ആചാര്യേഭ്യഃ സദാ ഭൂപഃ ശൃണോതി വിധിപൂര്വകമ്
ഭൂപതി എല്ലായ്പ്പോഴും ആചാര്യന്മാരിൽ നിന്ന് നിർദ്ദേശപ്രകാരം കേൾക്കുന്നു.
ധര്മേണ പാല്യമാനസ്യ തസ്യ ദേശസ്യ ഭൂപതേഃ
ഭൂപതി ധർമ്മത്തോടെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ദേശത്തിന് ഇത് സംഭവിക്കുന്നു.
സ ചൈകദാ തു നൃപതിര്മൃഗയായാം മഹാവനേ
ഒരു ദിവസം ആ രാജാവ് വലിയ കാട്ടിലേക്ക് വേട്ടയാടാൻ പോയി.
ദൈവാദാഖേടശൂന്യസ്യ ഹ്യതിശ്രാന്തസ്യ തത്ര വൈ
അവിടെ ദൈവവിധിയാൽ വേട്ടക്കൊള്ള ഒന്നും കാണാനായില്ല, അതുകൊണ്ട് രാജാവ് വളരെ ക്ഷീണിച്ചു.
തതഃ ശുഷ്കാം തു സരസീം ദൃഷ്ട്വാ തത്ര വ്യചിന്തയത്
അപ്പോൾ അവൻ അവിടെ ഒരു ഉണങ്ങിയ കുളം കണ്ടു, അതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
കഥം ജലം ഭവേദത്ര യേന ജീവേദയം നൃപഃ
ഇവിടെ വെള്ളം എങ്ങനെയെങ്കിലും കിട്ടാമോ, അതിലൂടെ ഞാൻ, രാജാവ്, ജീവിക്കാമോ എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ഹസ്തമാത്രം തതോ ഗര്ത്തം ഖാത്വാ തോയമവാത്പവാന്
പിന്നീട് കൈയളവിൽ ഒരു കുഴി കുഴിച്ച് അവൻ വെള്ളം കണ്ടെത്തി.
മന്ത്രിണശ്ചാപി ഭൂമിശ ബുദ്ധിസാഗരസംജ്ഞിനഃ
അവിടെ ഭൂമിശ എന്ന മന്ത്രിയും ബുദ്ധിസാഗരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടവനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
രാജന്നിയം പുഷ്കരിണീ വര്ഷാജലവതീ പുരാ
രാജാവേ, ഈ കുളം ഒരുകാലത്ത് മഴവെള്ളം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.
തദ്ഭവാന്മോദതാം ദേവ ദത്താദാജ്ഞാം ച മേ ഽനഘ
അതിനാൽ പാപരഹിതനായ പ്രഭുവേ, ദയവായി സന്തോഷത്തോടെ എനിക്ക് ആജ്ഞ നൽകണമേ.
മുമുദേ ഽതിതരാം ഭൂപഃ സ്വയം കര്തും സമുദ്യതഃ
രാജാവ് അതിൽ വളരെ സന്തോഷിച്ചു, സ്വയം അതു ചെയ്യാൻ ഉത്സാഹിച്ചു.
തതോ രാജാജ്ഞയാ സോ ഽപി ബുദ്ധിസാഗരകോ മുദാ
പിന്നീട് രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം ബുദ്ധിസാഗരനും സന്തോഷത്തോടെ—
ധനുഷാം ചൈവ പഞ്ചാശത്സര്വതോ വിസ്തൃതായതാമ്
—എല്ലാ ദിശകളിലും അമ്പിന്റെ അളവിൽ അൻപത് അളവ് നീളവും വീതിയും ആ കുളം നിർമിച്ചു.
താം വിനിര്മായ സരസീം രാജ്ഞേ സര്വം ന്യവേദയത്
ആ കുളം പണിതശേഷം, അവൻ എല്ലാം രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു.
