ഇതി നിശ്ചിത്യ മനസാ യോഗദ്വിതയമഭ്യസേത്
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, രണ്ടുവിധ യോഗവും അഭ്യസിക്കണം.
തേ ജാനന്തി പരം ഭാവം ദേവദേവസ്യ ചക്രിണഃ
അവർ ദേവതകളുടെ ദൈവമായ ചക്രധാരിയുടെ പരമസ്വഭാവം അറിയുന്നു.
ന തസ്യ തുഷ്യതേ വിഷ്ണുര്യതോ ധര്മപതിഃ സ്മൃതഃ
ധർമ്മപതി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവനെ വിഷ്ണു സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല.
ദംഭാചാരഃ സ വിജ്ഞേയഃ സര്വപാതകിഭിഃ സമഃ
കപടമായ പ്രവർത്തനമുള്ളവൻ എല്ലാ പാപികളോടും സമാനനാണ്.
തത്തപഃ സാ ച പൂജാ ച തദ്ധ്യാനം ഹി നിരര്ഥകമ്
അത്തരം തപസ്സും പൂജയും ധ്യാനവും ഫലപ്രദമല്ല.
മുക്തയര്ഥമര്ചയേത്സമ്യക് ക്രിയായോഗപരോ നരഃ
മോക്ഷം നേടാനായി പ്രവർത്തിയോഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ ശരിയായി ആരാധിക്കണം.
സമര്ചയതി ദേവേശം ക്രിയായോഗഃ സ ഉച്യതേ
ദേവന്മാരുടെ നാഥനെ ഭക്തിപൂർവം ആരാധിക്കുന്നത് പ്രവർത്തിയുടെ മാർഗ്ഗം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
സ്തോത്രാദ്യൈഃ സ്തൌതി യോ വിഷ്ണും കര്മയോഗീ സ ഉച്യതേ
സ്തോത്രങ്ങളാലും മറ്റും വിഷ്ണുവിനെ പുകഴ്ത്തുന്നവനാണ് കര്മ്മയോഗി എന്ന് പറയുന്നത്.
പുഷ്പാദ്യൈശ്ചാര്ചനം വിഷ്ണോഃ ക്രിയായോഗ ഉദാഹൃതഃ
പൂക്കളും ഇത്തരത്തിലുള്ളവയുമുപയോഗിച്ച് വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നത് ക്രിയയോഗം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
സര്വപാപാനി നശ്യന്തി പൂര്വജന്മാര്ജിതാനി വൈ
മുൻജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ പോലും എല്ലാം നശിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനം ഹി മോക്ഷദം ജ്ഞേയം തദുപായം വദാമി തേ
ജ്ഞാനം മോക്ഷം നൽകുന്നതാണ്; അതിനെ നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
സമ്യഗ് വിചാരയേദ്ധീമാന്സദ്ഭിഃ ശാസ്ത്രാര്ഥകോവിദൈഃ
ശാസ്ത്രാർത്ഥം അറിയുന്ന സന്മാർഗ്ഗികളോടൊപ്പം ഒരു ജ്ഞാനി മനസ്സോടെ ആലോചിക്കണം.
അനിത്യാനി പരിത്യജ്യ നിത്യമേവ സമാശ്രയേത്
നശ്വരമായവയെ വിട്ട്, ശാശ്വതമായതിൽ എപ്പോഴും ആശ്രയം വേണം.
അവിരക്തോ ഭവേദ്യസ്തു സ സംസാരേ പ്രവര്തതേ
വിരക്തി ഇല്ലാത്തവൻ ലോകചക്രത്തിൽ തുടർന്നും അകപ്പെടുന്നു.
തസ്യ സംസാരവിച്ഛിത്തിഃ കദാചിന്നൈവ ജായതേ
അവനു ലോകചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല.
ശമാദിഗുണഹീനസ്യ ജ്ഞാനം നൈവ ച സിധ്യതി
ശമം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനു ജ്ഞാനം ലഭിക്കില്ല.
ഹരിധ്യാനപരോ നിത്യം മുമുക്ഷുരഭിധീയതേ
ഹരിയെ ധ്യാനിക്കുന്നതിൽ എപ്പോഴും ലീനനായവനാണ് മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എന്ന് പറയുന്നത്.
സര്വഗം ഭാവയേദ്വിഷ്ണും സര്വഭൂതദയാപരഃ
സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ച്, എല്ലാ ജീവികളോടും കാരുണ്യം പുലർത്തണം.
ഇതി ജാനാതി യോ വിപ്രതജ്ജ്ഞാനം യോഗജം വിദുഃ
ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവനാണ് യോഗത്തിൽ നിന്നുള്ള ജ്ഞാനം ഉള്ളവൻ എന്ന് ബ്രാഹ്മണനേ, പറയപ്പെടുന്നത്.
യോഗോ ജ്ഞാനം വിശുദ്ധം സ്യാത്തജ്ജ്ഞാനം മോക്ഷദം വിദുഃ
യോഗം ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനമാണ്; ആ ജ്ഞാനമാണ് മോക്ഷം നൽകുന്നതെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ദ്വേ ബ്രഹ്മണീ വേദിതവ്യേ ഇതി ചാഥര്വര്ണീ ശ്രുതിഃ
അഥർവണവേദം പറയുന്നു: 'രണ്ടു ബ്രഹ്മങ്ങൾ അറിയേണ്ടതാണ്'.
തയോരഭേദവിജ്ഞാനം യോഗ ഇത്യഭിധീയതേ
അവ രണ്ടിന്റെയും അദ്വൈതം തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് യോഗം എന്ന് പറയുന്നു.
അപരഃ പ്രോച്യതേ സദ്ഭിഃ പരമാത്മാ പരഃ സ്മൃതഃ
താഴ്ന്നത് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; ഉയർന്നത് പരമാത്മാവ് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അവ്യക്തഃ പരമഃ ശുദ്ധഃ പരിപൂര്ണ ഉദാഹൃതഃ
പരമാത്മാവ് അവ്യക്തനും ശുദ്ധനും പൂർണ്ണനുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ഭവേത്തദാ മുനിശ്രേഷ്ഠ പാശച്ഛേദോ ഽപരാത്മനഃ
ആ സമയത്ത്, മഹാനായ മുനിയേ, വേറിട്ട ആത്മാവിന്റെ ബന്ധങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
നൃണാം വിജ്ഞാനഭേദേന ഭേദവാനിവ ലക്ഷ്യതേ
മനുഷ്യരിൽ, അറിവിന്റെ വ്യത്യാസം കൊണ്ടു, വിഭജനം ഉണ്ടെന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ഗീയമാനം ച വേദാന്തൈസ്തസ്മാന്നാസ്തി പരം ദ്വിജ
വേദാന്തങ്ങളിൽ പാടുന്നതുപോലെ, അതിനപ്പുറം ഒന്നുമില്ല, ദ്വിജനേ.
കര്ത്തൃത്വം വാപി ഭോക്തൃത്വം നിര്ഗുണസ്യ പരാത്മനഃ
ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത പരമാത്മാവിന് ചെയ്യുന്നതോ അനുഭവിക്കുന്നതോ ഒന്നുമില്ല.
കിമപ്യന്യദ്യതോ നാസ്തി തജ്ജ്ഞേയം മുക്തിഹേതവേ
മുക്തിക്കായി അറിയേണ്ടത് അതേ ഒരേയൊന്നാണ്, മറ്റൊന്നുമില്ല.
തദ്വിചാരോദ്ഭവം ജ്ഞാനം പരം മോക്ഷസ്യ സാധനമ്
ആ അന്വേഷനം കൊണ്ടു ജനിക്കുന്ന ജ്ഞാനം മോക്ഷത്തിനുള്ള ഉത്തമ മാർഗമാണ്.