മോക്ഷഭാഗീ ഭവേന്നൃനം നാത്രകാര്യാ വിചാരണാ
അവന് മോക്ഷം പ്രാപിക്കും; മനുഷ്യന് ഇതില് സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.
നരകസ്ഥാന്പിതൄന്സര്വാന്സ്വര്ഗം നയതി വൈ തദാ
നരകത്തില് കഴിയുന്ന എല്ലാ പിതാക്കന്മാരെയും അവന് സ്വര്ഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ഭൂമിരേണുപ്രമാണാബ്ദം ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാതിഗഃ
ഭൂമിയിലെ പൊടിയുടെ എണ്ണമത്ര വര്ഷങ്ങള് ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ശിവനെയും മറികടക്കുന്നു.
ഭേരീശങ്ഖാദിനിര്ഘോഷൈര്ഗീതവാദിത്രനിഃസ്വനൈഃ
മൃദംഗം, ശംഖം മുതലായ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തോടും പാട്ടും സംഗീതവും കൂടെ.
സര്വസൌഖ്യാന്യവാപ്യേഹ സര്വധര്മപരായണഃ
ഇഹലോകത്ത് എല്ലാ സുഖങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, എല്ലാ ധര്മങ്ങളിലും അര്പ്പിതനായി.
സ്വര്ഗസ്ഥിതാന്മോക്ഷയിത്വാ സ്വയം ജ്ഞാനീ ച മോഹിനി
സ്വര്ഗ്ഗത്തില് കഴിയുന്നവരെ മോചിപ്പിച്ച്, അവന് സ്വയം ജ്ഞാനിയാകുന്നു, മോഹിനി.
പരം വൈരാഗ്യമാപന്നഃ പരം ബ്രഹ്മാധി ഗച്ഛതി
പരമമായ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചവന് പരബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
ത്രിഭാഗഹീനം ഗോചര്മ മാനമാഹ വിധിഃ സ്വയമ്
മൂന്നു ഭാഗം കുറവുള്ള പശുവിന്റെ ചർമ്മം അളവായി സ്വീകരിക്കാമെന്ന് നിയമം പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവപ്രീത്യേ ദുര്ഗായാ ഭാസ്കരസ്യ ച
ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും ശിവനുമുള്ള സന്തോഷത്തിനും, ദുർഗ്ഗയ്ക്കും സൂര്യനുമുമാണ്.
തപോവ്രതേഷു പുണ്യേഷു യത്ഫലം പരികീര്തിതമ്
തപസ്സിലും വ്രതങ്ങളിലും പുണ്യകൃത്യങ്ങളിലും പറയുന്ന എല്ലാ ഫലവും.
സൂര്യകോടിപ്രതീകാശേ വിമാനേ വൈഷ്ണവേ പുരേ
പത്ത് കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു ദിവ്യവിമാനത്തിൽ, വിഷ്ണുവിന്റെ നഗരത്തിനകത്ത്,
ഭൂമിരേണ്വബ്ദസംഖ്യാകം കാലം സ്ഥിത്വാ ച തത്ര സഃ
ഭൂമിയിലെ പൊടി കണങ്ങൾക്കും സമുദ്രത്തിലെ ജലബിന്ദുക്കൾക്കും തുല്യമായ കാലം അവിടെ അവൻ താമസിക്കും.
അക്ഷയായാം തു യോ ദേവി സ്വര്ണം ഷോഡശമാസികമ്
ക്ഷയമില്ലാത്ത ലോകത്തിൽ, ദേവി, ആരെങ്കിലും പതിനാറ് മാസം സ്വർണം ദാനം ചെയ്താൽ—
അന്നദാനാദ്വിഷ്ണുലോകം ശൈവം വൈ തിലദാനതഃ
അന്നം ദാനം ചെയ്താൽ വിഷ്ണുലോകം ലഭിക്കും; എള്ള് ദാനം ചെയ്താൽ ശിവലോകം ലഭിക്കും.
ഗാന്ധര്വം സ്വര്ണവാസോഭിഃ കീര്തിം കന്യാപ്രദാനതഃ
സ്വർണവസ്ത്രങ്ങൾ ദാനം ചെയ്താൽ ഗന്ധർവലോകം ലഭിക്കും; ഒരു പെൺകുട്ടിയെ ദാനം ചെയ്താൽ പ്രശസ്തി ലഭിക്കും.
