അയാജ്യയാജകം ചൈവ നാലപേത്സര്വദാ വ്രതീ
വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ യജ്ഞം ചെയ്യാത്തവനോടോ, തെറ്റായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനോടോ ഒരിക്കലും സംസാരിക്കരുത്.
ഭിഷജം കാവ്യകര്ത്താരം ദേവദ്വിജവിരോധിനമ്
വൈദ്യനോടോ, കവിയോടോ, ദേവന്മാരെയും ദ്വിജന്മാരെയും എതിര്ക്കുന്നവനോടോ സംസാരിക്കരുത്.
വ്രതോപവാസനിരതോ വാങ്മാത്രേണാപി നാര്ചയേത്
വ്രതങ്ങളിലും ഉപവാസങ്ങളിലും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവൻ അത്തരക്കാരെ വാക്കിനാലും ആദരിക്കരുത്.
ഉപവാസപരോ ഭൂത്വാ പരാം സിദ്ധിമവാന്പുയാത്
ഉപവാസത്തിൽ ഭക്തിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ പരമമായ സിദ്ധിയും ശുദ്ധിയും നേടുന്നു.
നാസ്തു വിഷ്ണുസമം ദൈവം തപോ നാനശനാത്പരമ്
വിഷ്ണുവിനോട് തുല്യമായ ദൈവമില്ല, ഉപവാസത്തേക്കാൾ വലിയ തപസ്സുമില്ല.
നാസ്തി ജ്ഞാനസമോ ലാഭോ ലാഭോ ന ച ധര്മ സമഃ പിതാ
ജ്ഞാനത്തോട് തുല്യമായ ലാഭമില്ല, ധർമ്മത്തേക്കാൾ വലിയ ലാഭവുമില്ല, ധർമ്മം പോലെയുള്ള പിതാവുമില്ല.
അത്രാപ്യുദാഹരന്തീമമിതിഹാസം പുരാതനമ്
ഇവിടെയും പുരാതനമായ ഒരു കഥ അവർ ഉദാഹരിക്കുന്നു.
പുരാ ഹിഗാലവോ നാമ മുനിഃ സത്യപരായണഃ
പഴയകാലത്ത് ഗാലവൻ എന്ന സത്യനിഷ്ഠനായ ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബഹുവൃക്ഷസമാകീര്ണേ ഗജഭല്ലുനിഷേവിതേ
അവൻ അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞു, ആനകളും മാൻകളുമെത്തുന്ന ഒരു സ്ഥലത്ത് താമസിച്ചു.
കന്ദമൂലഫലൈഃ പൂര്ണേ മുനിവൃന്ദനിഷേദിതേ
അവിടെ കിഴങ്ങുകളും മൂലകളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്നു, മുനിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവിടെ വസിച്ചു.
തസ്യാഭവദ്ഭദ്രശീല ഇതി ഖ്യാതഃ സുതോ വശീ
അവനു ഭദ്രശീലൻ എന്ന, സ്വയം നിയന്ത്രണം പുലർത്തുന്ന, പ്രശസ്തനായ ഒരു മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബാലക്രാഡനകാലേ ഽപി ഭദ്രശീലോ മഹാമതിഃ
കുഞ്ഞ് കളിക്കുമ്പോഴും, ഭദ്രശീലൻ മഹത്തായ ബുദ്ധിയോടെ,
വയസ്യാന്ബോധയേച്ചാപി വിഷ്ണുഃ പൂജ്യോ നരൈഃ സദാ
സുഹൃത്തുക്കളോട് വിഷ്ണുവിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കണം എന്ന് ഉപദേശിച്ചു.
ഏവം തേ ബോധിതാസ്തേന ശിശവോ ഽപി മുനീശ്വര
ഇങ്ങനെ, മുനിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവൻ കുട്ടികളായിരുന്നവരെയും ഉപദേശിച്ചു.
