കോ ഽഹം മമ ക്രിയാ കേതി സ്വയമേവ വ്യക്തിന്തയത്
ഞാൻ ആരാണ്? എന്റെ പ്രവൃത്തികൾ എന്താണ്? എന്നിങ്ങനെ അവൻ സ്വയം ആലോചിച്ചു.
ഏവം വിചാരണപരോഃ ദിവാനിശമതന്ദ്രിതഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി, അവൻ പകലും രാത്രിയും ക്ഷീണമില്ലാതെ തുടരുകയായിരുന്നു.
പുനര്ജാനന്തിമാഗമ്യ പ്രണമ്യേദമുവാച ഹ
പിന്നീട് ജ്ഞാനിയെ വീണ്ടും സമീപിച്ച്, വന്ദനം ചെയ്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കോ ഽഹം മമ ക്രിയാ കാ ച മമ ജന്മ കഥം വദ
ഞാൻ ആരാണ്? എന്റെ പ്രവൃത്തികൾ എന്താണ്? എനിക്ക് ജനനം എന്താണ്? ദയവായി പറയൂ.
അവിദ്യാനിലര്യ ചിത്തം കഥം സദ്ഭാവഗഗമേഷ്യതി
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാറ്റിൽ ഇളകുന്ന മനസ്സ് എങ്ങനെ യഥാർത്ഥ സത്യത്തിൽ എത്തും?
അഹൄങ്കാരോ മനോധര്മ ആത്മനോ നഹി പണ്ഡിത
അഹങ്കാരവും മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തികളും ആത്മാവിനുള്ളതല്ല, ജ്ഞാനിയേ.
മമ ജാത്യാദി ശൂന്യസ്യ കഥം നാമ കരോമ്യഹമ്
ജാതിയും മറ്റു ലക്ഷണങ്ങളും ഇല്ലാത്ത എനിക്ക് എങ്ങനെ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ കഴിയും?
നീരൂപസ്യാപ്രമേയസ്യ കഥം നാമ കരോമ്യഹമ്
രൂപമില്ലാത്തതും അളക്കാനാവാത്തതുമായ എനിക്ക് എങ്ങനെ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ കഴിയും?
അവിച്ഛിന്നസ്വഭാവസ്യ കഥ്യതേ ച കഥം ക്രിയാ
നിരന്തരമായ സ്വഭാവമുള്ളവനു പ്രവൃത്തി എങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു?
അനന്തസ്യ ക്രിയാ ചൈവ കഥം ജന്മ ച കഥ്യതേ
അവസാനമില്ലാത്തവനു പ്രവൃത്തിയും ജനനവും എങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു?
പരിപൂര്ണം പരാനന്ദം തസ്മാന്നാന്യദിഹ ദ്വിജ
സമ്പൂർണ്ണവും പരമാനന്ദവും മാത്രമാണ് ഇവിടെ, മറ്റൊന്നുമില്ല, ദ്വിജനേ.
ജ്ഞാനേ ത്വനാഹതേ സിദ്ധേ സര്വം ബ്രഹ്മമയം ഭവേത്
ജ്ഞാനം അക്ഷതവും സിദ്ധവുമാകുമ്പോൾ, എല്ലാം ബ്രഹ്മം നിറഞ്ഞതാകുന്നു.
മുമോദ പശ്യന്നാത്മാനമാത്മന്യേവാച്യുതം പ്രഭുമ്
സ്വയം അച്യുതനായ പ്രഭുവിനെ ആത്മാവിൽ കണ്ടു, അവൻ ആനന്ദിച്ചു.
അഹമേവേതി നിശ്ചിത്യ പരാം ശാന്തിമവാപ്തവാന്
'ഞാനേ അതാണ്' എന്ന് ഉറപ്പോടെ മനസ്സിലാക്കി, അവൻ പരമശാന്തി നേടി.
