സനത്കുമാരനന്ദീശസംവാദശ്ച പുനര്മുനേ
പിന്നീട് സനത്കുമാരനും നന്ദീശനും തമ്മിലുള്ള സംവാദവും വീണ്ടും വരുന്നു.
സൂര്യപൂജാവിധിശ്ചൈവ ശിവപൂജാ ച മുക്തിദാ
സൂര്യനാരായണനെയും ശിവനെയും ആരാധിക്കുന്ന വിധിയും, മോക്ഷം നൽകുന്ന ശിവപൂജയും.
പ്രതിഷ്ഠാതം ത്രമുദിതം തതോ ഽഘോരസ്യ കീര്തനമ്
സ്ഥാപനവിധി വിശദീകരിച്ച ശേഷം അഘോരന്റെ മഹത്വം പാടുന്നു.
ത്ര്യംബകസ്യ ച മാഹാത്മ്യം പുരാണശ്രവണസ്യ ച
ത്രയമ്പകന്റെ മഹത്വവും പുരാണം കേൾക്കുന്നതിന്റെ ഗുണവും.
വ്യാസേന ഹി നിബദ്ധസ്യ രുദ്രാമാഹാത്മ്യസൂചിതഃ
വ്യാസൻ എഴുതിയതായിതിനാൽ, രുദ്രന്റെ മഹത്വം ഇതിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഫആല്ഗുന്യാം പൂര്ണിമായാം യോ ദദ്യാദ്ഭക്ത്യാ ദ്വിജാതയേ
ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ പൗർണമിദിനത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഒരു ദ്വിജനു ഇത് സമർപ്പിക്കുന്നവൻ...
യഃ പടേച്ഛൃണുയാദ്വാപി ലൈങ്ഗം പാപാപഹം നരഃ
പാപം നീക്കുന്ന ലിംഗത്തിന്റെ കഥ ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ, ആ മനുഷ്യന്
ലിങ്ഗാനുക്രമണീമേതാം പഠേദ്യഃ ശൃണുയാത്തഥാ
ഈ ലിംഗങ്ങളുടെ ക്രമം ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ, കേട്ടാലോ,
ജായതാം ഗിരിജാഭര്തുഃ പ്രസാദാന്നാത്ര സംശയഃ
ഗിരിജയുടെ ഭര്ത്താവിന്റെ കൃപയാല് അത്തരം ഒരാള്ക്ക് ജനനം ലഭിക്കും; ഇതില് സംശയമില്ല.
ഭാഗദ്വയയുതം ശശ്വദ്വിഷ്ണുമാഹാത്മ്യസൂചകമ്
രണ്ടു ഭാഗങ്ങളോടുകൂടി, വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വം എപ്പോഴും സൂചിപ്പിക്കുന്നതായാണ്
നിബബന്ധ പുരാണേ ഽസ്മിംശ്ചതുര്വിംശസഹസ്രകേ
ഇരുപത്തി നാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഈ പുരാണത്തില് ഇത് രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തത്രാദൌ ശുഭസംവാദഃ സ്മൃതോഭൂമിവരാഹയോഃ
അവിടെ ആദ്യം ഭൂമിയും വരാഹനും തമ്മിലുള്ള ശുഭമായ സംവാദം ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ദുര്ജയസ്യ ച തത്പശ്ചാച്ഛ്രാദ്ധകല്പ ഉദീരിതഃ
അതിനുശേഷം ദുര്ജയന്റെ ശ്രാദ്ധവിധികള് വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിനായകസ്യ നാഗാനാം സേനാന്യാദിത്യയോരപി
വിനായകന്റെ കഥയും, നാഗന്മാരുടേയും, സൈന്യാധിപനുടേയും, ആദിത്യന്മാരുടേയും കഥകളും
ആഖ്യാനം സത്യതപസോ വ്രതാഖ്യാനസമന്വിതമ്
സത്യതപസിന്റെ കഥയും, വ്രതങ്ങളുടെ വിവരണവും ചേര്ന്നിരിക്കുന്നു.
