വിഗണയ്യ സ്വയം ദൃഷ്ടോ വിസ്മിതശ്ചാര്ഥചിന്തയാ
താനേ എണ്ണിയപ്പോൾ സമ്പത്തിന്റെ ആലോചനയിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
മേയാ തപോ വിക്രയാദ്യൈരേതദ്ധനമുപാര്ജിതമ്
തപസ്സും വ്യാപാരവും മുതലായവ വഴി ഈ സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ചു.
മേരുതുല്യസുവര്ണാനി ഹ്യസംഖ്യാതാനി വാഞ്ഛതി
അവന് മെരു പര്വ്വതത്തോളം പൊന്നും അനവധി സ്വര്ണ്ണവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സര്വാന്കാമാനവാംപ്നോതി പുനരന്യഞ്ച കാങ്ക്ഷതി
അവന് എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നേടുന്നു, പക്ഷേ പിന്നെയും മറ്റേതെങ്കിലും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ചക്ഷുഃശ്രോത്രേ ച ജീര്യേതേ തൃഷ്ണേകാ തരുണായതേ
കണ്ണും ചെവിയും വൃദ്ധിയാകുന്നു, പക്ഷേ ആഗ്രഹം മാത്രം എപ്പോഴും യൗവനത്തിലാണ്.
ബലം ഹതം ച ജരസാ തൃഷ്ണാ തരുണതാം ഗതാ
വയസ്സാകുമ്പോള് ശക്തി നഷ്ടപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ ആഗ്രഹം യൗവനം നേടുന്നു.
സുശാന്തോ ഽപി പ്രമന്യുഃ സ്യാദ്ധീമാനപ്യതിമൂഢധീഃ
ഏതാണ്ട് ശാന്തനായവനും കോപം കാണിക്കും, ബുദ്ധിമാനായവനും മുഴുവന് ഭ്രമത്തിലാകാം.
തസ്മാദാശാം ത്യജേത്പ്രാജ്ഞോ യദീച്ഛേച്ഛാശ്വതം സുഖമ്
അതിനാല് സ്ഥിരമായ സന്തോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ആഗ്രഹങ്ങള് ഉപേക്ഷിക്കണം.
തഥൈവ സത്കുലേ ജന്മ ആശാ ഹത്യതിവേഗതഃ
അതുപോലെ തന്നെ, ഉത്തമകുടുംബത്തില് ജനിച്ചാലും ആഗ്രഹം അതിനെ ഉടനടി നശിപ്പിക്കും.
കിഞ്ചിദ്ദാതാപി ചാണ്ഡാലസ്തസ്മാദധികതാം ഗതഃ
കുറച്ച് പോലും ദാനം ചെയ്യുന്ന ചാണ്ഡാളന് ഉത്തമകുടുംബത്തില് ജനിച്ചവനെക്കാള് ഉന്നതനാണ്.
അവമാനാദികം ദുഃഖം ന ജാനന്തി കദാപ്യഹോ
അവരെ അപമാനവും മറ്റുപോലുള്ള ദു:ഖങ്ങളും ഒരിക്കലും അറിയില്ലല്ലോ.
ശരീരമപി ജീര്ണം ച ജരസാപഹതം ബലമ്
ശരീരം പോലും വൃദ്ധിയാകുന്നു, വയസ്സുകൊണ്ട് ശക്തി നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
ഏവം നിശ്ചിത്യ വിപ്രേന്ദ്ര ധര്മമാര്ഗ രതോ ഽഭവത്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, അവന് ധര്മ്മമാര്ഗത്തില് ഭക്തനായി.
സ്വയം തു ഭാഗ ദ്വിതയ സ്വാര്ജിതാര്ഥാദപാഹരത്
അവന് സ്വന്തമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്തില് പാതി എടുത്തു.
സ്വേനാര്ജിതാനാം പാപാനാം നാശം കര്തുമനാസ്തദാ
സ്വയം സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങള് നശിപ്പിക്കണമെന്ന് അവന് തീരുമാനിച്ചു.
അന്നാദീനാം ച ദാനാനി ഗങ്ഗാതീരേ ചകാര സഃ
അവന് ഗംഗാതീരത്ത് അന്നം തുടങ്ങിയവ ദാനം ചെയ്തു.
