മന്ദരേ പര്വതശ്രേഷ്ഠേ ഹരിവാസരഭോജനമ്
മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പർവ്വതത്തിൽ, ഹരിയുടെ ദിവസത്തെ ഭക്ഷണം,
ക്ഷുദ്രശാസ്ത്രോപദേശേന ലോലുപേന വരാനനേ
ലോഭിയായവൻ ചെറുതായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചതിലൂടെ, സുന്ദരിയേ,
ന ശങ്ഖേന പിബേത്തോയം ന ഹന്യാത്കൂര്മസൂകരൌ
ശംഖം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം കുടിക്കരുത്, ആമയെയും പന്നിയെയും കൊല്ലരുത്.
അഗമ്യാഗമനേ ദേവി അഭക്ഷ്യസ്യ ച ഭക്ഷണേ
ദേവി, നിരോധിത സ്ത്രീകളെ സമീപിക്കുകയും, കഴിക്കരുതാത്തത് കഴിക്കയും ചെയ്യുന്നത്—
ജാനന്നപി കഥം ദേവി ഭോക്ഷ്യേ ഽഹം ഹരിവാസരേ
ദേവി, അറിയുമ്പോഴും, ഹരിയുടെ വിശേഷദിനത്തിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനാകും?
അഭക്ഷ്യേണ സമഃ പ്രോക്തഃ കിം പുനശ്ചാത്തനക്രിയാ
കഴിക്കരുതാത്തത് കഴിക്കുന്നത് വലിയ പാപം ആണെന്ന് പറയുന്നു; അതിൽ കൂടി മനസ്സോടെ കഴിക്കുന്നതെന്ത് പറയണം?
മൂലം ഫലം പയസ്തോയമുപഭോജ്യം മുനീശ്വരൈഃ
മൂലങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പാൽ, വെള്ളം എന്നിവ മഹർഷിമാർക്ക് അനുയോജ്യമായ ആഹാരങ്ങളാണ്.
ജ്വരിണാം ലങ്ഘനം ശസ്തം ധാര്മികാണാമുപോഷണമ്
ജ്വരം ഉള്ളവർക്ക് ഉപവാസം ഉത്തമം; ധാർമ്മികർക്ക് നിരാഹാരം അനുകൂലമാണ്.
ജ്വരമധ്യേ കൃതം പഥ്യം നിധനായ പ്രകല്പതേ
ജ്വരകാലത്ത് അനുയോജ്യമായതും, അതിനിടയിൽ എടുത്താൽ, അതു നാശത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
മാഗ്രഹം കുരു വാമോരു വ്രതഭങ്ഗോ ഭവേന്മമ
നിന്റെ ആവശ്യം ഞാൻ അംഗീകരിക്കരുത്, സുന്ദരിയായവളേ; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ എന്റെ വ്രതം ഭംഗപ്പെടും.
ന ചാന്യദ്രോചതേ രാജന്വിനാ വൈ ഭോജനം തവ
രാജാവേ, നിന്റെ ഭക്ഷണം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ന ച വേദേഷു ദൃഷ്ടോ ഽയമുപവാസോ ഹരേര്ദിനേ
ഹരിയുടെ ദിനത്തിൽ ഉപവാസം വേണമെന്നത് വേദങ്ങളിൽ കാണുന്നില്ല.
വേദബാഹ്യ കഥം ധര്മം ഭവാംശ്ചരിതുമിച്ഛതി
വേദത്തിന് പുറത്തുള്ള ധർമ്മം നീ എങ്ങനെ ആചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
ഉവാച മാനസേ ക്രുദ്ധഃ പ്രഹസന്നിവ ഭൂപതേ
ഭൂപതേ, മനസ്സിൽ കോപത്തോടെ, എന്നാൽ പുഞ്ചിരിയോടെ അവൻ പറഞ്ഞു.
യജ്ഞകര്മക്രിയാ വേദഃ സ്മൃതിര്വേദോ ഗൃഹാശ്രമേ
യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ വേദത്തിൽ നിന്നാണ്; ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ സ്മൃതി തന്നെയാണ് വേദം.
