ദിവസേനയും, പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിലും ചെയ്യേണ്ട കര്മ്മങ്ങള് ഒരു ദീക്ഷിതന് നിര്ബന്ധമായും നിര്വഹിക്കണം. ഈ കര്മ്മങ്ങള് നിര്വഹിക്കുന്നവര്ക്കു പോലും, ഗുരുവിനോടുള്ള സമര്പ്പിത ഭക്തിയുള്ളവന് മാത്രമാണ് ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നത്; മറ്റുള്ളവര്ക്ക് അതിന് സാധ്യമല്ല. ഗുരുവിനോടുള്ള ഭക്തി വെറും ദൃശ്യലാഭത്തിനായി നടിക്കുന്നതാണെങ്കില് അതിന് യഥാര്ത്ഥ ഫലം ലഭിക്കില്ല. ശരീരത്തില്, മനസ്സില്, വാക്കില് ഗുരുഭക്തിയില് ഉറച്ചവന്, തന്റെ എല്ലാം സമര്പ്പിക്കുന്ന ശിഷ്യന്—ഇവന് മാത്രമാണ് സാക്ഷാല് ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹം നേടുന്നത്. മന്ത്രം തെറ്റായി ഉച്ചരിച്ചാല് ഗുരു പ്രായശ്ചിത്തം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഇനി, മന്ത്രശക്തി നല്കുന്ന ദീക്ഷാവിധിയെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കാം. എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവര് അതിനെ 'ദീക്ഷ' എന്നു വിളിക്കുന്നു. ധ്യാനത്തിലൂടെ, ധര്മ്മം പാലിച്ചുകൊണ്ട്, സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാല് അതിനെ 'മന്ത്രം' എന്നാണ് പറയുന്നത്. മന്ത്രങ്ങള് ദീര്ഘസ്വരത്തില് അവസാനിക്കുന്നതെങ്കില് അവ സ്ത്രീസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്; 'ഹും' അല്ലെങ്കില് 'ഫട്' എന്നതില് അവസാനിക്കുന്നതെങ്കില് പുരുഷസ്വഭാവമുള്ളവ. ദേവത പുരുഷനാണെങ്കില് അതിനെ 'മന്ത്രം' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; ദേവത സ്ത്രീയാണെങ്കില് 'വിദ്യ' എന്നാണ്. 'താരാ', 'രേഫ', 'സ്വാഹാ' എന്നിവയില് അവസാനിക്കുന്നവ അഗ്നിതത്ത്വമുള്ളവയെന്നാണ് പ്രഖ്യാപനം. അങ്ങനെ, അഗ്നിയും സോമവും എന്ന സ്വഭാവം മന്ത്രങ്ങള്ക്കുണ്ട് എന്ന് ജ്ഞാനികള് മനസ്സിലാക്കണം. ചില മന്ത്രങ്ങള് ചന്ദ്രതത്ത്വം കൊണ്ടും, ചിലത് ഇടതുവശം ചലിക്കുന്ന വാതം കൊണ്ടും ഉണരുന്നു. ഉറക്കം തൊട്ടിരിക്കുമ്പോള് മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാല് ഫലം ലഭിക്കില്ല. ശ്വാസം സ്വാഭാവികമായി ഒഴുകുമ്പോള് 'ബിന്ദു'യുള്ള മന്ത്രങ്ങള് ഉപയോഗിക്കണം; ശ്വാസം