ഗുരും പ്രണമ്യ ജാനന്തി സദാ ധ്യാനപരോ ഽഭവത്
ഗുരുവിനെ വന്ദിച്ച്, ജ്ഞാനി എപ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി.
വാരാണസീപുരം പ്രാപ്യ പരം മോക്ഷമവാപ്തവാന്
വാരാണസിപുരിയിൽ എത്തി, അവൻ പരമമോക്ഷം നേടി.
സ കര്മപാശവിച്ഛേദം പ്രാപ്യ സൌഖ്യമവാന്പുയാത്
കർമ്മബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷം ലഭിച്ചവൻ ശുദ്ധനാകട്ടെ.
യജ്ഞമാലീ സുമാലീ ച തയോഃ കര്മാധുനോച്യത
യജ്ഞമാലിയും സുമാലിയും—ഇവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ ഇപ്പോൾ പറയാം.
ധനം ദ്വിധാ കനിഷ്ടസ്യ ഭാഗമേകം ദദൌ തദാ
അപ്പോൾ, ഇളയാന്റെ സമ്പത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം രണ്ടായി നൽകി.
അപാദാനാ ദിഭിശ്ചൈവ നാശയാമാസ ഭോ ദ്വിജ
അവൻ പലവിധം പാഴ്ചെയ്യലും ആഡംബരവുംകൊണ്ട് അതെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.
വേശ്യാവിഭ്രമലുബ്ധോ ഽസൌ പരദാരതോ ഽഭവത്
അവൻ വേശ്യകളിൽ ആസ്വാദനവും മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരിൽ ആസക്തിയും ഉണ്ടാക്കി.
അപഹൃത്യ പരം ദ്രവ്യം വാരസ്ത്രീനിരതോ ഽഭവത്
മറ്റുള്ളവരുടെ ധനം മോഷ്ടിച്ച്, അവൻ വേശ്യകളിൽ മുഴുകി.
ബഭൂവ ദുഃഖിതോ ഽത്യര്ഥം ഭ്രാതരം ചേദമബ്രവീത്
അവൻ അത്യന്തം ദു:ഖിതനായി, സഹോദരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ത്വമേക ഏവ ദുഷ്ടാത്മാ മഹാപാപരതോ ഽഭവഃ
നീ മാത്രമാണ് ദുഷ്ടചിത്തനായി വലിയ പാപങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടത്.
ഹനിഷ്യാമീതി നിശ്ചിത്യ ഖഡ്ഗഹസ്തഃ കചേ ഽഗ്രഹീത്
കൊല്ലണമെന്ന് ഉറപ്പാക്കി, അവൻ കയ്യിൽ വാൾ പിടിച്ചു.
ബബന്ധുര്നാഗരാശ്ചൈനം കുപിതാസ്തേ സുമാലിനമ്
പൗരന്മാർ കോപത്തോടെ സുമാലിയെ ബന്ധിച്ചു.
ബന്ധനാന്മോചയാമാസ ഭ്രാതൃസ്നേഹവിമോഹിതഃ
സഹോദരനോടുള്ള അന്ധമായ സ്നേഹത്തിൽ നിന്ന് അവൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു.
ആദദേ സ്വയമര്ദ്ധം ച ദദാവര്ദ്ധം യവീയസേ
അവൻ പകുതി സ്വയം എടുത്തു, പകുതി ഇളയാനു നൽകി.
മൂര്ഖൈഃ പാരംവഡചണ്ഡാലൈര്ബുഭുജേ ച സഹോദ്ധതഃ
അഹങ്കാരത്തോടെ, അവൻ മൂഢന്മാരോടും ചണ്ഡാളന്മാരോടും കാട്ടുകാരോടും കൂടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
പിചുമന്ദഃ ഫലാഢ്യോ ഽപി കാകൈരേവോപഭുജ്യതേ
പിച്ചുമണ്ടമരം പഴങ്ങൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നാലും, അതിൽ ആസ്വാദനം കഴിക്കുന്നത് കാക്കകളാണ്.