അര്ചയന്തി മഹാഭാഗാ വിഷ്ണുഭക്തിപരായണാഃ
വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ നിരതരായ ആ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
സര്വേഷാം ജഗതാം സ്വസ്തി ഭൂയാദിത്യബ്രവീദിദമ്
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ലോകങ്ങളൊക്കെയും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
ഏകാദശീതി സംകല്പ്യവ്രതം യച്ഛതി കേശവേ
അവൻ ഏകാദശി വ്രതം ആചരിച്ച് അതു കേശവനു സമർപ്പിച്ചു.
അപൃച്ഛദ്വിസ്മയാവിഷ്ടഃ സമാലിങ്ഗ്യ തപോനിധിഃ
ആശ്ചര്യത്തോടെ, തപസ്സിന്റെ നിധി അവനെ അണച്ചു പിടിച്ച് ചോദിച്ചു.
ചരിതം മങ്ഗലം യത്തേ യോഗിനാമപി ദുര്ലഭമ്
നിന്റെ ജീവിതം അത്യന്തം ശുഭകരവും യോഗിമാര്ക്കും അപൂർവവുമാണ്.
നിര്ദ്ധന്ദ്വോ നിര്മമഃ ശാന്തോ ഹരിധ്യാനപരായാണഃ
നീ ദ്വന്ദങ്ങൾക്കതീതനും സ്വാർത്ഥതയില്ലാത്തവനും സമാധാനമുള്ളവനും ഹരിയെ ധ്യാനിക്കുന്നതിൽ മുഴുകിയവനും ആണല്ലോ.
വിനാപി മഹതാം സേവാം ഹരിഭക്തിര്ഹി ദുര്ലഭാ
മഹാത്മാക്കളെ സേവിക്കാതിരുന്നാലും ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ലഭിക്കാൻ അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
പ്രവര്ത്തതേ മതിര്വത്സ കഥം തേ ഽലൌകികീ കൃതിഃ
കുഞ്ഞേ, ഈ അത്ഭുതകരമായ മനസ്സുറപ്പ് നിനക്കെങ്ങനെയാണ് ഉണർന്നത്?
ജായതേ ഭഗവദ്ഭക്തിസ്തദഹം വിസ്മയം ഗതഃ
ഭഗവാനിലേക്കുള്ള ഭക്തി ജനിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
ഭദ്രശീലോ മുനിശ്രേഷ്ഠഃ പിത്രൈവം സുവികല്പിതൈഃ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭദ്രശീലൻ അപ്പനോടു ഇങ്ങനെ സൂക്ഷ്മമായി ചോദിച്ചു.
സ്വാനഭ്രുതം യഥാവ്രതം സര്വം പിത്രേ ന്യവേദയത്
താൻ ചെയ്ത എല്ലാ വ്രതങ്ങളും അതുപോലെ അപ്പനോട് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ജാതിസ്മരത്വാജ്ജാനാമി യമേന പരിഭാഷിതമ്
ജന്മസ്മരണയാൽ യമൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം.
ഉവാച പ്രീതിമാപന്നോ ഭദ്രശീലം മഹാമതിമ്
സന്തോഷത്തോടെ മഹാമതിയായ ഭദ്രശീലനോട് അപ്പൻ പറഞ്ഞു.
കസ്യ വാ കേന വാ ഹേതോസ്തത്സര്വം വക്തുമര്ഹസി
ഇതെല്ലാം ആരുടെയോ എന്തിനെയോ കാരണത്താലോ സംഭവിച്ചതാണോ എന്ന് നീ വിശദമായി പറയണം.
ധര്മകീര്തിരിതി ഖ്യാതോ ദത്താത്രഘേയേണ ശാസിതഃ
ധർമ്മകീർത്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ ദത്താത്രേയന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു.
അധര്മാശ്ച തഥാ ധര്മാ മയാ തു ബഹവഃ കൃതാഃ
അധർമ്മവും ധർമ്മവും ഞാൻ അനേകം തവണ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.