പുസ്തലേഖകലേഖാനാം ലക്ഷണം ച തതഃ പരമ്
അതിനുശേഷം പുസ്തകങ്ങൾ, എഴുത്ത്, ശിലാലിഖിതം എന്നിവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്നു.
പക്ഷസ്യാദിതിഥീനാം ച കല്പാഃ സപ്ത ച കീര്തിതാഃ
പക്ഷങ്ങളുടെ ആദ്യതിഥികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏഴു കല്പങ്ങൾ പിന്നീട് പറയുന്നു.
ശൈവേ ച കായതോ ഭിന്നാഃ സൌരേ ചാന്ത്യകഥാന്വയഃ
ശൈവമതത്തില് ശരീരമനുസരിച്ചാണ് വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്; സൌരമതത്തില് അവസാനകഥയുടെ വംശം പ്രധാനമാണ്.
പുരാണസ്യോപസംഹാരസഹിതം പര്വ പഞ്ചമമ്
പുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചാം ഭാഗം സമാപനവും ഉള്ക്കൊള്ളുന്നു.
ധര്മേ കാമേ ച മോക്ഷേ തു വിഷ്ണോശ്ചാപി ശിവസ്യ ച
ധര്മ്മം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയില് വിഷ്ണുവിനെയും ശിവനെയും ഉള്പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
പ്രതിസര്ഗാഹ്വയം ത്വന്ത്യം പ്രോക്തം സര്വകഥാന്വിതമ്
അവസാന ഭാഗം പ്രതിസര്ഗം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; അതില് എല്ലാ കഥകളും ഉള്പ്പെടുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
ചതുര്ദ്ദശസഹസ്രം തു പുരാണം പരികീര്തിതമ്
പുരാണം പതിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഗുണാനാം താരതമ്യേന സമം ബ്രഹ്മേതി ഹി ശ്രുതിഃ
ഗുണങ്ങളുടെ ക്രമമനുസരിച്ച് എല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നെയാണെന്ന് ശ്രുതി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
ഗുഡധേനുയുതം ഹേമവസ്ത്രമാല്യവിഭൂഷണൈഃ
പഞ്ചസാര ചേര്ത്ത പശുക്കള്, പൊന്നും വസ്ത്രങ്ങളും മാലകളും അലങ്കാരങ്ങളും നല്കി,
ഗന്ധാദ്യൈര്ഭോജ്യഭക്ഷ്യൈശ്ച കൃത്വാ നീരാജനാദികമ്
സুগന്ധദ്രവ്യങ്ങള്, ഭക്ഷ്യങ്ങള്, മധുരങ്ങള് എന്നിവയും, ദീപാരാധനയും നടത്തി,
അഥ വൈകഹവിഷ്യാശീ കീര്തയേച്ഛൃണുയാദപി
ശുദ്ധമായ ഒരുതവണ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവന് ഇതു പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേള്ക്കുകയോ വേണം.
യോ ഽപ്യനുക്രമണീമേതാം ഭവിഷ്യസ്യ നിരൂപിതാമ്
ഭാവിയില് വേണ്ടിയുള്ള ഈ വിവരണക്രമം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താല്,
പഠേദ്വാ ശൃണുയാച്ചൈതാം ഭുക്തിം മുക്തിം ച വിന്ദതി
അത് വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ ആള്ക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
ബ്രഹ്മവൈവര്തകം നാമ വേദമാര്ഗാനുദര്ശകമ്
വേദമാര്ഗ്ഗം കാണിക്കുന്നതാണു ബ്രഹ്മവൈവര്ത്തം എന്ന പേരിലുള്ളത്.
നാരദായ പുരാണാര്ഥം പ്രാഹ സര്വമലൌകികമ്
നാരദനോടാണ് പുരാണത്തിന്റെ അര്ത്ഥം, ലോകാതീതമായതൊക്കെയും, പറഞ്ഞത്.
