ദൃഷ്ട്വാന്യസ്യ ശ്രിയം പൂര്വം സതത്പോ ഽഹമസൂയയാ ഖിതഃ
മുമ്പ് മറ്റൊരാളുടെ ഐശ്വര്യം കണ്ടപ്പോൾ, എപ്പോഴും അസൂയകൊണ്ട് ഞാൻ വിഷമിച്ചു.
കായേന മനസാ വാചാ പരപീഡാമകാരിഷമ്തേന പാപേന ദഹ്യാമി ത്വഹമേകോ ഽതിദുഃഖിതഃ
ശരീരത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കിലൂടെ ഞാൻ മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിച്ചു; ആ പാപം കൊണ്ടു ഞാൻ മാത്രം കത്തുന്നു, അത്യന്തം ദുഃഖിതനാണ്.
ഏവം ബഹുവിധം ഗര്ഭസ്ഥോ ജന്തുര്വിലപ്യ സ്വയമേവ വാ
ഇങ്ങനെ, ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ജീവി പലവിധത്തിൽ വിലപിക്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ വാക്കിലൂടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഉള്ളിൽ തന്നെ.
യതസ്തന്മാതുഃ പ്രസൂതിസമയേ സതി ഗര്ഭസ്ഥോദേഹീ നാരദമുനേ വായുനാപരിപീഡിതോ മാതുശ്ചാപി ദുഃഖം കുര്വന്കര്മപാശേന ബലാദ്യോനിമാര്ഗാന്നിഷ്ക്രാമന്സകലയാതനാഭോഗമേകകാലഭവമനുഭവതി
ജനനസമയത്ത്, ഗർഭത്തിൽ കഴിയുന്ന ജീവൻ, വായുവിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ വേദന അനുഭവിച്ച് അമ്മയ്ക്കും വേദന ഉണ്ടാക്കുന്നു. കർമ്മത്തിന്റെ ബന്ധനത്തിൽപ്പെട്ട്, ബലാൽ ജനനമാർഗം വഴി പുറത്ത് വരേണ്ടി വരുന്നു. അപ്പോൾ, ഒരുപോലെ എല്ലാ വേദനകളും ഒരുമിച്ച് അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു.
തേനാതിക്ലേശേന യോനിയന്ത്രപൂഡിതോ ഗര്ഭാന്നിഷ്കാന്തോ നിഃസംജ്ഞതാം യാതി
ഇങ്ങനെ അതിയായ വേദന അനുഭവിച്ച്, ജനനയന്ത്രത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുമ്പോൾ അവൻ ബോധംകെട്ടുപോകുന്നു.
ബാഹ്യവായുസ്പര്ശസമനന്തരമേവ നഷ്ടസ്മൃതിപൂര്വാനുഭൂതാഖിലദുഃഖാനി വര്ത്തമാനാന്യപി ജ്ഞാനാഭാവദവിജ്ഞായാത്യന്തദുഃഖമനുഭവതി
പുറത്തുള്ള വായുവിനെ സ്പർശിച്ച ഉടനെ, മുമ്പ് അനുഭവിച്ച എല്ലാ വേദനകളും ഓർമ്മ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. എന്നാൽ, അറിവില്ലായ്മ കാരണം ഇപ്പോഴും അതിയായ വേദന അനുഭവിക്കുന്നു.
ഏവം ബാലത്വമാപന്നോ ജന്തുസ്തത്രാപി സ്വമലമൂത്രലിത്പദേഹ ആധ്യാത്മികാദിപീഡ്യമാനോ ഽപി വക്തുമശക്തക്ഷുത്തൃഷാപീഡിതോ രുദിതേ സതി സ്തനാദികം ദേയമിതി മന്വാനാഃ പ്രയതന്തേ
ഇങ്ങനെ ബാല്യത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ജീവൻ, സ്വന്തം മലവും മൂത്രവും പുരണ്ട ശരീരത്തിൽ, ഉള്ളിൽനിന്നും പുറത്തുനിന്നും വേദന അനുഭവിക്കുന്നു. സംസാരിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവൻ, വിശപ്പിലും ദാഹത്തിലും അലഞ്ഞ് കരയുമ്പോൾ, അവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ചുറ്റുമുള്ളവർ പാൽ മുതലായവ നൽകാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
ഏവമനേകം ദേഹഭോഗമന്യാധീനതയാനുഭൂയമാനോ ദംശാദിഷ്വപി നിവാരയിതുമശക്തഃ
ഇങ്ങനെ, അനേകം ശരീരവേദനകൾ മറ്റുള്ളവരുടെ സഹായത്തിൽ മാത്രം അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, കടി ചെയ്യുന്ന കീടുകളെയും മറ്റും തള്ളിക്കളയാൻ പോലും കഴിയുന്നില്ല.
ബാല്യഭാവമാസാദ്യ മാതാപിത്രോരുപാധ്യായസ്യ താഡനം സദാ പര്യടനശീലത്വം പാംശുഭസ്മപങ്കാദിഷുക്രീഡനം സദാ കലഹനിയതത്വാമ ശുചിത്വം ബഹുവ്യാപാരാഭാസകാര്യനിയതത്വം തദസംഭവ ആധ്യാത്മികദുഃഖമേവംവിധമനുഭവതി
ബാല്യാവസ്ഥയിൽ, അമ്മയുടെയും അച്ഛനുടെയും ഗുരുവിന്റെയും അടിയേറ്റം, എപ്പോഴും ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുക, പൊടി, ചാര, ചെളി മുതലായവയിൽ കളിക്കുക, നിരന്തരം വഴക്കിടൽ, അശുദ്ധത, പലതരം ജോലികൾ നിർബന്ധിതമായി ചെയ്യേണ്ടിവരിക, അവയെ ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയാത്തത്—ഇവയൊക്കെയും ഉള്ളിൽ വേദനയായി അനുഭവിക്കുന്നു.
സമൃദ്ധസ്യ കുടുമ്ബസ്യ കഥം ഭവതി വര്ത്തനമ്
സമ്പന്നമായ കുടുംബം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും എന്നതിൽ ആശങ്കയുണ്ട്.
അശ്വഃ പലായിതഃ കുത്ര ഗാവഃ കിം നാഗതാ മമ
കുതിര എവിടേക്ക് ഓടി പോയി? പശുക്കൾ എനിക്ക് എന്തുകൊണ്ട് തിരിച്ചെത്തിയില്ല?
അവിചാരാത്കൃഷിര്നഷ്ടാ പുത്രാ നിത്യം രുദന്തി ച
അലോചനയില്ലായ്മ കാരണം വിളകൾ നശിച്ചു; മക്കൾ എപ്പോഴും കരയുന്നു.
ന ലഭ്യതേ വര്ത്തനം ച രാജ ബാധാതിദുഃസഹാ
ജീവിക്കാൻ മാർഗം കിട്ടുന്നില്ല; രാജാവിന്റെ പീഡനം അതികഠിനമാണ്.
വ്യവസായാക്ഷമശ്ചാഹം പ്രാത്പാഃ പ്രാഘൂര്ണകാ അമീ
ഞാൻ വ്യവസായം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല; കൂട്ടുകാരൊക്കെയും സൌമ്യരും അശ്രദ്ധരുമാണ്.
ഏവമത്യന്തചിന്താകുലഃ സ്വദുഃഖാനി നിവാരയിതുമക്ഷമോ ധിഗ്വിധിം ഭാഗ്യഹീനം മാം കിമര്ഥം വിദധേ ഇതി ദൈവമാക്ഷിപതി
ഇങ്ങനെ, എപ്പോഴും വലിയ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി, സ്വന്തം ദു:ഖങ്ങൾ മാറ്റാൻ കഴിയാതെ, വിധിയെ ശപിച്ച്, 'എന്തിനാണ് വിധി എന്നെ ഭാഗ്യരഹിതനാക്കി സൃഷ്ടിച്ചത്?' എന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.
