യത്ര മൂലഫലൈര്വൃക്ഷാഃ പരകാര്യം പ്രകുര്വതേ
വൃക്ഷങ്ങൾ അവരുടെ വേരുകളും ഫലങ്ങളും കൊണ്ട് മറ്റുള്ളവർക്കായി സേവനം ചെയ്യുന്നിടത്ത്,
പരകാര്യം ന യേ മര്ത്യാഃ കായേനാപി ധനേന വാ
ശരീരത്താലോ സമ്പത്താലോ മറ്റുള്ളവർക്കായി സേവനം ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യർ,
അത്രേതിഹാസം വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ തത്ത്വതഃ
ഇവിടെ ഞാൻ ഒരു പുരാതനകഥ പറയുന്നു; നാരദാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഗങ്ഗാമാഹാത്മ്യസഹിതം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
അത് ഗംഗയുടെ മഹത്വത്തെ കുറിച്ചാണ്; എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതിനെ കുറിച്ച്.
ആസീദ്ഭഗീരഥോ രാജാ സഗരാന്വയസംഭവഃ
സഗരന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ഭഗീരഥൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
സര്വധര്മരതോ നിത്യം സത്യസംധഃ പ്രതാപവാന്
അവൻ എല്ലാധർമ്മങ്ങളിലും നിരന്തരം താല്പര്യമുള്ളവനും സത്യവാനുമായും മഹാശക്തിയുള്ളവനുമായും ആയിരുന്നു.
പ്രാലേയാദ്രിസമോ ധൈര്യേ ധര്മേ ധര്മസമോ നൃപഃ
ധൈര്യത്തില് ഹിമാലയംപോലെയും, നീതിയില് തന്നെ ധര്മ്മദേവനോടു തുല്യനുമായ രാജാവായിരുന്നു.
സര്വസംപത്സമായുക്തഃ സര്വാനന്ദകരോ മുനേ
സകല സമ്പത്തുകളും ഉള്ളവനായി, എല്ലാവര്ക്കും സന്തോഷം നല്കിയവനായിരുന്നു, മഹര്ഷേ.
പരാക്രമീ ഗുണനിധിര്മൈത്രഃ കാരുണികഃ സധീഃ
വീര്യശാലിയും, സകല ഗുണങ്ങളുടെ നിധിയും, സൗഹൃദപരനും, കരുണയുള്ളവനും, വിവേകശാലിയും ആയിരുന്നു.
ധര്മരാജോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ കദാചിദ്ദ്രഷ്ടുമാഗതഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഒരിക്കല് ധര്മ്മരാജാവ് അവനെ കാണാന് എത്തിയിരുന്നു.
ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന വിധിനാ ധര്മഃ പ്രീ ഉവാച തമ്
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ രീതിയില് സന്തുഷ്ടനായ ധര്മ്മദേവന് അവനോടു പറഞ്ഞു.
ധര്മരാജോ ഽഥ കീര്തിം തേ ശ്രുത്വാ ത്വാം ദ്രഷ്ടുമാഗതഃ
നിന്റെ കീര്ത്തി കേട്ടാണ് ധര്മ്മരാജാവ് ഇപ്പോള് നിന്നെ കാണാന് വന്നത്.
ദ്രഷ്ടുമിച്ഛന്തി വിബുധാരതവോ ത്കുഷ്ടഗുണപ്രിയാഃ
ദേവന്മാരും, മഹര്ഷികളും, നല്ല ഗുണങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവരും നിന്നെ കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വസന്തി തത്ര നിയതം ഗുണാഃസന്തശ്ച ദേവതാഃ
അവിടെ സദാ ഗുണശാലികളും ദേവതകളും വസിക്കുന്നു.
സര്വഭൂതഹിതത്വാദി മാദൃശാമപി ദുര്ലഭമ്
എല്ലാ ജീവികള്ക്കും ഇങ്ങനെ ഉപകാരമാകുന്നത് ഞാനുപോലുള്ളവര്ക്കുപോലും അപൂര്വമാണ്.
