കുണ്ഡസ്യ ചാപി ഗോലസ്യ ദത്തം ഭവതി നിഷ്ഫലമ്
തലമുടിയില്ലാത്തവനോ കുംഭപൃഷ്ഠനോ ആയവര്ക്ക് നൽകിയ ദാനം ഫലമുണ്ടാകില്ല.
സ്ത്രീജിതസ്യാതിദുഷ്ടസ്യ ദത്തം ഭവിത നിഷ്ഫലമ്
സ്ത്രീകളാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ടവനോ അത്യന്തം ദുഷ്ടനോ ആയവനു നൽകിയ ദാനം ഫലമില്ല.
ചൌരസ്യ പിശുനസ്യാപി ദത്തം ഭവതി നിഷ്ഫലമ്
കള്ളനോ അപവാദം പറയുന്നവനോ ആയവനു നൽകിയ ദാനം ഫലപ്രദമാകില്ല.
സത്കര്മനിരതായാപി ദേയം യത്നേന നാരദ
നാരദാ, നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർക്കും ദാനം നൽകുമ്പോൾ പരിശ്രമം കാണിക്കണം.
യാചിതം വാപി പാത്രേണ ഭവേത്തദ്ദാനമുത്തമമ്
യോഗ്യനായവൻ ചോദിച്ചാൽ നൽകിയ ദാനം ഏറ്റവും ഉത്തമമായതാണെന്ന് കരുതുന്നു.
യദ്ദാനം ദീയതേ പാത്രേ തത്കാമ്യം മധ്യമം സ്മൃതമ്
സ്വന്തം ഇഷ്ടത്തിനായി യോഗ്യനു നൽകിയ ദാനം മദ്ധ്യമമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ക്രുദ്ധേനാശ്രദ്ധയാപാത്രേ തദ്ദാനം മധ്യമം സ്മൃതമ്
കോപത്താലോ വിശ്വാസമില്ലാതെ അല്ലെങ്കിൽ യോഗ്യതയില്ലാത്തവനു നൽകിയ ദാനം മദ്ധ്യമമാണ്.
ഉത്തമം ഹരിപ്രീത്യര്ഥം പ്രാഹുര്വേദവിദാം വരാഃ
ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ നൽകിയ ദാനമാണ് വേദം അറിയുന്നവർ ഉത്തമം എന്ന് പറയുന്നത്.
ദാനഭോഗവിനാശാശ്ച രായഃ സ്യുര്ഗതയസ്ത്രിധാ
ദാനം, അനുഭവം, സമ്പത്ത് എന്നിവയുടെ നാശം മൂന്നു വിധത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
ധനം ധര്മഫലം വിപ്ര ധര്മോ മാധവതുഷ്ടികൃത്
ബ്രാഹ്മണനേ, സമ്പത്ത് ധർമ്മഫലമാണ്; ധർമ്മം മാധവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
യത്ര മൂലഫലൈര്വൃക്ഷാഃ പരകാര്യം പ്രകുര്വതേ
വൃക്ഷങ്ങൾ അവരുടെ വേരുകളും ഫലങ്ങളും കൊണ്ട് മറ്റുള്ളവർക്കായി സേവനം ചെയ്യുന്നിടത്ത്,
പരകാര്യം ന യേ മര്ത്യാഃ കായേനാപി ധനേന വാ
ശരീരത്താലോ സമ്പത്താലോ മറ്റുള്ളവർക്കായി സേവനം ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യർ,
അത്രേതിഹാസം വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ തത്ത്വതഃ
ഇവിടെ ഞാൻ ഒരു പുരാതനകഥ പറയുന്നു; നാരദാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഗങ്ഗാമാഹാത്മ്യസഹിതം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
അത് ഗംഗയുടെ മഹത്വത്തെ കുറിച്ചാണ്; എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതിനെ കുറിച്ച്.
ആസീദ്ഭഗീരഥോ രാജാ സഗരാന്വയസംഭവഃ
സഗരന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ഭഗീരഥൻ എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
സര്വധര്മരതോ നിത്യം സത്യസംധഃ പ്രതാപവാന്
അവൻ എല്ലാധർമ്മങ്ങളിലും നിരന്തരം താല്പര്യമുള്ളവനും സത്യവാനുമായും മഹാശക്തിയുള്ളവനുമായും ആയിരുന്നു.