നാരനാരായണ സ്ഥാനം ജഗാമ തപസേ വനമ്
അവന് നരനാരായണന്റെ സ്ഥലം തേടി വനം വച്ച് തപസ്സിന് പോയി.
ഫലിതൈഃ പുഷഅപിതൈശ്ചൈവ ശോഭിതം വൃക്ഷസംചയൈഃ
പഴുത്തും പൂത്തും നില്ക്കുന്ന വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങള് കൊണ്ട് ആ സ്ഥലം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
പരിചര്യാപരൈര്വൃദ്ധൈര്മുനിഭിഃ പരിശോഭിതമ്
സേവനത്തില് തനിമയുള്ള വൃദ്ധമുനിമാരാല് ആ സ്ഥലം ഭംഗിയായിരുന്നു.
ഗൃണന്തം പരമം ബ്രഹ്മ തേജോരാശിം ദദര്ശ ഹ
അവന് പരമബ്രഹ്മം, പ്രകാശത്തിന്റെ ആകാരം, മഹത്വം പാടപ്പെടുന്നത് കണ്ടു.
ശീര്ണപര്ണാശനം ദൃഷ്ട്വാ വേദമാലിര്നനാമ തമ്
വീണുവീണ ഇലകള് മാത്രം ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവനെ കണ്ടു, വേദമാലി അവനോട് വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
കന്ദമൂലഫലാദ്യൈസ്തു നാരായണധിയാ മുനേ
മൂലങ്ങള്, കിഴങ്ങുകള്, പഴങ്ങള് എന്നിവയൊക്കെയും ഭക്ഷിച്ച്, മനസ്സ് നാരായണനില് ഏകാഗ്രമാക്കിയവനായിരുന്നു ആ മഹര്ഷി.
വിനയാവനതോ ഭൂത്വാ പ്രോവാച വദതാം വരമ്
വിനയത്തോടെ തലവാങ്ങി, സംസാരത്തില് ശ്രേഷ്ഠനായവനോട് വേദമാലി പറഞ്ഞു.
മാമുദ്ധര മഹാഭാഗ ജ്ഞാനദാനേന പണ്ഡിത
മഹാഭാഗവതനായ ജ്ഞാനിയായോ, ദയവായി എനിക്ക് ജ്ഞാനം നല്കി എന്നെ ഉന്നതത്തിലേക്ക് ഉയര്ത്തണമേ.
പ്രോവാച പ്രഹസന്വാഗ്മീ വേദമാലിം ഗുണാന്വിതമ്
പുണ്യങ്ങളാല് സമ്പന്നനായ വേദമാലിയോട്, ഹൃദയത്തില് സന്തോഷം നിറച്ച്, വാചാലനായവന് പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു.
പ്രവക്ഷ്യാമി സമാസേന ദുര്ലഭം ത്വകൃതാത്മനാമ്
സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനാവാത്തവര്ക്ക് പ്രയാസമുള്ളതെന്താണെന്ന് ഞാന് സാരാംശമായി പറയാം.
പരാപവാദം പൈശുന്യം കദാചിദപി മാ കൃഥാഃ
നീ ഒരിക്കലും മറ്റുള്ളവരെ അപവാദം ചെയ്യുകയോ, ദുഷ്പ്രചരണം നടത്തുകയോ ചെയ്യരുത്.
ഹരിപൂജാപരശ്ചൈവ ത്യജ മൂര്ഖസമാഗമമ്
നീ എപ്പോഴും ഹരിയുടെ ആരാധനയില് ലയിച്ചിരിക്കണം, മൂഢന്മാരുടെ കൂട്ടത്തില് നിന്ന് വിട്ടുനില്ക്കണം.
പരിത്യജ്യാത്മവല്ലോകം ദൃഷ്ട്വാ ശാന്തിം ഗമിഷ്യസി
സ്വന്തം ശരീരത്തെപോലെ ലോകത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചാല് നീ ശാന്തി നേടും.
ദ്രംഭാചാരമഹൄങ്കാരം നൈഷ്ഠുര്യം ച പരിത്യജ
നീ കപടത, അഹങ്കാരം, കഠിനത എന്നിവ പൂര്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കണം.