മഹിഷാസുരവിധ്വംസമാഹാത്മ്യം ച ത്രിശക്തിജമ്
മഹിഷാസുരന്റെ നാശത്തിന്റെ മഹത്വവും, മൂന്നു ശക്തികളില് നിന്നുള്ളതും
ഇത്യാദി കൃതവൃത്താന്തം പ്രഥമേ ദര്ശിതം മയാ
ഇങ്ങനെ ചെയ്ത സംഭവങ്ങള് ഒന്നാം ഭാഗത്തില് ഞാന് കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദ്വാത്രിംശദപരാധാനാം പ്രായശ്ചിത്തം ശരീരഗമ്
മുപ്പത്തിരണ്ട് തെറ്റുകള്ക്ക് ശരീരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രായശ്ചിത്തം
മഥുരായാ വിശേഷേണ ശ്രാദ്ധാദീനാം വിധിസ്തതഃ
മഥുരയ്ക്കു പ്രത്യേകമായി ശ്രാദ്ധാദി കര്മ്മങ്ങളുടെ വിധിയും
വിപാകഃ കര്മണാം ചൈവ വിഷ്ണുവ്രതനിരൂപണമ്
കര്മ്മഫലവും, വിഷ്ണുവിന്റെ വ്രതങ്ങളുടെ വിശദീകരണവും
ഇത്യേവം പൂര്വഭാഗോ ഽയം പുരാണസ്യ നിരൂപിതഃ
ഇങ്ങനെ ഈ പുരാണത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സംവാദേ സര്വതീര്ഥാനാം മാഹാത്മ്യം വിസ്തരാത്പൃഥക്
സംവാദത്തില് എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളുടെ മഹത്വവും പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഇത്യേവം തവ വാരാഹം പ്രോക്തം പാപവിനാശനമ്
ഇങ്ങനെ, വാരാഹാ, പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന നിന്റെ കഥ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കാഞ്ചനം ഗരുഡ കൃത്വാ തിലധേനുസമന്വിതമ്
പൊന്നുകൊണ്ട് ഒരു ഗരുഡനും എള്ളുപാലുകൊണ്ടൊരു പശുവും ഉണ്ടാക്കി
സ ലഭേദ്വൈഷ്ണവം ധാമ ദേവര്ഷിഗണവന്ദിതഃ
ദേവർഷിമാരും മറ്റ് ദൈവിക സന്മാർഗ്ഗികളും ആദരിക്കുന്ന വൈഷ്ണവലോകം അവൻ നേടുന്നു.
സോ ഽപി ഭക്തിം ലഭേദ്വിഷ്ണൌ സംസാരോച്ഛേദകാരിണീമ്
അവനും ലോകബന്ധനങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന വിഷ്ണുഭക്തി പ്രാപിക്കുന്നു.
യസ്മിന്പ്രതിപദം സാക്ഷാന്മഹാദേവോ വ്യവസ്ഥിതഃ
എല്ലാ ഘട്ടത്തിലും മഹാദേവൻ നേരിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നതാണത്.
ലക്ഷം തസ്യാര്ഥം ജാതസ്യ സാരോ വ്യാസേന കീര്തിതഃ
അതിനുള്ള ഉദ്ദേശ്യത്തിനായി രചിക്കപ്പെട്ടതിന്റെ സാരം വ്യാസൻ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഏകാശീതിസഹസ്രം തു സ്കാന്ദം സര്വോഘകൃതംനമ്
എല്ലാവർക്കും ഉപകാരപ്രദമായി എഴുപത്തൊന്ന് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ് സ്കാന്ദം പുരാണത്തിൽ ഉള്ളത്.
യത്ര മാഹേശ്വരാ ധര്മാഃ ഷണ്മുഖേന പ്രകാശിതാഃ
അവിടെ, ശിവഭക്തി സംബന്ധിച്ച ധർമ്മങ്ങൾ ആറുമുഖനായ സ്കന്ദൻ വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.