പ്രാലേയാദ്രിസമോ ധൈര്യേ ധര്മേ ധര്മസമോ നൃപഃ
ധൈര്യത്തില് ഹിമാലയംപോലെയും, നീതിയില് തന്നെ ധര്മ്മദേവനോടു തുല്യനുമായ രാജാവായിരുന്നു.
സര്വസംപത്സമായുക്തഃ സര്വാനന്ദകരോ മുനേ
സകല സമ്പത്തുകളും ഉള്ളവനായി, എല്ലാവര്ക്കും സന്തോഷം നല്കിയവനായിരുന്നു, മഹര്ഷേ.
പരാക്രമീ ഗുണനിധിര്മൈത്രഃ കാരുണികഃ സധീഃ
വീര്യശാലിയും, സകല ഗുണങ്ങളുടെ നിധിയും, സൗഹൃദപരനും, കരുണയുള്ളവനും, വിവേകശാലിയും ആയിരുന്നു.
ധര്മരാജോ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ കദാചിദ്ദ്രഷ്ടുമാഗതഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഒരിക്കല് ധര്മ്മരാജാവ് അവനെ കാണാന് എത്തിയിരുന്നു.
ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന വിധിനാ ധര്മഃ പ്രീ ഉവാച തമ്
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ രീതിയില് സന്തുഷ്ടനായ ധര്മ്മദേവന് അവനോടു പറഞ്ഞു.
ധര്മരാജോ ഽഥ കീര്തിം തേ ശ്രുത്വാ ത്വാം ദ്രഷ്ടുമാഗതഃ
നിന്റെ കീര്ത്തി കേട്ടാണ് ധര്മ്മരാജാവ് ഇപ്പോള് നിന്നെ കാണാന് വന്നത്.
ദ്രഷ്ടുമിച്ഛന്തി വിബുധാരതവോ ത്കുഷ്ടഗുണപ്രിയാഃ
ദേവന്മാരും, മഹര്ഷികളും, നല്ല ഗുണങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവരും നിന്നെ കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വസന്തി തത്ര നിയതം ഗുണാഃസന്തശ്ച ദേവതാഃ
അവിടെ സദാ ഗുണശാലികളും ദേവതകളും വസിക്കുന്നു.
സര്വഭൂതഹിതത്വാദി മാദൃശാമപി ദുര്ലഭമ്
എല്ലാ ജീവികള്ക്കും ഇങ്ങനെ ഉപകാരമാകുന്നത് ഞാനുപോലുള്ളവര്ക്കുപോലും അപൂര്വമാണ്.
പ്രോവാച വിനയാവിഷ്ടഃ സംഹൃഷ്ടഃ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിതം
വിനയത്തോടും സന്തോഷത്തോടും കൂടി, മൃദുവായ വാക്കുകള് അവന് പറഞ്ഞു.
കൃപയാ പരയാവിഷ്ടോ യത്പൃച്ഛാമി വദസ്വ തത്
പരമകരുണയോടെ ഞാന് ചോദിക്കുന്നു—ദയവായി അതു പറയണം.
കിയത്യോ യാതനാഃ പ്രോക്താഃ കേഷാം താഃ പരികീര്തിതാഃ
എത്രയോ വേദനകള് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, അവ ആര്ക്കാണ് നിര്ദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്?
തത്സര്വം മേ മഹാഭാഗ വിസ്തരാദ്വക്തുമര്ഹസി
മഹാഭാഗവ, ഇതെല്ലാം വിശദമായി എന്നോട് പറയണം.
ധര്മാധര്മാന്പ്രവക്ഷ്യാമിതത്ത്വതഃ ശൃണു ഭക്തിതഃ
ധര്മ്മവും അധര്മ്മവും യഥാര്ത്ഥത്തില് ഞാന് വിശദീകരിക്കും—ഭക്തിയോടെ കേള്ക്കൂ.