തയോരഭേദസിദ്ധ്യര്ഥം ബ്രഹ്മവൈവര്തമുത്തമമ്
അവയുടെ അഭേദം സ്ഥാപിക്കാനാണ് ഉത്തമമായ ബ്രഹ്മവൈവര്ത്തം രചിച്ചത്.
ശതകോടിപുരാണേ തത്സംക്ഷിപ്യ പ്രാഹ വേദവിത്
ശതകോടി പുരാണത്തില് അതിനെ സംക്ഷിപ്തമായി വേദജ്ഞന് പറഞ്ഞുവന്നു.
അഷ്ടാദശസഹസ്രം തത്പുരാണം പരികീര്തിതമ്
ആ പുരാണം പതിനെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണെന്ന് പറയുന്നു.
തത്ര സൂതര്ഷിസംവാദേ പുരാണോപക്രമസ്തതഃ
അവിടെ സൂതനും ഋഷിമാരും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തില് പുരാണത്തിന്റെ ആരംഭം പറയുന്നു.
വിവാദഃ സുമഹാന്യത്ര ദ്വയോരാസീത്പരാഭവഃ
അവിടെ ഇരുവര്ക്കിടയില് വലിയ വിവാദം ഉണ്ടായി, ഒരാള് പരാജയപ്പെട്ടു.
ശിവവാക്യേന തത്പശ്ചാന്മരീചേര്നാരദസ്യ തു
ശിവന്റെ വാക്കുകൾക്ക് ശേഷം, മരീചിയും നാരദനും പറഞ്ഞത്.
ആശ്രമേ സുമഹാപുണ്യേ ത്രൈലോക്യാശ്ചര്യകാരിണീ
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും അത്ഭുതം തോന്നുന്ന, അത്യന്തം പവിത്രമായ ആശ്രമത്തിൽ,
തതഃ സാവര്ണിസംവാദോ നാരദസ്യ സമീരിതഃ
അപ്പോൾ സാവർണിയുമായി നടന്ന സംഭാഷണം നാരദൻ പറഞ്ഞു.
പ്രകൃതേരംശഭൂതാനാം കലാനാം ചാപി വര്ണിതമ്
പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗങ്ങളും അവയുടെ സ്വഭാവങ്ങളും വിശദമായി വിവരിച്ചു.
ഏതത്പ്രകൃതിഖണ്ഡം ഹി ശ്രുതം ഭൂതിവിധായകമ്
ഈ പ്രകൃതിഖണ്ഡം കേട്ടതുകൊണ്ട് ഐശ്വര്യം ലഭിക്കും.
പാര്വത്യാഃ കാര്തികേയേന സഹ വിഘ്നേശസംഭവമ്
പാർവതിയും കാർത്തികേയനും കൂടെ, വിനായകന്റെ ജനനം വിവരിച്ചു.
വിവാദഃ സുമഹാനാസീജ്ജാമദഗ്ര്യഗണേശയോഃ
ജമദഗ്ന്യനും വിനായകനും തമ്മിൽ വലിയ വഴക്കുണ്ടായി.
ശ്രീകൃഷ്ണജന്മസംപ്രശ്നോ ജന്മാഖ്യാനം തതോ ഽദ്ഭുതമ്
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ജനനം സംബന്ധിച്ച ചോദ്യം, പിന്നെ അത്ഭുതകരമായ ജനനകഥ,
ബാല്യകൌമാരജാ ലീലാ വിവിധാസ്തത്ര വര്ണിതാഃ
അവിടെയെല്ലാം ബാല്യവും കൗമാരവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ ക്രീഡകൾ വിവരിച്ചു.
രഹസ്യേ രാധയാ ക്രീഡാ വര്ണിതാ ബഹുവിസ്തരാ
രാധയോടൊപ്പം രഹസ്യമായി നടന്ന ക്രീഡകൾ വളരെ വിശദമായി പറഞ്ഞു.