ശീര്ണപര്ണാശനം ദൃഷ്ട്വാ വേദമാലിര്നനാമ തമ്
വീണുവീണ ഇലകള് മാത്രം ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവനെ കണ്ടു, വേദമാലി അവനോട് വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
കന്ദമൂലഫലാദ്യൈസ്തു നാരായണധിയാ മുനേ
മൂലങ്ങള്, കിഴങ്ങുകള്, പഴങ്ങള് എന്നിവയൊക്കെയും ഭക്ഷിച്ച്, മനസ്സ് നാരായണനില് ഏകാഗ്രമാക്കിയവനായിരുന്നു ആ മഹര്ഷി.
വിനയാവനതോ ഭൂത്വാ പ്രോവാച വദതാം വരമ്
വിനയത്തോടെ തലവാങ്ങി, സംസാരത്തില് ശ്രേഷ്ഠനായവനോട് വേദമാലി പറഞ്ഞു.
മാമുദ്ധര മഹാഭാഗ ജ്ഞാനദാനേന പണ്ഡിത
മഹാഭാഗവതനായ ജ്ഞാനിയായോ, ദയവായി എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കി എന്നെ ഉന്നതത്തിലേക്ക് ഉയര്ത്തണമേ.
പ്രോവാച പ്രഹസന്വാഗ്മീ വേദമാലിം ഗുണാന്വിതമ്
പുണ്യങ്ങളാല് സമ്പന്നനായ വേദമാലിയോട്, ഹൃദയത്തില് സന്തോഷം നിറച്ച്, വാചാലനായവന് പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു.
പ്രവക്ഷ്യാമി സമാസേന ദുര്ലഭം ത്വകൃതാത്മനാമ്
സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്തവര്ക്ക് പ്രയാസമുള്ളതെന്താണെന്ന് ഞാന് സാരാംശമായി പറയാം.
പരാപവാദം പൈശുന്യം കദാചിദപി മാ കൃഥാഃ
നീ ഒരിക്കലും മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം ചെയ്യുകയോ, ദുഷ്പ്രചരണം നടത്തുകയോ ചെയ്യരുത്.
ഹരിപൂജാപരശ്ചൈവ ത്യജ മൂര്ഖസമാഗമമ്
നീ എപ്പോഴും ഹരിയുടെ ആരാധനയില് ലയിച്ചിരിക്കണം, മൂഢന്മാരുടെ കൂട്ടത്തില് നിന്ന് വിട്ടുനില്ക്കണം.
പരിത്യജ്യാത്മവല്ലോകം ദൃഷ്ട്വാ ശാന്തിം ഗമിഷ്യസി
സ്വന്തം ശരീരത്തെപോലെ ലോകത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചാല് നീ ശാന്തി നേടും.
ദ്രംഭാചാരമഹൄങ്കാരം നൈഷ്ഠുര്യം ച പരിത്യജ
നീ കപടത, അഹങ്കാരം, കഠിനത എന്നിവ പൂര്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ത്വയാ കൃതാംശ്ച ധര്മാന്വൈ മാ പ്രകാശയ പുച്ഛതാമ്
നീ ചെയ്ത ധര്മകര്മങ്ങള് ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാലും പരസ്യപ്പെടുത്തരുത്.
പൂജയസ്വാതിയിം നിത്യം സ്വകുടുംബാവിരോധതഃ
സ്വന്തം കുടുംബത്തോടൊരുപോലും വിരോധം വരുത്താതെ, അതിഥികളെ എപ്പോഴും ആദരിക്കണം.
പൂജയസ്വ ജഗന്നാഥം നാരായണമകാം മതഃ
ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ നാരായണനെ, ഞാന് ഉത്തമമെന്നു കരുതുന്ന വിധത്തില്, ആരാധിക്കണം.
അഗ്രേശ്ച വിധിവദ്വപ്ര പരിചര്യാപരോ ഭവ
മുന്പന്തിയില് തന്നെ, നിയമാനുസൃതമായി സേവനത്തില് ഏര്പ്പെടണം.
തഥോപലേപനം ചൈവ കുരുഷ്വ സുസമാഹിതഃ
അതു പോലെ തന്നെ, വലിയ ശ്രദ്ധയോടെ അഭിഷേകം നടത്തണം.