പ്രകംപമാനാവയവശ്വാസകാസാദിപീഡിതോ ലോലാവിലലോചനഃ ശ്ലേഷ്മണ്യാത്പകണ്ഠഃ പുത്രദാരാദിഭിര്ഭര്ത്സ്യമാനഃ കദാ മരണമുപയാമീതി ചിന്താകുലോ മയി മൃതേ സതി മദര്ജിതം ഗൃഹക്ഷേത്രാദികം വസ്തു പുത്രാദയഃ കഥം രക്ഷന്തി കസ്യ വാ ഭവിഷ്യതി
മദ്ധനേ പരൈരപഹൃതേ പുത്രാദീനാം കഥം വര്ത്തനം ഭവിഷ്യതീതി മമതാദുഃഖപരിപ്ലുതോ ഗാഢം നിഃശ്വസ്യ സ്വേന വയസാ കൃതാനി കര്മാണി പുനഃ പുനഃ സ്മരന് ക്ഷണേ വിസ്മരതി ച സംതതസ്ത്വാസന്നമരണോ
എന്റെ സമ്പത്ത് മറ്റുള്ളവർ കവർന്നാൽ, മക്കൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കും എന്ന ആശങ്കയിൽ, മമതാവേദനയിൽ മുങ്ങി, ആഴമായി ഉച്ച്ശ്വാസം വിട്ട്, ജീവിതത്തിൽ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തു മറന്ന്, മരണത്തോട് അടുത്ത് എത്തുന്നു.
വ്യാധിപീഡിതോ ഽന്തസ്താപാര്തഃ ക്ഷണം ശയ്യായാം ക്ഷണം മഞ്ചേ ച തതസ്തതഃ പര്യടന് ക്ഷുത്തൃടൂപരിപൂഡിതഃ കിഞ്ചിന്മാത്രമുദകം ദേഹീത്യതികാര്പണ്യേന യാചമാനസ്തത്രാപി ജ്വരാവിഷ്ടാനാമുദകം ന ശ്രേയസ്കരമിതി ബ്രുവതോ മനസാതിദ്വേഷം കുര്വന്മന്ദ ചൈതന്യോ ഭവതി
തതശ്ച ഹസ്തപാദാകര്ഷണേ ന തു ക്ഷമോ രുദ്രദ്ഭിബന്ധുജനൈര്വേഷ്ടിതോ വക്തുമക്ഷമഃ സ്വാര്ജിതധനാദികം കസ്യ ഭവിഷ്യതീതി ചിന്താപരോ ബാഷ്പാവിലവിലോചനഃ കണ്ഠേ വുരഘുരായമാണേ സതി ശരീരാന്നിഷ്ക്രാന്തപ്രാണോ യമദൂതൈര്ഭര്ത്സ്യമാനഃ പാശയന്ത്രിതോ നരകാദീന്പൂര്വവദശ്നുതേ
തഥൈവ ജീവിനഃ സര്വ ആകര്മപ്രക്ഷയാദ് ഭൃശമ്
ഇങ്ങനെ, എല്ലാ ജീവികളും കർമ്മം തീരുന്നതുവരെ അതിയായ വേദന അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അഭ്യസേത്പരമം ജ്ഞാനം ജ്ഞാനാന്മോക്ഷമവാന്പുയാത്
പരമജ്ഞാനം അഭ്യസിക്കണം; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
തസ്മാത്സംസാരമോക്ഷായ പരം ജ്ഞാനം സമഭ്യസേത്
അതുകൊണ്ട്, ജന്മമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ പരമജ്ഞാനം മനസ്സോടെ അഭ്യസിക്കണം.