ഗംമാതീരേ നരോ യസ്തു നാനാവൃക്ഷൈഃ സമന്വിതമ്
യാരെങ്കിലും നദീതീരത്ത് പലതരം വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു തോട്ടം സ്ഥാപിച്ചാൽ—
കദലീനാരികേരൈശ്ച കപിത്ഥാശോകചംപകൈഃ
വാഴ, തേങ്ങ, കപ്പിത്ത, അശോകം, ചമ്പകവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവയോടെ,
ആമ്രൈസ്താലൈര്നാഗരങ്ഗൈര്വൃക്ഷൈരന്യൈശ്ച സംയുതമ്
മാവു, താള, നാഗരംഗം, മറ്റ് പലതരം വൃക്ഷങ്ങളുമൊക്കെയും ചേർത്ത്,
നിചിതം കാരയിത്വൈവമാവാസം പുഷ്പശോഭിതമ്
പുഷ്പങ്ങളാൽ ഭംഗിയാർന്ന ഒരു വാസസ്ഥലം അങ്ങനെ നിർമ്മിച്ച്,
പ്രയച്ഛതി തഥാ ഭക്ത്യാ സര്വാര്ഥം പരികല്പ്യ ച
അത് എല്ലാ ഉദ്ദേശങ്ങളും മനസ്സിലാക്കി ഭക്തിയോടെ സമർപ്പിച്ചാൽ,
യാവന്തി തേഷാം വൃക്ഷാണാം പുഷ്പമൂലഫലാനി ച
അവിടെ ഉള്ള ഓരോ വൃക്ഷത്തിന്റെ പൂക്കും വേറും പഴവും എത്രയാണോ,
താവത്കല്പസഹസ്രാണി തേഷാം ലോകേഷു സംസ്ഥിതിഃ
അവയുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ ആയിരക്കണക്കിന് കല്പങ്ങൾ അവൻ ആ ലോകങ്ങളിൽ താമസിക്കും.
യച്ഛ്രുതം ത്വന്മുഖാംഭോജാദ്ഗാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ്
നിന്റെ കമലനേത്രങ്ങളിലൂടെ ഞാൻ കേട്ട ഭൂമിയുടെ അതുല്യ മഹത്വം,
യസ്യാഃ സംദര്ശനാദീനാമീദൃശം പുണ്യമീരിതമ്
അത് കാണുന്നതിലൂടെയും മറ്റും ലഭിക്കുന്ന ഈ മഹത്തായ പുണ്യം,
തഥാ കഥയവിപ്രേന്ദ്ര ഭക്താഹം തവ സര്വദാ
അതിനാൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നിന്റെ ഭക്തനാണ്; ദയവായി ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിശദാംശങ്ങൾ പറയൂ.
വേദാഗമാനാം തത്ത്വജ്ഞഃ സ്മയമാന ഉവാച ഹ
വേദങ്ങളും ആഗമങ്ങളും നന്നായി അറിയുന്നവൻ, സ്നേഹത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഗുഡധേനുവിധാനം ച യഥാ ശാസ്ത്രേ പ്രകീര്തിതമ്
ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ശർക്കരയിൽ നിന്നുള്ള പശുവിന്റെ നിർവഹണരീതി,
ഗോമയേനോപലിപ്തായാം കുശാനാസ്തീര്യ യത്നതഃ
പശുവിന്റെ ചാണകത്താൽ ലിപ്തമാക്കിയ സ്ഥലത്ത്, കുശത്തിണി സൂക്ഷ്മമായി വിരിച്ചിട്ട്,
ഉത്തമാ ഗുഡധേനുസ്തു ചതുര്ഭാരൈഃ പ്രകീര്തിതാ
നല്ലതായ ഗുഡധേനു നാലു ഭാരമുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു.
അര്ദ്ധഭാരേണ വത്സഃ സ്യാത്കനിഷ്ഠാ ഭാരകേണ തു
കിടാവിന് അരഭാരമാണ്, ഏറ്റവും ചെറുതിന് ചെറിയ ഭാരമേ ഉള്ളൂ.