ്ങൾ സഹിച്ചു.
ദിവ്യാ സരസ്വതീ തത്ര സംബഭൂവ നഭസ്തലാത്
അവിടെ ദിവ്യമായ സരസ്വതി ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
നഷ്ടചന്ദ്രാര്കപവനം പ്രസുപ്തമിവ സംബഭൌ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കാറ്റും ഇല്ലാതായി എല്ലാം ഉറങ്ങുന്നപോലെ തോന്നി.
തസ്മാഞ്ച സലിലോത്പീഡാദുദതിഷ്ടത മാരുതഃ
വെള്ളത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ നിന്ന് കാറ്റ് ഉയർന്നു.
തഞ്ചാഭസാ പൂര്യമാണം സശബ്ദം കുരുതേ ഽനിലഃ
കാറ്റ് ആകാശം നിറയ്ക്കുമ്പോൾ ശബ്ദം ഉണ്ടായി.