ഹരിം ന സേവതേ യസ്തു കോ ഽന്യസ്തസ്മാദചേതനഃ
ഹരിയെ സേവിക്കാത്തവനേക്കാൾ അനാസക്തനും മനസ്സില്ലാത്തവനും ആരുണ്ട്?
ആസ്ഥിതേ കാമദേ വിഷ്ണോ നരാ യാന്തി ഹി യാതനാമ്
കാമസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവരും വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയില്ലാത്തവരും തീർച്ചയായും കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
സ്ഥിതേ ഽപി ജ്ഞാനരഹിതാഃ പച്യന്തേ നരകേഷ്വഹോ
ജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തവർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും നരകത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നു — അയ്യോ!
ശാശ്വതം ഭാവയന്ത്യജ്ഞാ മഹാമോഹസമാവൃതാഃ
വലിയ മായയിൽ ആകൃതരായ അജ്ഞാനികൾ ഈ ലോകം ശാശ്വതമാണെന്ന് കരുതുന്നു.
സംസാരച്ഛേദകം വിഷ്ണും ന ഭജേത്സോ ഽതിപാതകീ
ജന്മമരണചക്രം നശിപ്പിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിനെ ഭജിക്കാത്തവൻ മഹാപാപിയാണ്.
ഹരിധ്യാനപരോ വിപ്ര ചണ്ഡാലോ ഽപി മഹാസുഖീ
ഹരിയെ ധ്യാനിക്കുന്ന ചണ്ഡാളനും, ബ്രാഹ്മണാ, വലിയ സന്തോഷം നേടുന്നു.
ആത്മാനമാശ്വാസ്യ ഉത്പത്തേരനന്തരം സത്സംഗേന വിഷ്ണോശ്ചരിതശ്രവണേന ച വിശുദ്ധമനാ ഭൂത്വാ സത്കര്മാണി നിര്വര്ത്യ അഖിലജഗദന്തരാത്മനഃ സത്യജ്ഞാനാനന്ദമയസ്യ ശക്തിപ്രഭാവാനുഷ്ടിതവിഷ്ടപവര്ഗസ്യ ലക്ഷ്മീപതേര്നാരായണസ്യ സകലസുരാസുരയക്ഷഗന്ധര്വരാക്ഷസപന്ന ഗമുനികിന്നരസമൂഹാര്ചിതചരണകമലയുഗം ഭക്തിതഃ സമഭ്യര്ച്യ ദുഃസഹഃ സംസാരച്ഛേദസ്യകാരണഭൂതം വേദരഹസ്യോപനിഷദ്ഭിഃ പരിസ്ഫുടം സകലലോകപരായണം ഹൃദിനിധായ ദുഃഖതരമിമം സംസ്കാരാഗാരമതിക്രമിഷ്യാമീതി മനസി ഭവയതി
താനെത്തന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, ജനനത്തിനുശേഷം സത്സംഗവും വിഷ്ണുവിന്റെ കഥകൾ കേൾക്കുന്നതും കൊണ്ട് മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച്, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു, സകല ലോകങ്ങളുടെയും അന്തര്യാമിയായ സത്യം, ജ്ഞാനം, ആനന്ദം നിറഞ്ഞ, ശക്തിയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ ലോകങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്ന, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പാമ്പുകൾ, മുനികൾ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ലക്ഷ്മിപതിയായ നാരായണന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്, സഹിക്കാനാവാത്ത സംസാരബന്ധം മുറിക്കാൻ വേദരഹസ്യമായ ഉപനിഷത്തുകൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച്, ഈ വലിയ ദുഃഖമുള്ള സംസ്കാരങ്ങളുടെ ആലയം താണ്ടി കടക്കാമെന്നു മനസ്സിൽ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു.