പാന്ഥാഃ പിപാസിതാ ഭൂപ ലഭന്തേ സ്മ ജലം ശുഭമ്
രാജാവേ, ദാഹിച്ച യാത്രക്കാർ അവിടെ ശുദ്ധമായ വെള്ളം ലഭിച്ചു.
പ്രമൃതോ ഗതവാംല്ലോകം ലോകശാസ്തുര്മമ പ്രഭോ
പാപങ്ങൾ കഴുകിക്കളഞ്ഞ്, അവൻ ലോകശാസ്താവിന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി, പ്രഭുവേ.
ചിത്രഗുത്പസ്തു തത്കര്മ മഹ്യം സര്വം ന്യവേദയത്
ചിത്രഗുപ്തൻ ആ പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം എനിക്ക് അറിയിച്ചു.
തസ്മാദ്ധര്മവിമാനം തു സമാരോഢുമിഹാര്ഹതി
അതിനാൽ, അവൻ ഇവിടെ ധർമ്മത്തിന്റെ വിമാനത്തിൽ കയറിയിരിക്കാനുള്ള യോഗ്യനാണ്.
വിമാനം ധര്മസംജ്ഞം തു ആരോഢും ബുദ്ധിസാഗരഃ
ബുദ്ധിസാഗരൻ ധർമ്മം എന്ന പേരിലുള്ള വിമാനത്തിൽ കയറി.
മൃതോ ഗതോ മമ സ്ഥാനം നമശ്ചക്രേ മുദാന്വിതഃ
മരിച്ചു, അവൻ എന്റെ ലോകത്തേക്ക് വന്നു, സന്തോഷത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
കഥിതം ചിത്രഗുത്പേന ധര്മം സരസിസംഭവമ്
ചിത്രഗുപ്തൻ തടാകത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ധർമ്മത്തെ വിശദീകരിച്ചു.
അധിത്യകായാം ഭൂപാല സൈകതസ്യ ഗിരേഃ പരാ
രാജാവേ, മണൽപർവതത്തിന്റെ കുന്നിൻ ചരിവിനപ്പുറം—
തതഃ കാലാന്തരേ തേന വാരാഹേണ നൃപോത്തമ
അതിനുശേഷം, കുറച്ചു കാലത്തിന് ശേഷം, ആ വരാഹം, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ—
തതോ ഽന്യദാമുയാ കാല്യാഹസ്ത യുഗ്മമിതഃ കൃതഃ
അതിനുശേഷം, മറ്റൊരു സമയത്ത്, അതേ വരാഹം ഇവിടെ രണ്ട് തടാകങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി.
പീതം ക്ഷുദ്രൈര്വനചരൈഃ സത്ത്വൈസ്തൃഷ്ണാസമാകുലൈഃ
അവയെ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന ചെറു ജീവികൾ, അത്യന്തം ദാഹം കൊണ്ടു കഷ്ടപ്പെട്ട്, കുടിച്ചു.
ഹസ്തത്രയമിതഃ ഖാതഃ കൃതസ്തത്രാധികം ജലമ്
അവിടെ മൂന്നു കൈ നീളത്തിൽ ഒരു കുഴി കുഴിച്ചു, കൂടുതൽ വെള്ളം ഉണ്ടാക്കി.
ഭവാംസ്തത്ര സമായാതോ ജലശോഷാദ നന്തരമ്
വെള്ളം ഉണങ്ങിയതിന് ശേഷം നീ അവിടെ എത്തി.
തതസ്തസ്യോപദേശേന മന്ത്രിണോ നൃപതേ ത്വയാ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, നിന്റെ മന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം നീ—
വൃക്ഷാശ്ച രോപിതാസ്തത്ര സര്വലോകോപകാരിണഃ
അവിടെ എല്ലാവർക്കും ഉപകാരപ്രദമായ വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടു.
വിമാനം ധര്മ്യമാരുഢാസ്ത്വമാണ്യേനം സമാരുഹ
നീ ധർമ്മപരമായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി ആ വാഹനത്തിൽ ഇരുന്നു.