ത്രിവിധേന പുരാണേന ഭര്ത്തുര്യാ സ്ത്രീ ഹിതേ രതാ
ഭർത്താവിന്റെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സോടെയുള്ള ഭാര്യ, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള പുരാതന പിന്തുണയോടെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
കിമന്യൈര്ബഹുഭിര്ഭൂപ വാക്യാലാപകൃതൈര്മയാ
രാജാവേ, ഞാൻ പറയുന്ന അനവധി വാക്കുകളും സംഭാഷണങ്ങളും എന്തിനാണ്?
ന പ്രീതിര്യദി മേ ഛിത്വാ ശിരഃ സ്വം ഹി പ്രയച്ഛസി
നീ എന്റെ സന്തോഷം നൽകുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ തല വെട്ടി തന്നാലും അതിനൊന്നും പ്രയോജനമില്ല.
തദാ ഹ്യസത്യവചസോ ദേഹം ന സ്പര്ശയാമി തേ
അപ്പോൾ, നിന്റെ വാക്കുകൾ സത്യമായില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്റെ ശരീരം സ്പർശിക്കില്ല.
വിശേഷാദ്ഭൂമിപാലാനാം ത്വദ്വിധാനാം മഹീപതേ
നിനക്കുപോലുള്ള ഭൂപാലന്മാരിൽ പ്രത്യേകിച്ചും,
സത്യേ സ്ഥിതാ ക്ഷിതിര്ഭൂപ സത്യം ധാരയതേ ജഗത്
രാജാവേ, ഭൂമി സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; സത്യമാണ് ലോകത്തെ നിലനിർത്തുന്നത്.
സത്യാ ധാരമിദം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
സത്യത്താൽ ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാം—ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും—നിലനിൽക്കുന്നു.
ന ഗര്ഭം യുവതീ ധത്തേ വേലാതീതം കദാചന
യുവതികൾ ഒരിക്കലും സമയമാകാതെ ഗർഭം ധരിക്കില്ല.
ദിവ്യാദിസാധനം നൄണാം സത്യാധാരം മഹീപതേ
ദൈവികവും മറ്റു ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടാനുള്ള മാർഗ്ഗം, രാജാവേ, സത്യത്തിലാണ് അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്.
മദിരാപാനതുല്യേന കര്മണാ ലിപ്യസേ ഽനൃതാത്
നീ സത്യവിരുദ്ധമായ പ്രവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ, മദ്യം കുടിക്കുന്നതുപോലെ പാപം പിടിക്കുന്നു.
മന്ദരേ പര്വതശ്രേഷ്ഠേ ഹരിവാസരഭോജനമ്
മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ, ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പർവ്വതത്തിൽ, ഹരിയുടെ ദിവസത്തെ ഭക്ഷണം,
ക്ഷുദ്രശാസ്ത്രോപദേശേന ലോലുപേന വരാനനേ
ലോഭിയായവൻ ചെറുതായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചതിലൂടെ, സുന്ദരിയേ,
ന ശങ്ഖേന പിബേത്തോയം ന ഹന്യാത്കൂര്മസൂകരൌ
ശംഖം ഉപയോഗിച്ച് വെള്ളം കുടിക്കരുത്, ആമയെയും പന്നിയെയും കൊല്ലരുത്.
അഗമ്യാഗമനേ ദേവി അഭക്ഷ്യസ്യ ച ഭക്ഷണേ
ദേവി, നിരോധിത സ്ത്രീകളെ സമീപിക്കുകയും, കഴിക്കരുതാത്തത് കഴിക്കയും ചെയ്യുന്നത്—
ജാനന്നപി കഥം ദേവി ഭോക്ഷ്യേ ഽഹം ഹരിവാസരേ
ദേവി, അറിയുമ്പോഴും, ഹരിയുടെ വിശേഷദിനത്തിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനാകും?
അഭക്ഷ്യേണ സമഃ പ്രോക്തഃ കിം പുനശ്ചാത്തനക്രിയാ
കഴിക്കരുതാത്തത് കഴിക്കുന്നത് വലിയ പാപം ആണെന്ന് പറയുന്നു; അതിൽ കൂടി മനസ്സോടെ കഴിക്കുന്നതെന്ത് പറയണം?
മൂലം ഫലം പയസ്തോയമുപഭോജ്യം മുനീശ്വരൈഃ
മൂലങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പാൽ, വെള്ളം എന്നിവ മഹർഷിമാർക്ക് അനുയോജ്യമായ ആഹാരങ്ങളാണ്.
ജ്വരിണാം ലങ്ഘനം ശസ്തം ധാര്മികാണാമുപോഷണമ്
ജ്വരം ഉള്ളവർക്ക് ഉപവാസം ഉത്തമം; ധാർമ്മികർക്ക് നിരാഹാരം അനുകൂലമാണ്.
ജ്വരമധ്യേ കൃതം പഥ്യം നിധനായ പ്രകല്പതേ
ജ്വരകാലത്ത് അനുയോജ്യമായതും, അതിനിടയിൽ എടുത്താൽ, അതു നാശത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്.
മാഗ്രഹം കുരു വാമോരു വ്രതഭങ്ഗോ ഭവേന്മമ
നിന്റെ ആവശ്യം ഞാൻ അംഗീകരിക്കരുത്, സുന്ദരിയായവളേ; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ എന്റെ വ്രതം ഭംഗപ്പെടും.
ന ചാന്യദ്രോചതേ രാജന്വിനാ വൈ ഭോജനം തവ
രാജാവേ, നിന്റെ ഭക്ഷണം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ന ച വേദേഷു ദൃഷ്ടോ ഽയമുപവാസോ ഹരേര്ദിനേ
ഹരിയുടെ ദിനത്തിൽ ഉപവാസം വേണമെന്നത് വേദങ്ങളിൽ കാണുന്നില്ല.
വേദബാഹ്യ കഥം ധര്മം ഭവാംശ്ചരിതുമിച്ഛതി
വേദത്തിന് പുറത്തുള്ള ധർമ്മം നീ എങ്ങനെ ആചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
ഉവാച മാനസേ ക്രുദ്ധഃ പ്രഹസന്നിവ ഭൂപതേ
ഭൂപതേ, മനസ്സിൽ കോപത്തോടെ, എന്നാൽ പുഞ്ചിരിയോടെ അവൻ പറഞ്ഞു.
യജ്ഞകര്മക്രിയാ വേദഃ സ്മൃതിര്വേദോ ഗൃഹാശ്രമേ
യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ വേദത്തിൽ നിന്നാണ്; ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ സ്മൃതി തന്നെയാണ് വേദം.
പുരാണപുംരുഷാജ്ജാതം യഥേദം ജഗദദ്ഭുതമ്
പുരാണത്തിലെ ആദിപുരുഷനിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ഈ അത്ഭുതമായ ലോകം ഉദിച്ചുവോ, അതുപോലെ—
വേദാര്ഥാദധികം മന്യേ പുരാണാര്ഥം വരാനനേ
സുന്ദരമുഖിയായവളേ, വേദാർത്ഥത്തേക്കാൾ പുരാണാർത്ഥം വലിയതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ബിഭേത്യല്പശ്രുതാദ്വേദോ മാമയം പ്രഹരിഷ്യതി
കുറഞ്ഞ അറിവുള്ളവരെ വേദം ഭയപ്പെടുന്നു; അതു എന്നെ ശിക്ഷിക്കാം.
തിഥിവൃദ്ധിക്ഷയോ വാപി പര്വഗ്രഹവിനിര്ണയഃ
തിഥികളുടെ വർദ്ധനയും കുറയലും, ഉത്സവങ്ങൾക്കും ഗ്രഹയോഗങ്ങൾക്കും തീരുമാനവും—
യന്ന ദൃഷ്ടം ഹി വേദേഷു തത്സര്വം ലക്ഷ്യതേ സ്മൃതൌ
വേദങ്ങളിൽ കാണാത്തതെല്ലാം സ്മൃതിയിൽ കാണാം.