തതസ്തു തരുണഭാവേന ധനാര്ജനമര്ജിതസ്യ രക്ഷണം തസ്യ നാശവ്യയാദിഷു ചാത്യന്തദുഃഖിതാ മായയാ മോഹിതാഃ കാമക്രോധാദിദുഷ്ടമനസാഃ സദാസൂയാപരായണാഃ പരസ്വപരസ്ത്രീഹരണോപായപരായണാഃ പുത്രമിത്രകലത്രാദിഭരണോപായചിന്താപരായണാ വൃഥാഹങ്കാരദൂഷിതാഃ പുത്രാദിഷു വ്യാധ്യാദി പീഡിതേഷു സത്സു സര്വവ്യാത്പിം പരിത്യജ്യ രോഗാദിഭിഃ ക്ലേശിതാനാം സമീപേ സ്വയമാധ്യാത്മികദുഃഖേന പരിപ്ലുതാ വക്ഷ്യമാണപ്രകാരേണ ചിതാമശ്നുവതേ
പിന്നീട് യൗവനത്തിൽ, ധനം സമ്പാദിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും അതിന്റെ നഷ്ടം സഹിക്കാനും വലിയ വേദന അനുഭവിക്കുന്നു. മായയിൽ ആകൃഷ്ടരായി, ആസക്തിയും കോപവും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, എപ്പോഴും അസൂയയിൽ മുങ്ങി, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തും ഭാര്യയും കൈവശപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ച്, മകനും സുഹൃത്തും ഭാര്യയും എന്നിവരെ പോഷിക്കാൻ ചിന്തിച്ച്, വ്യർത്ഥമായ അഹങ്കാരത്തിൽ മുങ്ങി, മക്കളും മറ്റുള്ളവരും രോഗത്തിൽ പെടുമ്പോൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വയം ഉള്ളിൽ വേദന അനുഭവിച്ച്, പിന്നീട് ചിതയിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.
ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും വിറയച്ച്, ശ്വാസം മുട്ടിയും ചുമയും പിടിച്ചും, കണ്ണുകൾ മങ്ങിയും അശാന്തമായി, കഫം കണത്തിൽ കെട്ടി, മകനും ഭാര്യയും മറ്റുള്ളവരും ശപിച്ച്, 'എപ്പോഴാണ് മരണം വരിക?' എന്ന ചിന്തയിൽ അലഞ്ഞ്, 'എനിക്ക് ശേഷം ഞാൻ സമ്പാദിച്ച വീടും നിലവും സ്വത്തും മക്കൾ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കും? ആരുടെ കൈയിലാകും?' എന്നതിൽ വിഷമിക്കുന്നു.
രോഗത്തിൽ വേദനിച്ചു, ഉള്ളിൽ കത്തിയ്ക്കുന്ന വേദനയോടെ, ഒരിക്കൽ കിടക്കയിൽ, മറ്റൊരിക്കൽ കട്ടിലിൽ മാറി മാറി കിടന്ന്, വിശപ്പും ദാഹവും സഹിക്കാതെ, കുറച്ച് വെള്ളം പോലും യാചിച്ച്, അതികഷ്ടത്തിൽ, പനി ബാധിച്ചവരിൽ നിന്ന് 'വെള്ളം കൊടുക്കുന്നത് നല്ലതല്ല' എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ മനസ്സിൽ അതിയായ വെറുപ്പ് തോന്നി, ബുദ്ധി മങ്ങുന്നു.
പിന്നീട്, കൈകാലുകൾ നീക്കാൻ കഴിയാതെ, ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും ചുറ്റി കരയുമ്പോൾ, സംസാരിക്കാൻ കഴിയാതെ, സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് ആരുടെ കൈയിലാകും എന്ന ചിന്തയിൽ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീർവിട്ട്, കണത്തിൽ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ജീവൻ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുമ്പോൾ, യമദൂതന്മാർ പിടിച്ച് കെട്ടി, പാശം ഇടിച്ച്, നരകാദികളിലെ വേദനകൾ വീണ്ടും അനുഭവിക്കുന്നു.