വിരോധിനാമസംരുദ്ധം കൃഷ്ണേ പക്ഷേ സമുച്ചരേത്
ശത്രുവിന്റെ പേര് ബന്ധിച്ചിട്ട്, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ജപിക്കണം.
ഏവം സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്തം അവതാരചതുഷ്ടയമ്
ഇങ്ങനെ ചുരുക്കത്തിൽ, നാലു വിധത്തിലുള്ള അവതാരങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു.
ദുര്ഗായാ ജഗദംബായാഃ കിം പുനഃ പ്രഷ്ടുമിച്ഛസി
ദുർഗ്ഗയായ ലോകമാതാവിനെക്കുറിച്ച് ഇനി എന്താണ് നീ ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
സര്വാസാമവതാരാണാം നാരദോ ദേവദര്ശനഃ
എല്ലാ അവതാരങ്ങളിൽനിന്നും ദേവദർശിയായ നാരദൻ,
അവതാരകലാനാം ഹി പപ്രച്ഛ വിനയാന്വിതഃ
അവതാരങ്ങളുടെ കലകളെക്കുറിച്ച് വിനയപൂർവ്വം ചോദിച്ചു.
പജ്ജഗന്മാതൃമന്ത്രാണാം വൈഭവം ശ്രുതവാന്മുനേ
മുനിയേ, ലോകമാതാക്കളുടെ മന്ത്രങ്ങളുടെ മഹത്വം കേട്ടശേഷം,
തഥാ രാധാവതാരാണാം ശ്രോതുമിച്ഛാമി വൈഭവമ്
അതു പോലെ തന്നെ, രാധാവതാരങ്ങളുടെ മഹത്വം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രാധാവതാരാസ്താന്സത്യം കീര്തയാശേഷസിദ്ധിദാന്
എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന രാധാവതാരങ്ങളെ സത്യമായി പ്രസ്താവിക്കണം.
സനത്കുമാരഃ പ്രോവാച ധ്യാത്വാ രാധാപദാംബുജമ്
സനത്കുമാരൻ രാധയുടെ കമലപാദങ്ങൾ ധ്യാനിച്ച് സംസാരിച്ചു.
രാധാവതാരചരിതം ഭജതാമിഷ്ടിസിദ്ധിദമ്
രാധയുടെ അവതാരകഥയെ ഞാൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നു; അതു പ്രിയമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നു.
മാലാവതീമുഖാഷ്ടാനാം ചന്ദ്രാവല്യധിപാസ്മൃതാ
മാലാവതിയെ മുഖ്യരാക്കി എട്ടുപേരിൽ, ചന്ദ്രാവലി അവർക്കിടയിൽ നേതാവായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
രാധാചരണപൂജായാമുക്താ മാലാവതീമുഖാഃ
രാധയുടെ പാദപൂജയിൽ മാലാവതിയെ നേതൃത്വം നൽകുന്നവർ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.
കലാവതീ മധുമതീ വിശാഖാ ശ്യാമലാഭിധാ
കലാവതി, മധുമതി, വിശാഖ, ശ്യാമള എന്ന പേരിൽ ഒരാൾ,
സുശീലാപ്രമുഖാ ശ്ചാന്യാഃ സഖ്യോ ദ്വാത്രിംശദീരിതാഃ
സുശീലയെ മുഖ്യരാക്കി മറ്റുള്ളവരും ചേർന്ന്, ആ സഖികൾ മുപ്പത്തിരണ്ടു പേരാണെന്ന് പറയുന്നു.