മാര്ഗശോഭാം ച ദീപം ച വിഷ്ണോരായതനേ കുരു
വിഷ്ണുവിന്റെ ക്ഷേത്രത്തില് വഴിയൊരുക്കി, ദീപം തെളിയിക്കണം.
പ്രദക്ഷിണനമസ്കാരൈഃ സ്തോത്രാണാം പഠനൈസ്തഥാ
പ്രദക്ഷിണം, നമസ്കാരം, സ്തോത്രങ്ങള് പാരായണം എന്നിവയിലൂടെ—
വേദാന്തപഠനം ചൈവ പ്രത്യഹം കുരു ശക്തിതഃ
നിന്റെ കഴിവിനു അനുസരിച്ച്, വെദാന്തം പ്രതിദിനം വായിക്കണം.
ജ്ഞാനാത്സമസ്തപാപാനാം മോക്ഷോ ഭവതി നിശ്ചിതമ്
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോക്ഷം ഉറപ്പായും ലഭിക്കുന്നു.
തഥാ ജ്ഞാനരതോ നിത്യം ജ്ഞാനലേശമവാപ്തവാന്
അങ്ങനെ, ജ്ഞാനത്തിൽ എപ്പോഴും ആസ്വാദനത്തോടെ ഇരിക്കുന്നവൻ, ഒരു ചെറിയ ജ്ഞാനമെങ്കിലും നേടുന്നു.
കോ ഽഹം മമ ക്രിയാ കേതി സ്വയമേവ വ്യക്തിന്തയത്
ഞാൻ ആരാണ്? എന്റെ പ്രവൃത്തികൾ എന്താണ്? എന്നിങ്ങനെ അവൻ സ്വയം ആലോചിച്ചു.
ഏവം വിചാരണപരോഃ ദിവാനിശമതന്ദ്രിതഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുഴുകി, അവൻ പകലും രാത്രിയും ക്ഷീണമില്ലാതെ തുടരുകയായിരുന്നു.
പുനര്ജാനന്തിമാഗമ്യ പ്രണമ്യേദമുവാച ഹ
പിന്നീട് ജ്ഞാനിയെ വീണ്ടും സമീപിച്ച്, വന്ദനം ചെയ്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കോ ഽഹം മമ ക്രിയാ കാ ച മമ ജന്മ കഥം വദ
ഞാൻ ആരാണ്? എന്റെ പ്രവൃത്തികൾ എന്താണ്? എനിക്ക് ജനനം എന്താണ്? ദയവായി പറയൂ.
അവിദ്യാനിലര്യ ചിത്തം കഥം സദ്ഭാവഗഗമേഷ്യതി
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാറ്റിൽ ഇളകുന്ന മനസ്സ് എങ്ങനെ യഥാർത്ഥ സത്യത്തിൽ എത്തും?
അഹൄങ്കാരോ മനോധര്മ ആത്മനോ നഹി പണ്ഡിത
അഹങ്കാരവും മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തികളും ആത്മാവിനുള്ളതല്ല, ജ്ഞാനിയേ.
മമ ജാത്യാദി ശൂന്യസ്യ കഥം നാമ കരോമ്യഹമ്
ജാതിയും മറ്റു ലക്ഷണങ്ങളും ഇല്ലാത്ത എനിക്ക് എങ്ങനെ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ കഴിയും?
നീരൂപസ്യാപ്രമേയസ്യ കഥം നാമ കരോമ്യഹമ്
രൂപമില്ലാത്തതും അളക്കാനാവാത്തതുമായ എനിക്ക് എങ്ങനെ പ്രവൃത്തി ചെയ്യാൻ കഴിയും?
അവിച്ഛിന്നസ്വഭാവസ്യ കഥ്യതേ ച കഥം ക്രിയാ
നിരന്തരമായ സ്വഭാവമുള്ളവനു പ്രവൃത്തി എങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു?
അനന്തസ്യ ക്രിയാ ചൈവ കഥം ജന്മ ച കഥ്യതേ
അവസാനമില്ലാത്തവനു പ്രവൃത്തിയും ജനനവും എങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു?