സമര്പ്യ ദേവദേവായ ഭക്ത്യാ പ്രയതമാനസാ
ഭക്തിയോടും ശുദ്ധമായ മനസ്സോടും ദേവദേവനു സമര്പ്പണം നടത്തണം.
സുവാസിനീഭ്യോ വിപ്രേഭ്യോ യഥാകാമം ച സാദരമ്
സൂവാസിനിമാര്ക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്കുമവരവരുടേത് പോലെ ആദരപൂര്വം നല്കണം.
ഭുഞ്ജീത മിഷ്ടമന്നം ച വ്രതസ്യ പരിപൂര്തയേ
വ്രതം പൂർത്തിയാക്കാൻ രുചികരമായ അന്നം കഴിക്കണം.
സപൂഗാക്ഷതരത്നാഢ്യം ദ്വിജായ പ്രതിപാദയേത്
ബ്രാഹ്മണന് പാന്സു, അക്ഷത, രത്നങ്ങള് എന്നിവ നല്കണം.
ഉപായനം വിധായാഥ വ്രതമേതദ്വിസര്ജ്ജയേത്
ഉപഹാരം അർപ്പിച്ച ശേഷം ഈ വ്രതം സമാപിപ്പിക്കണം.
വ്രതേനാനേന സദൃശം സ്ത്രീണാം സൌഭാഗ്യദായകമ്
സ്ത്രീകള്ക്ക് സൗഭാഗ്യം നല്കുന്ന ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റൊരു വ്രതം ഇല്ല.
ഊര്ജ്ജശുക്ലചതുര്ഥ്യാം തു നാഗവ്രതമുദാഹൃതമ്
കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നാലാം ദിവസം നാഗവ്രതം ആചരിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു.
പീത്വാ സ്നാത്വാഥ മധ്യാഹ്നേ ശങ്ഖപാലാദിപന്നഗാന്
മധ്യാഹ്നത്തില് വെള്ളം കുടിച്ച് സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം ശംഖപാലനും മറ്റു പാമ്പുകളെയും പൂജിക്കണം.
ക്ഷീരേണാപ്യായനം കുര്യാദേതന്നാഗവ്രതം സ്മൃതമ്
പാലുകൊണ്ട് അർപ്പണം നടത്തണം; ഇതാണ് നാഗവ്രതം എന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
വിഷാണി നശ്യന്ത്യചിരാന്ന ദശന്തി ച പന്നഗാഃ
വിഷം ഉടൻ നശിക്കും, പാമ്പുകൾ കടിക്കുകയുമില്ല.
ക്ഷപയേദേകഭക്തേന നക്തേനാഥ ദ്വിതീയകമ്
ഒരുദിവസം ഒരുതവണ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ഉപവാസം പാലിക്കണം; അടുത്ത ദിവസം രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കാം.
ഏവം ക്രമേണ വിധിവച്ചത്വാര്യബ്ദാനി മാനവഃ
ഇങ്ങനെ ക്രമമായി, വിധിപ്രകാരം, നാല് വര്ഷം ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം.
കാരയേദ്ധേമഘടിതം ഭൂഗണേര്മൂഷകം രഥമ്
പാമ്പുകളുടെ അധിപനായ ഭൂഗണന് വേണ്ടി മൂഷികവാഹനമായ സ്വർണ്ണരഥം ഉണ്ടാക്കണം.
തസ്യോപരി ഘടം സ്ഥാപ്യ താമ്രപാത്രേണ സംയുതമ്
അതിന്മേൽ ഒരു ഘടം വെച്ച്, അതിനൊപ്പം ഒരു താമ്രപാത്രവും ഇടണം.
ന്യസേദ്വസ്ത്രയുഗാച്ഛന്നം ഗന്ധാദ്യൈഃ പൂജയേച്ച തമ്
അത് രണ്ടു വസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടി, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് പൂജിക്കണം.
ജാഗരൈര്ശീതവാദ്യാദ്യൈഃ പുരാണാഖ്യാനകൈശ്ചരേത്
ജാഗരണമാക്കി, സംഗീതം, വാദ്യം, പുരാണകഥകൾ എന്നിവയോടെ രാത്രി കഴിക്കണം.