പുരാണപുംരുഷാജ്ജാതം യഥേദം ജഗദദ്ഭുതമ്
പുരാണത്തിലെ ആദിപുരുഷനിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ഈ അത്ഭുതമായ ലോകം ഉദിച്ചുവോ, അതുപോലെ—
വേദാര്ഥാദധികം മന്യേ പുരാണാര്ഥം വരാനനേ
സുന്ദരമുഖിയായവളേ, വേദാർത്ഥത്തേക്കാൾ പുരാണാർത്ഥം വലിയതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ബിഭേത്യല്പശ്രുതാദ്വേദോ മാമയം പ്രഹരിഷ്യതി
കുറഞ്ഞ അറിവുള്ളവരെ വേദം ഭയപ്പെടുന്നു; അതു എന്നെ ശിക്ഷിക്കാം.
തിഥിവൃദ്ധിക്ഷയോ വാപി പര്വഗ്രഹവിനിര്ണയഃ
തിഥികളുടെ വർദ്ധനയും കുറയലും, ഉത്സവങ്ങൾക്കും ഗ്രഹയോഗങ്ങൾക്കും തീരുമാനവും—
യന്ന ദൃഷ്ടം ഹി വേദേഷു തത്സര്വം ലക്ഷ്യതേ സ്മൃതൌ
വേദങ്ങളിൽ കാണാത്തതെല്ലാം സ്മൃതിയിൽ കാണാം.
പ്രായശ്ചിത്തം തു ഹത്യായാമാതുരസ്യൌഷധം പ്രിയേ
പ്രിയേ, കൊലപാതകത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുന്നത് രോഗിക്ക് മരുന്ന് നൽകുന്നതുപോലെയാണ്.
യദ്വേദൈര്ഗീയതേ സുഭ്രു ഉപാങ്ഗൈര്യത്പ്രഗീയതേ
സുന്ദരഭ്രുവാളേ, വേദങ്ങളിൽ പാടുന്നതും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നതുമാണ് അതു.
രടന്തീഹ പുരാണാനി ഭൂയോ ഭൂയോ വരാനനേ
മനോഹരമുഖിയേ, അവൾ ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും പുരാണങ്ങൾ ജപിക്കുന്നു.
പുരാണമന്യഥാ മത്വാ തിര്യഗ്യോനിമവാപ്നുയാത്
പുരാണം വ്യത്യസ്തമായി കരുതുന്നവൻ മൃഗജന്മം പ്രാപിക്കും.
പിതരം കോ ന വന്ദേത മാതരം കോ ന പൂജയേത്
തന്റെ അച്ഛനെ ആരാണ് വന്ദിക്കാത്തത്? അമ്മയെ ആരാണ് ആദരിക്കാത്തത്?
കോ ഹി ദൂഷയതേ വേദം ബ്രാഹ്മണം കോ നിപാതയേത്
വേദത്തെ അപമാനിക്കാൻ ആരാണ് തയ്യാറാവുക? ബ്രാഹ്മണനെ താഴെയിടാൻ ആരാണ് ശ്രമിക്കുക?
കോ ഗച്ഛേത്പരദാരാന് ഹി കോ ഭുങ്ക്തേ ഹരിവാസരേ
മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയിലേക്കു പോകാൻ ആരാണ് തയ്യാറാവുക? ഹരിദിനത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ആരാണ് ഉദ്ദേശിക്കുക?
യദ്ഭോജനേനാത്മനിപാതകാരിണാ യമസ്യ രവാതേഷു ചിരം സുലോചനേ
നല്ലകണ്ണുള്ളവളേ, പാപം ചെയ്യുന്നവന്റെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, യമലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം കഷ്ടം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും.
യേഷാം വാക്യേന യുക്തോ ഽയം രാജാ കുര്യാദ്ധി ഭോജനമ്
ആരുടേയും വാക്ക് കേട്ട് രാജാവ് ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നവരാണ് ഇവർ.
ഗൌതമാദീന്സമാഹൂയ മോഹിനീപാര്ശ്വമാനയത
ഗൗതമനും മറ്റുള്ളവരും വിളിച്ച്, അവരെ മോഹിനിയുടെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരൂ.