ഏതേനൈവ കൃതാര്ഥോ ഽസ്മി ജനാര്ദന ജഗദ്ധരോ
'ഇതുകൊണ്ടു തന്നെ ഞാൻ തൃപ്തനായി, ജനാർദ്ദനാ, ലോകം ചുമക്കുന്നവനേ.'
തത്പദേ പരമം യാന്നി തേ ദൃഷ്ട്വാ കിഷുനാച്യുത
'അച്യുതാ, നിന്നെ ദർശിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ആ പരമപദത്തേക്കാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.'
മദൃര്ശനം ഹി വിഫലം ന കദാചിദ്ഭവിഷ്യതി
'എന്റെ ദർശനം ഒരിക്കലും ഫലഹീനമാവില്ല.'
തദേവ പാലയിഷ്യാമി മജ്ജനോ നാനൃതം വദേത്
'അത് ഞാൻ ഉറപ്പായി പാലിക്കും; എന്റെ ജനങ്ങൾ ഒരുപോലും അസത്യമൊന്നും പറയാറില്ല.'
സമസ്തഗുണസംയുക്തോ ദീര്ഘജീവീ സ്വരുപവാന്
എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞു, ദീർഘായുസ്സും സ്വരൂപവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
മയി തുഷ്ടേ മുനിശ്രേഷ്ഠ കിമസാധ്യം ജഗത്രയേ
മഹാമുനിയേ, ഞാൻ സന്തോഷിച്ചാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അസാധ്യമായത് ഒന്നുമില്ലല്ലോ?
അന്തര്ദധേ മൃകണ്ഡുശ്ച തപസഃ സമവര്തത
മൃകണ്ടു അപ്രത്യക്ഷനായി, തപസ്സിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.
കിം ചകാര ച തദ്ബ്രുഹി ഹരിര്ഭാര്ഗവവംശജഃ
ഭൃഗുവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഹരി പിന്നെ എന്ത് ചെയ്തു എന്നു പറയൂ.
അപശ്യദ്വൈഷ്ണവീം മായാം ചിരഞ്ജീവ്യസ്യ സംപ്ലവേ
ദീർഘായുസ്സുള്ളവന്റെ പ്രളയത്തിൽ, വൈഷ്ണവമായ മായയെ അവൻ കണ്ടു.
വിഷ്ണുഭക്തിസമായുക്താം മാര്കുണ്ഡേയമുനിം പ്രതി
വിഷ്ണുഭക്തി നിറഞ്ഞതും മാർകണ്ടേയമുനിയിലേക്കു ദിശയാക്കിയതുമായതായിരുന്നു.
ഗാര്ഹസ്ഥ്യമകരോദ്ധൃഷ്ടഃ ശാന്തോ ദാന്തഃ കൃതാര്ഥകഃ
അവൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ശാന്തനും സ്വയം നിയന്ത്രിതനും പരിപൂർണ്ണനുമായി ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിച്ചു.
മനസാ വചസാ ചാപി ദേഹേന ച പതിവ്രതാ
മനസ്സിലും വാക്കിലും ശരീരത്തിലും ഭർത്താവിനോടു പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ ആയിരുന്നു അവൾ.
രുഷുവേ ദശമാസാന്തേ പുത്രം തേജസ്വിനാം പരമ്
പത്ത് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ അത്യുജ്വലമായ ഒരു മകനു ജന്മം നൽകി.
ജാതകം കാരയാമാസ മങ്ഗലം വിധിപൂര്വകമ്
ജനനശാന്തി ശുഭമായി, വിധിപ്രകാരം അവർ നടത്തി.
തതസ്തു പഞ്ചമേ വര്ഷേ ഉപനീയ മുദാന്വിതഃ
അതിനുശേഷം അഞ്ചാം വയസ്സിൽ, സന്തോഷത്തോടെ അവനെ ഉപനയനം ചെയ്തു.
നമസ്കാര്യാ ദ്വിജാഃ പുത്ര സദാദൃഷ്ടാ വിധാനതഃ
മകനേ, ദ്വിജന്മാരെ എപ്പോഴും വിധിപ്രകാരം ആദരപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കണം.