തിലവ്രീഹിയവശ്വേതസുര്ഷപാജ്യൈഃ സഖണ്ഡകൈഃ
എള്ള്, അരി, യവം, വെള്ളുമഞ്ഞൾ, നെയ്യ്, ശർക്കരക്കണ്ടം എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം.
ലംബോദരൈകദന്തൌ ച രുക്മദംഷ്ട്രശ്ച വിഘ്നപഃ
ലംബോദരന്, ഏകദന്തന്, രുക്മദംഷ്ട്രന് എന്നിങ്ങനെ विघ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവന്.
ഗന്ധമാദീ പരമേഷ്ഠീത്യേവം ഷോഡശനാമഭിഃ
ചന്ദനം മുതലായവയും പരമേഷ്ഠി എന്ന പേരും ഉൾപ്പെടുത്തി പതിനാറു പേരുകൾ ഉപയോഗിക്കണം.
വക്രതുണ്ഡേതി ങേംതേന ബര്മാന്തേനാഷ്ടയുക്ഛതമ്
വക്രതുണ്ടന് എന്ന പേരിൽ ആരംഭിച്ച്, ബർമാന്തന് എന്ന പേരിൽ അവസാനിപ്പിച്ച്, ആകെ നൂറ്റിയെട്ട് പേരുകളുണ്ട്.
ദിക്പാലാന്പൂജയിത്വാ ച ബ്രാഹ്മണാന്ഭോജയേത്തതഃ
ദിശകളുടെ രക്ഷകരെ ആദരപൂർവ്വം പൂജിച്ച ശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം നൽകണം.
സവത്സാം ഗാം തതോ ദദ്യാദാചാര്യായ സദക്ഷിണാമ്
അതിനുശേഷം, ആചാര്യന് ഒരു കன்றുകൂട്ടിയ പശുവും യോജിച്ച ദക്ഷിണയും നൽകണം.
പ്രണമ്യ ദക്ഷിണീകൃത്യ പ്രവിസൃജ്യ ദ്വിജോത്തമാമ്
വന്ദനം ചെയ്ത്, ദക്ഷിണ നൽകി, ബ്രാഹ്മണപ്രഭുക്കളെ ആദരപൂർവ്വം വിടവാങ്ങിക്കൊടുക്കണം.
ഏതദ്വ്രതം നരഃ കൃത്വാ ഭുക്ത്വാ ഭോഗാനിഹോത്തമാന്
ഈ വ്രതം ആചരിച്ചവൻ ഉത്തമമായ അനുഭവങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം—
കേചിദ്വരവ്രതം നാമ പ്രാഹുരേതസ്യ നാരദ
നാരദാ, ചിലർ ഇതിനെ 'ശ്രേഷ്ഠവ്രതം' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
പൌഷമാസചതുര്ഥ്യാം തു വിഘ്നേശം പ്രാര്ഥ്യ ഭക്തിതഃ
പൗഷമാസത്തിലെ നാലാം തീയതിയിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം വിഘ്നേശനെ പ്രാർത്ഥിക്കണം.
ഏവം കൃതേ മുനേ ഭൂയാദ്വ്രതീ സംപത്തിഭാജനമ്
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, മഹർഷേ, വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ സമ്പത്തിന്റെ അർഹനാകും.
തത്രോപവാസം സംകല്പ്യ വ്രതീ നിയമപൂര്വകമ്
അവിടെ ഉപവാസം ചെയ്യാമെന്നു മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, വ്രതം കൃത്യമായ നിയന്ത്രണത്തോടെ നടത്തണം.
തതശ്ചന്ദ്രോദയേ പ്രാപ്തേ മൃന്മയം ഗണനായകമ്
ശശികിരണം ഉദിച്ചപ്പോൾ, മണ്ണുകൊണ്ടു ഗണനായകന്റെ പ്രതിമ നിർമ്മിക്കണം.
ഉപചാരൈഃ ഷോഡശഭിഃ സമഭ്യര്ച്യ വിധാനതഃ
പതിനാറു വിധത്തിലുള്ള ഉപചാരങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ആചാരപ്രകാരം അവനെ പൂജിക്കണം.