പ്രോവാച വിനയാവിഷ്ടഃ സംഹൃഷ്ടഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിതം
വിനയത്തോടും സന്തോഷത്തോടും കൂടി, മൃദുവായ വാക്കുകള് അവന് പറഞ്ഞു.
കൃപയാ പരയാവിഷ്ടോ യത്പൃച്ഛാമി വദസ്വ തത്
പരമകരുണയോടെ ഞാന് ചോദിക്കുന്നു—ദയവായി അതു പറയണം.
കിയത്യോ യാതനാഃ പ്രോക്താഃ കേഷാം താഃ പരികീര്തിതാഃ
എത്രയോ വേദനകള് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, അവ ആര്ക്കാണ് നിര്ദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്?
തത്സര്വം മേ മഹാഭാഗ വിസ്തരാദ്വക്തുമര്ഹസി
മഹാഭാഗവ, ഇതെല്ലാം വിശദമായി എന്നോട് പറയണം.
ധര്മാധര്മാന്പ്രവക്ഷ്യാമിതത്ത്വതഃ ശൃണു ഭക്തിതഃ
ധര്മ്മവും അധര്മ്മവും യഥാര്ത്ഥത്തില് ഞാന് വിശദീകരിക്കും—ഭക്തിയോടെ കേള്ക്കൂ.
തഥൈവ യാതനാഃ പ്രോക്താ അസംഖ്യാ ഘോരദര്ശതാഃ
അതു പോലെ തന്നെ, പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന യാതനകള് അനവധി, ഭയങ്കരമായവയാണ്.
തസ്മാതംസമാസതോ വക്ഷ്യേ ധര്മാധര്മമിദര്ശനമ്
അതിനാല് ഞാന് സംക്ഷിപ്തമായി ധര്മ്മവും അധര്മ്മവും നിന്റെ മുമ്പില് വിശദീകരിക്കും.
തഥൈവാധ്യാത്മവിദുഷോ ദത്തം ഭവതി ചാക്ഷയമ്
അതു പോലെ തന്നെ, ആത്മജ്ഞാനമുള്ളവര് നല്കുന്നത് അക്ഷയമാവുന്നു.
യോ ദത്ത്വാ സ്യാപയേദൃതിം തസ്യ പുണ്യഫലം ശൃണു
നല്കി, അതു ശരിയായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം കേള്ക്കൂ.
നിര്വിശ്യ വിഷ്ണുഭവനം കല്പം തത്രൈവ മാദതേ
വിഷ്ണുവിന്റെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, അവിടെ ഒരു കാല്പര്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു.
ന ഗണ്യന്തേ വിധാത്രാപി ബ്രഹഹ്മവൃത്തിഫലാനി വൈ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ രീതിയിൽ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടാവിനും എണ്ണാനാവില്ല.
ജീവനം ദദതസ്തസ്യ കഃ പുണ്യം ഗദിതും ക്ഷമഃ
ജീവൻ നൽകുന്നവന്റെ പുണ്യം വിവരിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും?
സ സ്ത്രാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു തത്പം തേനാഖിലം തപഃ
അവൻ എല്ലാ തിരുത്തലങ്ങളിലും സംരക്ഷിതനാകുന്നു; അതിനാൽ എല്ലാ തപസ്സുകളും പൂർത്തിയാകും.
സോ ഽപി തത്ഫലമാപ്നോതി കിമന്യൈര്ബഹുഭാഷിതൈഃ
അവനും ആ ഫലം നേടുന്നു; അധികം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ.
വക്തും തത്പുണ്യസംഖ്യാനം നാലം വര്ഷശതായുഷാ
ആ പുണ്യങ്ങളുടെ എണ്ണം പറയാൻ നൂറുവർഷം ജീവിച്ചാലും കഴിയില്ല.