കുഴപ്പത്തിലാണെങ്കില് സൃഷ്ടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മന്ത്രങ്ങള് ഉപയോഗിക്കണം. ചിലപ്പോള് ദോഷമുള്ള മന്ത്രവും, ഈ മാലയോടെ ഉച്ചരിച്ചാല് സിദ്ധി നേടും. ഈ മാലയ്ക്ക് ശാന്തത, ജ്ഞാനം, കോപരഹിതം, സമാധാനം എന്നിവയുടെ സ്വഭാവമുണ്ട്. ദോഷം കൊണ്ടു തകര്ന്ന മന്ത്രങ്ങള് ഉപാസകനെ സംരക്ഷിക്കില്ല. യാഗം ഇല്ലാതെ, 'കണ്ണ്' ഇല്ലാതെ, ബന്ധിതം, അവശം—ഇതുപോലെ—മന്ത്രം ഫലപ്രദമല്ല. തകര്ന്നത്, ഉണര്ന്നില്ലാത്തത്, മദ്യപാനമുണ്ടായത്, ഭ്രാന്ത്, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടത്—ഇവയൊക്കെ ദോഷങ്ങളാണ്. ബാലന്, യുവനായവന്, പ്രായപൂർത്തിയായവന്, വൃദ്ധന്, വാളില്ലാത്തവന്—ഇവയും. ജീവശക്തിയില്ലാത്തത്, ശബ്ദം മങ്ങിയത്, 'ബീജ' ഇല്ലാത്തത്, വിറയുന്നവന്—ഇവയും. അംഗങ്ങളില്ലാത്തത്, അത്യന്തം കോപം, അത്യന്തം ക്രൂരത, ലജ്ജയുള്ളത്—ഇവയും. അത്യന്തം വൃദ്ധന്, സ്നേഹരഹിതം, വീണ്ടും ദോഷം ബാധിച്ചവന്—ഇവയും. കൂടിച്ചേര്ന്നത്, വേര്പെട്ടത്, മൂന്നുപ്രകാരം, ശബ്ദം കൂടിയതും—ഇവയും. നാല്, അഞ്ചു രീതികളില് തകര്ന്ന മന്ത്രം എന്നാണ് പറയുന്നത്. തടസ്സം വന്നത് വളരെ കഷ്ടമായി മാത്രമാണ് സിദ്ധി നല്കുക. ശക്തിയില്ലാത്തത് വളരെ വൈകിയാണ് ഫലം നല്കുന്നത്. തിരിഞ്ഞുപോയത് ആരാധകര്ക്ക് ഏറെ വൈകിയാണ് സിദ്ധി നല്കുക. 'ബധിര' മന്ത്രം വളരെ കഷ്ടമായി ചെറിയ ഫലമേ നല്കൂ. 'കണ്ണ്' ഇല്ലാത്തത്, കഷ്ടപ്പെട്ടാലും സിദ്ധി ലഭിക്കില്ല. 'ഹംസ', 'ഇന്ദു', 'സ', 'ഫ', 'കവചം' എന്നിവയോടെ, അങ്ങനെ, മധ്യത്തില്, തലയില് രണ്ടു, 'ല'യും 'ക'യും ഇല്ലാത്തത്—ഇവയും. അഗ്നിയും വായുവും ചേർന്നത്, മനുവിന്റെ തലയില്. രണ്ടു, മൂന്ന്, ആറ്, എട്ട് അക്ഷരങ്ങളില് നിന്ന് കണ്ണീര് കാണപ്പെടുന്നു. 'ഹ' അക്ഷരം ശക്തിയാണ്; അല്ലെങ്കില് മന്ത്രം ഭയപ്പെടുത്തുന്നതാണ്—ഇത് സത്യമാണ്. അശുദ്ധം എന്നത് അശുദ്ധമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; വളരെ കഷ്ടമായാണ് സിദ്ധി ലഭിക്കുക. കണ്ണീര് ഉണ്ടെങ്കില് ആ മന്ത്രം രഹസ്യമായി ഉച്ചരിക്കണം. ഈവിടെ, ദീക്ഷയും മന്ത്രവും, അതിന്റെ ദോഷങ്ങളും, സിദ്ധിയും, ഉപാസകനിന്റെ ഭക്തിയും, ഗുരുവിന്റെ പ്രാധാന്യവും, ശാസ്ത്രം പറയുന്ന വിധത്തില് വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.