വൈദികം കര്മ തര്തവ്യം വേദാധ്യയനപൂര്വകമ്
വേദപാഠത്തിന് ശേഷം, വൈദികകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
നിഷിദ്ധം വര്ജനീയം സ്യാദൃഷ്ടസംഭാഷണാദികമ്
നിഷിദ്ധമായ കാര്യങ്ങൾ, തെറ്റായ സംസാരവും മറ്റും ഒഴിവാക്കണം.
ന ദ്വേഷഃ കസ്യചിത്കാര്യഃ സര്വേഷാം ഹിതമാചരേത്
ആർക്കും വിരോധം കാണിക്കരുത്; എല്ലാവർക്കും ഉപകാരമാകുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യണം.
ഏവം പിത്രാ സമാദിഷ്ടോ മാര്കണ്ഡേയോ മുനീശ്വരഃ
ഇങ്ങനെ പിതാവിൽ നിന്ന് ഉപദേശങ്ങൾ ലഭിച്ചവനാണ് മാർകണ്ടേയമഹർഷി.
മാര്കണ്ഡേയോ മഹാഭാഗോ ദയാവാന്ധര്മവത്സലഃ
മാർകണ്ടേയൻ വലിയ ഭാഗ്യശാലിയും, കരുണയുള്ളവനും ധർമ്മത്തിൽ പ്രിയമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
വശീം ശാന്തോ മഹാജ്ഞാനീ സര്വതത്ത്വാര്ഥകോവിദഃ
അവൻ ആത്മനിയന്ത്രിതനും ശാന്തനും മഹാജ്ഞാനിയും എല്ലാതത്വങ്ങളുടെയും അർത്ഥം അറിയുന്നവനുമായിരുന്നു.
ആരാധിതോ ജഗന്നാഥോ മാക്രണ്ഡേയേന ധീമതാ
ലോകത്തിന്റെ നാഥനായ ഭഗവാനെ, ധീരനായ മാർകണ്ടേയൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
മാര്കണ്ഡേയോ മുനിസ്തസ്മാന്നാരായണ ഇതി സ്മൃതഃ
അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ആ മഹർഷിയായ മാർകണ്ടേയൻ നാരായണൻ എന്ന പേരിൽ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ജഗത്യേകാര്ണവീഭൂതേ സ്വപ്രഭാവം ജനാര്ദ്ദനഃ
ലോകം ഒറ്റ സമുദ്രമായി മാറിയപ്പോൾ, ജനാർദ്ദനൻ തന്റെ മഹത്വം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
മൃകണ്ഡുതനയോ ധീമാന്വിഷ്ണുഭക്തിസമന്വിതഃ
മൃകണ്ടുവിന്റെ പുത്രനായ ബുദ്ധിമാൻ, വിഷ്ണുവിൽ അഗാധമായ ഭക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു.
മാര്കണ്ഡേയഃ സ്ഥിതസ്താവദ്യാവച്ഛേതേ ഹരിഃ സ്വയമ്
ഹരിയ്ക്കു വിശ്രമം ആയിരിക്കുമ്പോൾ, മാർകണ്ടേയൻ അവിടെ തന്നെ തുടരുകയായിരുന്നു.
ദശഭിഃ പഞ്ചഭിശ്ചൈവ നിമേഷൈഃ പരികീര്തിതാ
പത്ത് കൂടെ അഞ്ച് കണ്ണിറുക്കുകൾ ചേർന്നതാണ് അതിന്റെ അളവെന്ന് പറയുന്നു.
തത്രിംശതോ ക്ഷണോ ജ്ഞേയസ്തൈഃ പങ്ഭര്ഘടികാ സ്മൃതാ
അത്തരം മുപ്പത് നിമിഷങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ഘടിക എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ത്രിംശദ്ദിനേര്ഭവേന്യാസഃ പക്ഷദ്വിതയസംയുതഃ
മുപ്പത് ദിവസങ്ങൾ, രണ്ട് പക്ഷങ്ങൾ ചേർന്ന് ഒരു മാസം ആകുന്നു.