സുശീലാം ശശിലേഖാ ച യമുനാ മാധവീ രതിഃ
സുശീല, ശശിലേഖ, യമുന, മാധവി, രതി,
ചന്ദ്രാനനാ പദ്മമുഖീ സാവിത്രീ ച സുധാമുഖീ
ചന്ദ്രാനന, പദ്മമുഖി, സാവിത്രി, സുധാമുഖി,
കാലികാ കമലാ ദുര്ഗാ വിരജാ ഭാരതീ സുരാ
കാലിക, കമല, ദുർഗാ, വിരജ, ഭാരതി, സുര,
അപര്ണാ മനസാനന്ദാ ദ്വാത്രിംശദ്രാധികാപ്രിയാഃ
അപർണ, മനസാനന്ദ, ഇതുപോലെ മുപ്പത്തിരണ്ടു പേരാണ് രാധികയുടെ പ്രിയസഖികൾ.
സസര്ജ ഷോഡശകലാസ്താഃ സര്വാസ്തത്സമപ്രഭാഃ
അവരെ രാധിക സൃഷ്ടിച്ചു; അവർക്കെല്ലാം പതിനാറു കലകളും, അവൾപോലെ തന്നെ പ്രകാശവും ഉണ്ട്.
വര്ണയേ സര്വതന്ത്രേഷു രഹസ്യം മുനിസത്തമ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എല്ലാ തന്ത്രങ്ങളിലും ഉള്ള രഹസ്യം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു.
വിമുഖം ചരശുചിവിഭൂ വനസ്വശക്തയഃ സ്വരാഃ
കാടിന്റെ വിശുദ്ധശക്തികളും, സ്വരങ്ങളും, ചലനങ്ങളും, ദൈവികപ്രകടനങ്ങളും.
ജ്യകുമഭ്രം തഥാ നാദോ ദാവകഃ പാഥ ഇത്യഥ
ജ്യകുമഭ്രം, ശബ്ദം, അഗ്നി, ജലം എന്നിവയും.
ഭൂമീ രസോ നമോ വ്യാപ്തം ദാഹശ്ചാപി രസാംബു ച
ഭൂമി, രസം, നമസ്കാരം, വ്യാപനം, ദഹനം, ജലത്തിന്റെ സാരം എന്നിവയും.
ചന്ദ്രാവലീ ച ലലിതാ ഹംസേലാ നായകേ മതേ
ചന്ദ്രാവലി, ലളിത, ഹംസേല — ഇവർ നേതാക്കളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ശേഷാസ്തു ഷോഡശകലാ ദ്വാത്രിംശത്തത്കലാഃ സ്മൃതാഃ
മറ്റുള്ളവർ പതിനാറു കലകളോടുകൂടിയവരായി, മുപ്പത്തിരണ്ടു ഉപകലകളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ലലിതാപ്രമുഖാണാം തു ഷോഡശീത്വമുപാഗതാ
ലളിതയെ മുഖ്യരാക്കി ഉള്ളവർ പതിനാറു കലകളുള്ളവരുടെ സ്ഥിതിയിൽ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
കുരുകുല്ലാ ച വാരാഹീ ചന്ദ്രാലിലലിതേ ഉഭേ
കുരുകുള്ളയും വാരാഹിയും ഇരുവരും ചന്ദ്രന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു.
ഹൃത്പ്രാണേലാഹംസദാവഹ്നിസ്വൈര്ലലിതേരിതാ
ഹൃദയം, ശ്വാസം, ഏല, ഹംസ, അഗ്നി എന്നിവയുടെ സൂക്ഷ്മമായ ലീലയിൽ അവർ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഹംസാദ്യയാദ്യാ മധ്യാ സ്യാദാദിമധ്യസ്ഥഹംസയാ
ഹംസയോടു തുടങ്ങുന്നതാണ് ആദ്യം, യയോടു തുടങ്ങുന്നതാണ് മധ്യം, ഹംസ മധ്യേ ഉള്ളതാണു ഇടയ്ക്കുള്ളത്.
ആസു തുര്യാഭവന്മുക്ത്യൈ തിസ്രോ ഽന്യാഃ സ്യുശ്ചസംപദേ
ഇവയിൽ നാലാമത്തേതു മോക്ഷത്തിനായി, മറ്റ് മൂന്നു ഐശ്വര്യത്തിനായി.